Strafrecht
Deel 1: Strafrecht
Hoofdstuk 1: Juridische situering
1. Een begripsomschrijving
Strafrecht Het geheel van rechtsregels dat 1) misdrijf
bepaalt: -> wanneer is iets een
misdrijf (onderdelen),
(1) onder welke voorwaarden algemeen
gedragingen misdrijven zijn -> wat gaan we strafbaar
en welke gedragingen stellen, welke misdrijven
misdrijven zijn; zijn er, bijzonder
-> opgelet: beide iets
anders!
(2) wie dader van een
misdrijf is en strafrechtelijke 2) dader
verantwoordelijkheid draagt
(3) welke straffen bestaan 3) straf
en welke straffen op de -> soorten straffen
misdrijven worden gesteld (algemeen) + specifiek
per misdrijf welke straf
(bijzonder)
(4) onder welke voorwaarden 4) straf
-> wanneer?
straffen aan daders kunnen
Straftoemeting +
worden opgelegd en uitvoering
uitgevoerd -> voorwaarden
5) procedure
(5) hoe de bevoegde -> procedures: welke
instanties oordelen over rechtbank, enz.
misdrijf, dader en straf.
Misdrijf Afwijkingen van de norm die zaken waarvan we vinden
een reactie in de vorm van dat mensen dat niet mogen
een straf verantwoorden. Wat doen + daarvoor een straf
een misdrijf is, verschilt in tijd voor ‘verdienen’ (met
bijkomend leed)
en ruimte.
Verschilt in tijd: niet alle
Wat is een misdrijf
straffen van vroeger zijn
(algemeen) en welke
nu strafbaar en vice
gedragingen zijn een misdrijf
versa (vb. euthanasie)
(bijzonder)?
Verschilt in plaats:
verschillen tss landen
1
, Strafrecht
De laatste tijd explosie van
misdrijven. Heel veel regels
w bij overtreding strafbaar
gesteld.
Wat is het nut? -> effectief?
Andere oplossingen dan
straf (bv.
schadevergoeding)
Dader Bestraffing voor daders en Niet iedereen is
regels over wie dader kan zijn en strafrechtelijk
strafrechtelijke verantwoordelijk: alleen
verantwoordelijkheid draagt. mensen + rechtspersonen
(bv. bedrijf), maar
uitgezonderd mensen die
onverantwoordelijk geacht
zijn
Straf Wettelijk bepaalde vorm van
leed door de rechter opgelegd
als sanctie voor een misdrijf.
en Wat is een straf (algemeen)
en met welke straf wordt een
bepaald misdrijf bestraft
Beveiliging- (bijzonder)? Bv. internering (bij gevallen
maatregelin van geestesstoornis)
gen Beveiligingsmaatregelen zijn -> Zijn niet echt daders
geen straffen (maar vallen wel Er is WEL een misdrijf,
binnen het strafrecht). maar geen straf omdat het
niet mogelijk is
Procedurere Formele regels over hoe de
gels bevoegde instanties oordelen of
misdrijf, dader en straf.
2. Strafrecht als publiek
Privaatrecht = recht tussen personen
Publiekrecht = recht tussen de overheid en de burger strafrecht
Bij moord/diefstal: misdrijf die (enkel en alleen) de overheid aangaat
(dader versus staat)
- Het recht om te straffen is voorbehouden a/d staat (onlosmaakbaar)
- Verticale rechtsverhouding: verhouding tussen de procureur, politie en
dader
- Er kunnen geen afspraken worden gemaakt over misdrijven, niet
onderhandelbaar! Ook al sta je iemand toe om slagen en verwondingen
toe te brengen, blijft het een misdaad (want de overheid is betrokken)
- Afhankelijk van omstandigheden kan een geschil een privaat en publiek
karakter krijgen
Misbruik van vertrouwen (art. 475 N.Sw.) versus niet terugbetalen
lening
Openbare orde:
2
, Strafrecht
- Strafwetten zijn van dwingend recht
- Burgers kunnen geen afspraken maken over de inhoud, reikwijdte en
toepassing van de strafwet
- Een ‘overeenkomst’ kan wel bepalen dat er geen openbaarheid gegeven
wordt aan strafbaar gedrag
Uitzonderlijke gevallen, zoals seksuele handelingen met wederkerige
toestemming (want zo staat in wet)
- Of strafrecht niet activeren door geen klacht in te dienen
Frauduleuze auto verkocht geld tijdig teruggeven en daardoor geen
klacht indienen
Slachtoffers:
- Slachtoffers hebben geen recht om te straffen. Er wordt wel geluisterd naar
het slachtoffer
- Klachtmisdrijven: bestaan niet meer. Er moet geen klacht zijn neergelegd
om iemand te straffen. Elk misdrijf kan bestraft worden. Intrekken van een
klacht veranderd niets aan het feit dat het een misdrijf is.
- Wel geleidelijk meer aandacht voor slachtofferrechten (inzage,
onderzoekshandelingen, gehoord en geïnformeerd worden …)
Stalking / belaging: vroeger enkel voor rechtbank als slachtoffer zelf
naar de politie ging, maar dit is afgeschaft omdat slachtoffers dit vaak
niet durven
Nu kan het gerecht ertussen komen zonder dat het slachtoffer dit
zelf wilt
3. Materieel en formeel
Materieel strafrecht = rechtsregels die betrekking hebben op de omschrijving
van strafbare gedragingen, daderschap, straffen en voorwaarden om straffen op
te leggen en uit te voeren
Procureur beslist u voor de rechtbank te brengen, rechter beslist u te
straffen
Formeel strafrecht = procedureregels over de toepassing van het materieel
strafrecht. Door wie en op welke manier worden misdrijven vastgesteld,
opgespoord, vervolgd, bewezen, berecht en uitgevoerd (strafvordering,
strafprocesrecht)
Telefoon afluisteren, woning betreden, auto in beslag nemen …
Strafuitvoeringsrecht = materieel en formeel strafrecht
4. Nationaal en internationaal
Strafrecht is typisch staatsgerelateerd + voornamelijk nationaal
bepaald
Nationaal strafrecht = strafrecht is hoofdzakelijk nationaal recht. Er is federaal
strafrecht, maar ook strafrecht van gemeenschappen, gewesten, provincies en
gemeenten (over thema’s gelinkt aan hun bevoegdheden)
In België wordt enkel het nationaal strafrecht toegepast, ook al is de misdrijf in
het buitenland gepleegd.
3
, Strafrecht
Internationaal strafrecht = hybride rechtstak tussen internationaal recht
(tussen staten) en strafrecht (tussen staat en personen)
Gaat o.a. over terrorisme, bestrijding van mensenhandel …
Het internationaal strafrecht bestaat uit verschillende componenten
- Nationaal materieel strafrecht met internationale achtergrond:
landen die samenwerken tussen landen om een bepaald feit strafbaar te
maken. Is geen internationaal recht, maar wel nat. + internationale
inspiratie = bijzonder strafrecht
- Internationale strafbaarstellingen: internationale strafhoven + eigen
internationaal recht
- Rechtsmachtrecht: ook in het buitenland is het nationaal strafrecht van
toepassing; toepassingsbereik
- Formeel internationaal strafrecht: procedureregels voor de
behandeling van internationale misdrijven voor internationale
strafrechtbanken en internationale rechtshulp in strafzaken
5. Algemeen en bijzonder
Algemeen strafrecht = welke misdrijven, wie kan dader zijn, welke straffen …
Bijzonder strafrecht = specifiek over misdrijven, kenmerken + welke straf
- Boek II Strafwetboek + bijzondere (straf)wetten
- Omvat het geheel aan regels waarin specifieke gedragingen strafbaar
gesteld worden en vermeld wordt welke straffen daarop van toepassing
zijn
Indeling codex – Algemeen materieel strafrecht
- Boek I algemeen strafrecht (strafwetboek)
- Boek II bijzonder strafrecht daarnaast nog heel veel bijzondere
strafwetten
Bijzondere strafwetten kunnen de vorm aannemen van wetten,
decreten, ordonnanties of provinciale & gemeentelijke verordeningen
- Complementaire wetten: wetten die na het oude strafwetboek zijn
toegevoegd, worden niet opgenomen in strafwetboek
Internering voor ontoerekeningsvatbare
Probatie: voorwaardelijke straffen met voorwaarde dat je geen misdrijf
meer mag plegen + ev. andere voorwaarden wel in nieuwe
strafwetboek
Strafuitvoeringswetten: voorwaarden voor straf(uitvoering)
Toepassing algemeen strafrecht op het bijzonder strafrecht
- Boek I: systeem: hoe doe je dat?
- Boek II: toepassing van bepalingen van boek I, uitzonderingen mogelijk
mits expliciet vermeld (art. 77)
- Bijzondere wetten: boek I ook van toepassing, uitzonderingen mogelijk
(art. 77)
- Decreten en ordonnanties: boek I van toepassing, uitzondering mogelijk
(art. 77). Wel beperkingen over nieuwe vormen van strafrecht, federale
ministerraad moet akkoord zijn
4
Deel 1: Strafrecht
Hoofdstuk 1: Juridische situering
1. Een begripsomschrijving
Strafrecht Het geheel van rechtsregels dat 1) misdrijf
bepaalt: -> wanneer is iets een
misdrijf (onderdelen),
(1) onder welke voorwaarden algemeen
gedragingen misdrijven zijn -> wat gaan we strafbaar
en welke gedragingen stellen, welke misdrijven
misdrijven zijn; zijn er, bijzonder
-> opgelet: beide iets
anders!
(2) wie dader van een
misdrijf is en strafrechtelijke 2) dader
verantwoordelijkheid draagt
(3) welke straffen bestaan 3) straf
en welke straffen op de -> soorten straffen
misdrijven worden gesteld (algemeen) + specifiek
per misdrijf welke straf
(bijzonder)
(4) onder welke voorwaarden 4) straf
-> wanneer?
straffen aan daders kunnen
Straftoemeting +
worden opgelegd en uitvoering
uitgevoerd -> voorwaarden
5) procedure
(5) hoe de bevoegde -> procedures: welke
instanties oordelen over rechtbank, enz.
misdrijf, dader en straf.
Misdrijf Afwijkingen van de norm die zaken waarvan we vinden
een reactie in de vorm van dat mensen dat niet mogen
een straf verantwoorden. Wat doen + daarvoor een straf
een misdrijf is, verschilt in tijd voor ‘verdienen’ (met
bijkomend leed)
en ruimte.
Verschilt in tijd: niet alle
Wat is een misdrijf
straffen van vroeger zijn
(algemeen) en welke
nu strafbaar en vice
gedragingen zijn een misdrijf
versa (vb. euthanasie)
(bijzonder)?
Verschilt in plaats:
verschillen tss landen
1
, Strafrecht
De laatste tijd explosie van
misdrijven. Heel veel regels
w bij overtreding strafbaar
gesteld.
Wat is het nut? -> effectief?
Andere oplossingen dan
straf (bv.
schadevergoeding)
Dader Bestraffing voor daders en Niet iedereen is
regels over wie dader kan zijn en strafrechtelijk
strafrechtelijke verantwoordelijk: alleen
verantwoordelijkheid draagt. mensen + rechtspersonen
(bv. bedrijf), maar
uitgezonderd mensen die
onverantwoordelijk geacht
zijn
Straf Wettelijk bepaalde vorm van
leed door de rechter opgelegd
als sanctie voor een misdrijf.
en Wat is een straf (algemeen)
en met welke straf wordt een
bepaald misdrijf bestraft
Beveiliging- (bijzonder)? Bv. internering (bij gevallen
maatregelin van geestesstoornis)
gen Beveiligingsmaatregelen zijn -> Zijn niet echt daders
geen straffen (maar vallen wel Er is WEL een misdrijf,
binnen het strafrecht). maar geen straf omdat het
niet mogelijk is
Procedurere Formele regels over hoe de
gels bevoegde instanties oordelen of
misdrijf, dader en straf.
2. Strafrecht als publiek
Privaatrecht = recht tussen personen
Publiekrecht = recht tussen de overheid en de burger strafrecht
Bij moord/diefstal: misdrijf die (enkel en alleen) de overheid aangaat
(dader versus staat)
- Het recht om te straffen is voorbehouden a/d staat (onlosmaakbaar)
- Verticale rechtsverhouding: verhouding tussen de procureur, politie en
dader
- Er kunnen geen afspraken worden gemaakt over misdrijven, niet
onderhandelbaar! Ook al sta je iemand toe om slagen en verwondingen
toe te brengen, blijft het een misdaad (want de overheid is betrokken)
- Afhankelijk van omstandigheden kan een geschil een privaat en publiek
karakter krijgen
Misbruik van vertrouwen (art. 475 N.Sw.) versus niet terugbetalen
lening
Openbare orde:
2
, Strafrecht
- Strafwetten zijn van dwingend recht
- Burgers kunnen geen afspraken maken over de inhoud, reikwijdte en
toepassing van de strafwet
- Een ‘overeenkomst’ kan wel bepalen dat er geen openbaarheid gegeven
wordt aan strafbaar gedrag
Uitzonderlijke gevallen, zoals seksuele handelingen met wederkerige
toestemming (want zo staat in wet)
- Of strafrecht niet activeren door geen klacht in te dienen
Frauduleuze auto verkocht geld tijdig teruggeven en daardoor geen
klacht indienen
Slachtoffers:
- Slachtoffers hebben geen recht om te straffen. Er wordt wel geluisterd naar
het slachtoffer
- Klachtmisdrijven: bestaan niet meer. Er moet geen klacht zijn neergelegd
om iemand te straffen. Elk misdrijf kan bestraft worden. Intrekken van een
klacht veranderd niets aan het feit dat het een misdrijf is.
- Wel geleidelijk meer aandacht voor slachtofferrechten (inzage,
onderzoekshandelingen, gehoord en geïnformeerd worden …)
Stalking / belaging: vroeger enkel voor rechtbank als slachtoffer zelf
naar de politie ging, maar dit is afgeschaft omdat slachtoffers dit vaak
niet durven
Nu kan het gerecht ertussen komen zonder dat het slachtoffer dit
zelf wilt
3. Materieel en formeel
Materieel strafrecht = rechtsregels die betrekking hebben op de omschrijving
van strafbare gedragingen, daderschap, straffen en voorwaarden om straffen op
te leggen en uit te voeren
Procureur beslist u voor de rechtbank te brengen, rechter beslist u te
straffen
Formeel strafrecht = procedureregels over de toepassing van het materieel
strafrecht. Door wie en op welke manier worden misdrijven vastgesteld,
opgespoord, vervolgd, bewezen, berecht en uitgevoerd (strafvordering,
strafprocesrecht)
Telefoon afluisteren, woning betreden, auto in beslag nemen …
Strafuitvoeringsrecht = materieel en formeel strafrecht
4. Nationaal en internationaal
Strafrecht is typisch staatsgerelateerd + voornamelijk nationaal
bepaald
Nationaal strafrecht = strafrecht is hoofdzakelijk nationaal recht. Er is federaal
strafrecht, maar ook strafrecht van gemeenschappen, gewesten, provincies en
gemeenten (over thema’s gelinkt aan hun bevoegdheden)
In België wordt enkel het nationaal strafrecht toegepast, ook al is de misdrijf in
het buitenland gepleegd.
3
, Strafrecht
Internationaal strafrecht = hybride rechtstak tussen internationaal recht
(tussen staten) en strafrecht (tussen staat en personen)
Gaat o.a. over terrorisme, bestrijding van mensenhandel …
Het internationaal strafrecht bestaat uit verschillende componenten
- Nationaal materieel strafrecht met internationale achtergrond:
landen die samenwerken tussen landen om een bepaald feit strafbaar te
maken. Is geen internationaal recht, maar wel nat. + internationale
inspiratie = bijzonder strafrecht
- Internationale strafbaarstellingen: internationale strafhoven + eigen
internationaal recht
- Rechtsmachtrecht: ook in het buitenland is het nationaal strafrecht van
toepassing; toepassingsbereik
- Formeel internationaal strafrecht: procedureregels voor de
behandeling van internationale misdrijven voor internationale
strafrechtbanken en internationale rechtshulp in strafzaken
5. Algemeen en bijzonder
Algemeen strafrecht = welke misdrijven, wie kan dader zijn, welke straffen …
Bijzonder strafrecht = specifiek over misdrijven, kenmerken + welke straf
- Boek II Strafwetboek + bijzondere (straf)wetten
- Omvat het geheel aan regels waarin specifieke gedragingen strafbaar
gesteld worden en vermeld wordt welke straffen daarop van toepassing
zijn
Indeling codex – Algemeen materieel strafrecht
- Boek I algemeen strafrecht (strafwetboek)
- Boek II bijzonder strafrecht daarnaast nog heel veel bijzondere
strafwetten
Bijzondere strafwetten kunnen de vorm aannemen van wetten,
decreten, ordonnanties of provinciale & gemeentelijke verordeningen
- Complementaire wetten: wetten die na het oude strafwetboek zijn
toegevoegd, worden niet opgenomen in strafwetboek
Internering voor ontoerekeningsvatbare
Probatie: voorwaardelijke straffen met voorwaarde dat je geen misdrijf
meer mag plegen + ev. andere voorwaarden wel in nieuwe
strafwetboek
Strafuitvoeringswetten: voorwaarden voor straf(uitvoering)
Toepassing algemeen strafrecht op het bijzonder strafrecht
- Boek I: systeem: hoe doe je dat?
- Boek II: toepassing van bepalingen van boek I, uitzonderingen mogelijk
mits expliciet vermeld (art. 77)
- Bijzondere wetten: boek I ook van toepassing, uitzonderingen mogelijk
(art. 77)
- Decreten en ordonnanties: boek I van toepassing, uitzondering mogelijk
(art. 77). Wel beperkingen over nieuwe vormen van strafrecht, federale
ministerraad moet akkoord zijn
4
