V.B Biologische vraagstukken
CASUS: agressie op de trein tegen treinbegeleider
Hoe je kijkt naar de oorzaak, dat bepaalt de omgang met het gedrag. Veranderbaar of
niet veranderbaar?
BIO: zijn vader was ook zo = erfelijkheid = niets aan te doen MAAR als hersenschade =
mss wel iets aan te doen = medicijnen (alcohol/drugs)
PSCYHOLOGIE: dat is zijn persoonlijkheid = persoonlijkheidspsychologie = niets aan te
doen
SOCIOLOGIE: hij zoekt vrienden op die ook zo zijn = te veranderen
Biologie: hersenschade (Phineas Cage of fragiele X-syndroom) OF serotonine
(=gelukshormoon)/testosteron OF erfelijkheid (zijn vader was ook zo) OF drug- en
alcoholgebruik
Psychologie: neuropsychologie, persoonlijkheidspsychologie, trauma meegemaakt,
cognitief functioneren,…
Sociologie: cultureel bepaald, sociaal-economische omstandigheden, vijandige omgeving,
agressie als voorbeeld/spiegelneuronen
In dit vak leggen we de focus op het biologisch aspect van het mensbeeld MAAR
weet dat de BIO-PSYCHO-SOCIO ‘factoren samenhangend zijn.
1. Wat is biocriminologie
= Bestudeert de relatie tussen enerzijds biologie en anderzijds genetica en
crimineel/antisociaal/gewelddadig gedrag
= Sub-discipline van de criminologie
1
,V.B Biologische vraagstukken
Wat is anti-sociaal gedrag?
- Het moeilijk vinden om rekening te houden met de gevoelens van anderen
- Beperkt inlevingsvermogen
- Handelen vanuit eigenbelang: impulsief, agressief en prikkelbaar
- Vaak agressief
- Roekeloos en onverschillig
- Geen verantwoordelijkheid nemen
Geschiedenis van de biocriminologie (begin 19de eeuw)
-James Prichard is een arts uit een psychiatrische instelling (in contact met criminele
personen) => enkel van toepassing op criminelen met ernstige psychische stoornissen
Moral insanity (=krankzinnigheid) is het begrip dat men in de 19de eeuw nodig had om
schokkende misdaden te verklaren die gepleegd werden door schijnbaar gewetenloze,
vaak impulsieve en veelal recidiverende (hervallende) daders. Intellectueel OK, maar
kunnen geen onderscheid maken tussen goed en slecht.
GEWETENSLOZE PERSONEN & COMPLEET GEBREK AAN EMPATHIE (Bv: Jeffrey Dahmer)
Later Moral insanityMoral savaregy (=kwaadaardig)
= criminaliteit wordt gezien als terugkeer naar primitiever menstype, terugkeer in de
evolutionaire ladder als het ware.
Frenologie (Francis Gall)
- Frenologen waren maatschappelijk vooruitstrevend
- De nadruk op biologische kenmerken => misdadig gedrag anders straffen =>
geen zweepslagen, maar rehabilitatie
- Maatschappelijke visie veranderd => reduceren overontwikkelde en vergroten
onderontwikkelde hersengebieden door training en verbeteren van levensstijl
Criminele antropologie (Lombroso)
Lombroso was een Italiaanse criminoloog die verder ging op de frenologische
benadering. Hij ging er van uit dat je criminelen ‘op het gezicht kan herkennen’.
Daardoor werd Lombroso als racist en seksist beschouwt, omdat hij vrouwen
inferieur vond en blanke mannen zouden het perfecte ras geweest zijn.
Lombroso werkte volgens de wetenschappelijke methode (repliceerbaar),
- hij pleitte voor rehabilitatie van corrigeerbare criminelen en stelde een uitgebreide
typologie op met invulling van georganiseerde criminaliteit (robotfoto’s op het vlak
van uiterlijk)
2
, V.B Biologische vraagstukken
Evolutionaire theorie
1) Sociaal Darwinisme
Een crimineel is een lagere, minderwaardige levensvorm. Het sociaal Darwinisme stelt
dan ook dat criminelen best niet geholpen worden, dan sterven ze vanzelf uit en dat
draagt bij tot de verbetering van de maatschappij.
Francis Galton is neef van Darwin
2) Eugenetica
Dit verwijst naar de mening dat het menselijk ras kan verbeterd worden doordat de
‘goede’ individuen zich meer voortplanten en dat ‘minderwaardige’ individuen (zoals
misdadigers) zijn minder voortplanten. Dit eugenetisch gedachtengoed komt terug in
nazi-Duitsland of in de criminaliteitsbeheersing in het Amerika van de jaren twintig en
dertig.
De geschiedenis van de biocriminologie: 20ste eeuw
Lage intelligentie en criminaliteit
Door de eugenetische gedachtengoed (van Francis Galton) werd er globaal gedwongen
sterilisatie (=wanpraktijken) uitgevoerd om personen met een lagere intelligentie om zo
‘toekomstige criminelen’ te vermijden. Deze ideologie ging er dan ook van uit dat
criminaliteit 100% erfelijk is en dat omgevingsfactoren geen of amper een invloed zouden
hebben.
Lichaamstypen
Volgend Sheldon konden we jeugdelijke delinquentie al voorspellen op basis van personen
hun lichaamsbouw (=constitutioneel). Volgens Sheldon zou mesomorf (=gespierd) het
meeste gelinkt kunnen worden aan criminaliteit. (complete nonsense in latere theorieën)
Nazi-biocriminologie
De nazi-biocriminologie beweert dus dat criminaliteit 100% biologisch en erfelijk bepaald
is.
De socioloog-criminoloog Edwin Sutherland kwam met het einde van deze ‘banale
ideologie’ van criminaliteit en zou de sociologische factoren van criminelen in de verf
willen zetten.
Doch had het ontstaan van de biocriminlogie ook zijn positieve bijdrage:
Een humanere kijk op criminelen
Hervorming v/h strafrecht
3
CASUS: agressie op de trein tegen treinbegeleider
Hoe je kijkt naar de oorzaak, dat bepaalt de omgang met het gedrag. Veranderbaar of
niet veranderbaar?
BIO: zijn vader was ook zo = erfelijkheid = niets aan te doen MAAR als hersenschade =
mss wel iets aan te doen = medicijnen (alcohol/drugs)
PSCYHOLOGIE: dat is zijn persoonlijkheid = persoonlijkheidspsychologie = niets aan te
doen
SOCIOLOGIE: hij zoekt vrienden op die ook zo zijn = te veranderen
Biologie: hersenschade (Phineas Cage of fragiele X-syndroom) OF serotonine
(=gelukshormoon)/testosteron OF erfelijkheid (zijn vader was ook zo) OF drug- en
alcoholgebruik
Psychologie: neuropsychologie, persoonlijkheidspsychologie, trauma meegemaakt,
cognitief functioneren,…
Sociologie: cultureel bepaald, sociaal-economische omstandigheden, vijandige omgeving,
agressie als voorbeeld/spiegelneuronen
In dit vak leggen we de focus op het biologisch aspect van het mensbeeld MAAR
weet dat de BIO-PSYCHO-SOCIO ‘factoren samenhangend zijn.
1. Wat is biocriminologie
= Bestudeert de relatie tussen enerzijds biologie en anderzijds genetica en
crimineel/antisociaal/gewelddadig gedrag
= Sub-discipline van de criminologie
1
,V.B Biologische vraagstukken
Wat is anti-sociaal gedrag?
- Het moeilijk vinden om rekening te houden met de gevoelens van anderen
- Beperkt inlevingsvermogen
- Handelen vanuit eigenbelang: impulsief, agressief en prikkelbaar
- Vaak agressief
- Roekeloos en onverschillig
- Geen verantwoordelijkheid nemen
Geschiedenis van de biocriminologie (begin 19de eeuw)
-James Prichard is een arts uit een psychiatrische instelling (in contact met criminele
personen) => enkel van toepassing op criminelen met ernstige psychische stoornissen
Moral insanity (=krankzinnigheid) is het begrip dat men in de 19de eeuw nodig had om
schokkende misdaden te verklaren die gepleegd werden door schijnbaar gewetenloze,
vaak impulsieve en veelal recidiverende (hervallende) daders. Intellectueel OK, maar
kunnen geen onderscheid maken tussen goed en slecht.
GEWETENSLOZE PERSONEN & COMPLEET GEBREK AAN EMPATHIE (Bv: Jeffrey Dahmer)
Later Moral insanityMoral savaregy (=kwaadaardig)
= criminaliteit wordt gezien als terugkeer naar primitiever menstype, terugkeer in de
evolutionaire ladder als het ware.
Frenologie (Francis Gall)
- Frenologen waren maatschappelijk vooruitstrevend
- De nadruk op biologische kenmerken => misdadig gedrag anders straffen =>
geen zweepslagen, maar rehabilitatie
- Maatschappelijke visie veranderd => reduceren overontwikkelde en vergroten
onderontwikkelde hersengebieden door training en verbeteren van levensstijl
Criminele antropologie (Lombroso)
Lombroso was een Italiaanse criminoloog die verder ging op de frenologische
benadering. Hij ging er van uit dat je criminelen ‘op het gezicht kan herkennen’.
Daardoor werd Lombroso als racist en seksist beschouwt, omdat hij vrouwen
inferieur vond en blanke mannen zouden het perfecte ras geweest zijn.
Lombroso werkte volgens de wetenschappelijke methode (repliceerbaar),
- hij pleitte voor rehabilitatie van corrigeerbare criminelen en stelde een uitgebreide
typologie op met invulling van georganiseerde criminaliteit (robotfoto’s op het vlak
van uiterlijk)
2
, V.B Biologische vraagstukken
Evolutionaire theorie
1) Sociaal Darwinisme
Een crimineel is een lagere, minderwaardige levensvorm. Het sociaal Darwinisme stelt
dan ook dat criminelen best niet geholpen worden, dan sterven ze vanzelf uit en dat
draagt bij tot de verbetering van de maatschappij.
Francis Galton is neef van Darwin
2) Eugenetica
Dit verwijst naar de mening dat het menselijk ras kan verbeterd worden doordat de
‘goede’ individuen zich meer voortplanten en dat ‘minderwaardige’ individuen (zoals
misdadigers) zijn minder voortplanten. Dit eugenetisch gedachtengoed komt terug in
nazi-Duitsland of in de criminaliteitsbeheersing in het Amerika van de jaren twintig en
dertig.
De geschiedenis van de biocriminologie: 20ste eeuw
Lage intelligentie en criminaliteit
Door de eugenetische gedachtengoed (van Francis Galton) werd er globaal gedwongen
sterilisatie (=wanpraktijken) uitgevoerd om personen met een lagere intelligentie om zo
‘toekomstige criminelen’ te vermijden. Deze ideologie ging er dan ook van uit dat
criminaliteit 100% erfelijk is en dat omgevingsfactoren geen of amper een invloed zouden
hebben.
Lichaamstypen
Volgend Sheldon konden we jeugdelijke delinquentie al voorspellen op basis van personen
hun lichaamsbouw (=constitutioneel). Volgens Sheldon zou mesomorf (=gespierd) het
meeste gelinkt kunnen worden aan criminaliteit. (complete nonsense in latere theorieën)
Nazi-biocriminologie
De nazi-biocriminologie beweert dus dat criminaliteit 100% biologisch en erfelijk bepaald
is.
De socioloog-criminoloog Edwin Sutherland kwam met het einde van deze ‘banale
ideologie’ van criminaliteit en zou de sociologische factoren van criminelen in de verf
willen zetten.
Doch had het ontstaan van de biocriminlogie ook zijn positieve bijdrage:
Een humanere kijk op criminelen
Hervorming v/h strafrecht
3
