STUDIEGUIDE
ELEMENTAIR BELASTINGRECHT
Doelstelling: Deze studieguide is een persoonlijk studie-instrument, samengesteld ter voorbereiding op
het tentamen Elementair Belastingrecht. De inhoud is opgebouwd uit:oude tentamenvragen (vu
amsterdam, 2020 – 2025), werkgroepvragen behorende bij de colleges elementair belastingrechteigen
aantekeningen, uitwerkingen stappenplannen op basis van eigen inzicht en studieacademisch jaar 2025
– 2026.
,CURSUSOPBOUW
Elementair Belastingrecht is verdeeld over 7 weken.
Weken 1–4 behandelen directe belastingen (inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting),
week 5 het internationaal belastingrecht,
week 6 de omzetbelasting (btw) en
week 7 het formeel belastingrecht.
HOE GEBRUIK JE DEZE STUDIEGUIDE?
DEEL 1 (blz. 1–19) bevat per week: de leerdoelen, het stappenplan, de werkgroepvragen en de oude
tentamenvragen — ZONDER antwoorden. Oefen eerst zelf!
DEEL 2 (blz. 20+) bevat alle antwoorden in dezelfde volgorde, met tips voor het beantwoorden van
casusvragen (in grijs gemarkeerd).
OVERZICHT LEERDOELEN PER WEEK
Week Onderwerp Leerdoelen (kernwoorden)
Week 1 Inkomstenbelasting: structuur, bron van Subjectieve/objectieve belastingplicht
&2 inkomen, box 1 capita selecta • bron van inkomen (3 voorwaarden)
• Medisch Proevenarrest
• Receptenarrest
• bronnentheorie
• boxenstelsel (box 1/2/3)
• eigen woning & eigenwoningschuld
• persoonsgebonden aftrek (PGA)
• specifieke zorgkosten
• alimentatie
• periodieke uitkeringen
• heffingvrij vermogen
• verliesverrekening box 1
Week 3 Inkomstenbelasting: winst uit Ondernemer (art. 3.4)
onderneming & aanmerkelijk belang • onderneming
(box 2) • totaalwinst
• vermogensetikettering
• ondernemersaftrek
• MKB-winstvrijstelling
• aanmerkelijk belang (5%-criterium art. 4.6)
• meetrekregeling (art. 4.10)
• reguliere voordelen
• verkapt dividend
• vervreemdingsvoordeel
• fictieve vervreemding (art. 4.16)
• doorschuifregelingen
• verliesverrekening box 2
Week 4 Vennootschapsbelasting Subjectieve belastingplicht Vpb (BV/NV vs.
stichting/vereniging) • beperkte vs. onbeperkte
belastingplicht
• ondernemingsbegrip Vpb
• besloten kring
• winstoogmerk (stelselmatig
exploitatieoverschot)0
• objectieve belastingplicht
• totaalwinst Vpb
• informele kapitaalstorting
• verkapt dividend Vpb
1
,Week Onderwerp Leerdoelen (kernwoorden)
• deelnemingsvrijstelling
• klassiek stelsel / economische dubbele heffing
Week 5 Internationaal belastingrecht Woonlandbeginsel / bronlandbeginsel
• binnenlandse vs. buitenlandse belastingplicht
• OESO-Modelverdrag (art. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11,
15, 23A)
• vaste inrichting (Circustentarrest,
Kunstogenarrest, Werkkamerarrest)
• inkomensclassificatie
• voorkoming dubbele belasting
(vrijstellingsmethode / verrekeningsmethode)
• internationale juridische dubbele belasting •
heffingsbeginselen
Week 6 Omzetbelasting (btw) Ondernemer OB (art. 7)
• belastbare feiten (art. 1): levering / dienst / ICV /
invoer • plaatsbepaling levering (art. 5) en dienst
(art. 6)
• intracommunautaire levering & verwerving (ICV)
• invoer buiten EU
• maatstaf van heffing (art. 8)
• tarieven: 21% / 9% / 0%
• vrijstellingen (art. 11)
• aftrek van voorbelasting (art. 2 jo. 15)
• fiscale eenheid (art. 7 lid 4) • verleggingsregeling
• carrouselfraude
Week 7 Formeel belastingrecht Materieel vs. formeel belastingrecht
• drie heffingstechnieken: aanslagbelasting /
voldoeningsbelasting / afdrachtsbelasting
• navordering (art. 16 AWR)
• nieuw feit
• kwade trouw
• kenbare fout (30%-drempel)
• navorderingstermijnen
• bezwaar & beroep (art. 7:1 Awb jo. 26 AWR)
• rechtbank, hof, cassatie • griffierecht
════════════════════════════════════════════════════════════════════
2
, DEEL 1 – VRAGEN PER WEEK (ZONDER ANTWOORDEN)
════════════════════════════════════════════════════════════════════
WEEK 1 & 2 – INKOMSTENBELASTING: STRUCTUUR WET IB & BOX 1
STAPPENPLAN WEEK 1 & 2
Stap 1 – Subjectieve belastingplicht
Vraag: Is betrokkene een natuurlijk persoon die in Nederland woont (binnenlands belastingplichtige, art.
2.1 lid 1 sub a Wet IB jo art. 4 AWR) of woont hij niet in Nederland maar geniet hij wel Nederlands
inkomen (buitenlands belastingplichtige, art. 2.1 lid 1 sub b Wet IB)?
Noot: leeftijd is niet relevant; minderjarigen zijn ook belastingplichtig.
Stap 2 – Objectieve belastingplicht:
Bron van inkomen?
Vraag: Is er een bron van inkomen?
Drie cumulatieve voorwaarden (Medisch Proevenarrest BNB 1990/329 + Receptenarrest BNB 1993/203):
(i) Deelname aan het economisch verkeer;
(ii) Voordeel beogen (subjectief criterium);
(iii) Redelijke verwachting van voordeel (objectief criterium).
Uitzondering: bij een winstgevende dienst in het economisch verkeer hoeft het voordeel niet
beoogd/verwacht te zijn.
Bij negatieve resultaten zijn alle drie voorwaarden cumulatief.
Bron van inkomen – Medische proevenarrest
Casus: Belanghebbende heeft als proefpersoon deelgenomen aan medische proeven bij
A in het kader waarvan hij zich op bepaalde tijden diende te onthouden van voedsel,
bepaalde stoffen moest innemen of aanbrengen, urine moest verzamelen en
bloedmonsters moest laten afnemen. Hij heeft voor zijn deelname als proefpersoon f
1.950 ontvangen
- in geschil is of dit bedrag tot het belastbare inkomen van de belanghebbende behoort.
• Oordeel (r.o. 4.2-4.3):
Bron van inkomen door deelname aan het economisch verkeer in de vorm van diensten
bestaande uit ter beschikkingstelling lichaam;
Niet vereist is het verrichten van handelingen of enige bijzondere deskundigheid of
hoedanigheid
‘Dat niet enig voordeel was beoogd of kon worden verwacht, is (...) evenmin van belang’
Bron van inkomen – Receptenarrest
• Na Medische proevenarrest niet langer van belang of er een voordeel beoogd/verwacht
wordt?
• HR (r.o. 3.3): Voordeel beogen/verwachten blijft van belang voor:
1. Afgrenzing inkomensverwervende activiteiten t.o.v. verliesgevende inkomensbestedende
activiteiten
2. Afbakening belaste transacties in vermogenssfeer t.o.v. speculatieve transacties
3. Voordelen uit diensten of werkzaamheden die in het economisch verkeer zijn gericht, doordat
buiten gezinssfeer is getreden, maar niettemin in persoonlijke sfeer liggen
3
ELEMENTAIR BELASTINGRECHT
Doelstelling: Deze studieguide is een persoonlijk studie-instrument, samengesteld ter voorbereiding op
het tentamen Elementair Belastingrecht. De inhoud is opgebouwd uit:oude tentamenvragen (vu
amsterdam, 2020 – 2025), werkgroepvragen behorende bij de colleges elementair belastingrechteigen
aantekeningen, uitwerkingen stappenplannen op basis van eigen inzicht en studieacademisch jaar 2025
– 2026.
,CURSUSOPBOUW
Elementair Belastingrecht is verdeeld over 7 weken.
Weken 1–4 behandelen directe belastingen (inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting),
week 5 het internationaal belastingrecht,
week 6 de omzetbelasting (btw) en
week 7 het formeel belastingrecht.
HOE GEBRUIK JE DEZE STUDIEGUIDE?
DEEL 1 (blz. 1–19) bevat per week: de leerdoelen, het stappenplan, de werkgroepvragen en de oude
tentamenvragen — ZONDER antwoorden. Oefen eerst zelf!
DEEL 2 (blz. 20+) bevat alle antwoorden in dezelfde volgorde, met tips voor het beantwoorden van
casusvragen (in grijs gemarkeerd).
OVERZICHT LEERDOELEN PER WEEK
Week Onderwerp Leerdoelen (kernwoorden)
Week 1 Inkomstenbelasting: structuur, bron van Subjectieve/objectieve belastingplicht
&2 inkomen, box 1 capita selecta • bron van inkomen (3 voorwaarden)
• Medisch Proevenarrest
• Receptenarrest
• bronnentheorie
• boxenstelsel (box 1/2/3)
• eigen woning & eigenwoningschuld
• persoonsgebonden aftrek (PGA)
• specifieke zorgkosten
• alimentatie
• periodieke uitkeringen
• heffingvrij vermogen
• verliesverrekening box 1
Week 3 Inkomstenbelasting: winst uit Ondernemer (art. 3.4)
onderneming & aanmerkelijk belang • onderneming
(box 2) • totaalwinst
• vermogensetikettering
• ondernemersaftrek
• MKB-winstvrijstelling
• aanmerkelijk belang (5%-criterium art. 4.6)
• meetrekregeling (art. 4.10)
• reguliere voordelen
• verkapt dividend
• vervreemdingsvoordeel
• fictieve vervreemding (art. 4.16)
• doorschuifregelingen
• verliesverrekening box 2
Week 4 Vennootschapsbelasting Subjectieve belastingplicht Vpb (BV/NV vs.
stichting/vereniging) • beperkte vs. onbeperkte
belastingplicht
• ondernemingsbegrip Vpb
• besloten kring
• winstoogmerk (stelselmatig
exploitatieoverschot)0
• objectieve belastingplicht
• totaalwinst Vpb
• informele kapitaalstorting
• verkapt dividend Vpb
1
,Week Onderwerp Leerdoelen (kernwoorden)
• deelnemingsvrijstelling
• klassiek stelsel / economische dubbele heffing
Week 5 Internationaal belastingrecht Woonlandbeginsel / bronlandbeginsel
• binnenlandse vs. buitenlandse belastingplicht
• OESO-Modelverdrag (art. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11,
15, 23A)
• vaste inrichting (Circustentarrest,
Kunstogenarrest, Werkkamerarrest)
• inkomensclassificatie
• voorkoming dubbele belasting
(vrijstellingsmethode / verrekeningsmethode)
• internationale juridische dubbele belasting •
heffingsbeginselen
Week 6 Omzetbelasting (btw) Ondernemer OB (art. 7)
• belastbare feiten (art. 1): levering / dienst / ICV /
invoer • plaatsbepaling levering (art. 5) en dienst
(art. 6)
• intracommunautaire levering & verwerving (ICV)
• invoer buiten EU
• maatstaf van heffing (art. 8)
• tarieven: 21% / 9% / 0%
• vrijstellingen (art. 11)
• aftrek van voorbelasting (art. 2 jo. 15)
• fiscale eenheid (art. 7 lid 4) • verleggingsregeling
• carrouselfraude
Week 7 Formeel belastingrecht Materieel vs. formeel belastingrecht
• drie heffingstechnieken: aanslagbelasting /
voldoeningsbelasting / afdrachtsbelasting
• navordering (art. 16 AWR)
• nieuw feit
• kwade trouw
• kenbare fout (30%-drempel)
• navorderingstermijnen
• bezwaar & beroep (art. 7:1 Awb jo. 26 AWR)
• rechtbank, hof, cassatie • griffierecht
════════════════════════════════════════════════════════════════════
2
, DEEL 1 – VRAGEN PER WEEK (ZONDER ANTWOORDEN)
════════════════════════════════════════════════════════════════════
WEEK 1 & 2 – INKOMSTENBELASTING: STRUCTUUR WET IB & BOX 1
STAPPENPLAN WEEK 1 & 2
Stap 1 – Subjectieve belastingplicht
Vraag: Is betrokkene een natuurlijk persoon die in Nederland woont (binnenlands belastingplichtige, art.
2.1 lid 1 sub a Wet IB jo art. 4 AWR) of woont hij niet in Nederland maar geniet hij wel Nederlands
inkomen (buitenlands belastingplichtige, art. 2.1 lid 1 sub b Wet IB)?
Noot: leeftijd is niet relevant; minderjarigen zijn ook belastingplichtig.
Stap 2 – Objectieve belastingplicht:
Bron van inkomen?
Vraag: Is er een bron van inkomen?
Drie cumulatieve voorwaarden (Medisch Proevenarrest BNB 1990/329 + Receptenarrest BNB 1993/203):
(i) Deelname aan het economisch verkeer;
(ii) Voordeel beogen (subjectief criterium);
(iii) Redelijke verwachting van voordeel (objectief criterium).
Uitzondering: bij een winstgevende dienst in het economisch verkeer hoeft het voordeel niet
beoogd/verwacht te zijn.
Bij negatieve resultaten zijn alle drie voorwaarden cumulatief.
Bron van inkomen – Medische proevenarrest
Casus: Belanghebbende heeft als proefpersoon deelgenomen aan medische proeven bij
A in het kader waarvan hij zich op bepaalde tijden diende te onthouden van voedsel,
bepaalde stoffen moest innemen of aanbrengen, urine moest verzamelen en
bloedmonsters moest laten afnemen. Hij heeft voor zijn deelname als proefpersoon f
1.950 ontvangen
- in geschil is of dit bedrag tot het belastbare inkomen van de belanghebbende behoort.
• Oordeel (r.o. 4.2-4.3):
Bron van inkomen door deelname aan het economisch verkeer in de vorm van diensten
bestaande uit ter beschikkingstelling lichaam;
Niet vereist is het verrichten van handelingen of enige bijzondere deskundigheid of
hoedanigheid
‘Dat niet enig voordeel was beoogd of kon worden verwacht, is (...) evenmin van belang’
Bron van inkomen – Receptenarrest
• Na Medische proevenarrest niet langer van belang of er een voordeel beoogd/verwacht
wordt?
• HR (r.o. 3.3): Voordeel beogen/verwachten blijft van belang voor:
1. Afgrenzing inkomensverwervende activiteiten t.o.v. verliesgevende inkomensbestedende
activiteiten
2. Afbakening belaste transacties in vermogenssfeer t.o.v. speculatieve transacties
3. Voordelen uit diensten of werkzaamheden die in het economisch verkeer zijn gericht, doordat
buiten gezinssfeer is getreden, maar niettemin in persoonlijke sfeer liggen
3
