Samenvatting Leerdoelen hoofdstuk 5 DOEN

Leerdoelen – hoofdstuk 5: DOEN
1. Je situeert de zorgethische competentie ‘doen’ binnen het zorgethisch
handelen

1. Doen als kerncompetentie
 De powerpoint benadrukt dat doen de kerncompetentie van zorgethisch
handelen is.
 Alle andere deelcompetenties (zien, weten, reflecteren, zijn) komen samen in
het moment van handelen.
 Zorg wordt pas zorg wanneer bekommernis daad wordt: daadgeworden
bekommernis.

2. Doen is relationeel ingebed
 Handelen gebeurt nooit in het luchtledige, maar altijd in relatie met de
zorgontvanger en zijn netwerk.
 Het gaat niet enkel om technische uitvoering, maar om handelen dat de
persoon laat primeren.
 Voorbeeld uit de powerpoint: maaltijdfragmenten bij Mariëtte → niet de
handeling staat centraal, maar de zorgzame aandacht voor de persoon en zijn
context.

3. Doen verbindt de andere competenties
 Zien: wat valt je op?
 Weten: wat staat er op het spel?
 Reflecteren: dient mijn handelen het goede van de ander?
 Zijn: hoe ben ik aanwezig in de relatie?
 Al deze stappen krijgen betekenis in het daadwerkelijke handelen.

4. Doen = tot zijn recht laten komen
 Bij doen gaat het erom dat de zorgontvanger tot zijn recht komt.
 Dat betekent: handelen met zo weinig mogelijk toegevoegd lijden en zoveel
mogelijk toegevoegde deugd.
 Voorbeeld casus Bart: naast medische ingrepen ook aandacht voor zijn
emotionele noden en afwezigheid van ouders → handelen dat zijn waardigheid
en welzijn beschermt.

5. Doen is ook laten
 De powerpoint introduceert de latende modus: soms is het beste handelen
niet ingrijpen, maar nabij blijven en ruimte laten.
 Dit sluit aan bij de presentietheorie van Baart: aanwezig zijn zonder te forceren,
de tragiek erkennen.




1

,Samenvatting
De zorgethische competentie ‘doen’ situeert zich als de kern van
zorgethisch handelen: zorg wordt pas werkelijkheid wanneer bekommernis
omgezet wordt in afgestemd, relationeel en waardig handelen. ‘Doen’
verbindt zien, weten, reflecteren en zijn, en heeft altijd als doel de
zorgontvanger tot zijn recht te laten komen, met zo weinig mogelijk
toegevoegd lijden en zoveel mogelijk toegevoegde deugd.


Samenvattende tabel
Kernpunt van Casusvoorbeeld uit de
Zorgethische betekenis
‘doen’ powerpoint
Zorg wordt pas werkelijkheid
wanneer bekommernis daad wordt Casus Bart: naast medische
Doen =
(daadgeworden bekommernis). Alle ingrepen ook aandacht voor
kerncompetenti
andere competenties (zien, weten, zijn emotionele noden en
e
reflecteren, zijn) komen samen in afwezigheid van ouders.
het handelen.
Fragment Mariëtte:
Handelen gebeurt altijd in relatie maaltijdgebeuren → niet de
Doen is
met de zorgontvanger en zijn techniek van eten geven,
relationeel
netwerk. Niet de handeling staat maar zorgzame aandacht
ingebed
centraal, maar de persoon. voor haar en haar
echtgenoot.
Hygiënische zorg:
Doen verbindt Zien → Weten → Reflecteren → Zijn schaamte van de patiënt
andere → krijgen betekenis in het concrete vraagt om afgestemd
competenties handelen. handelen dat waardigheid
bewaart.
Casus Bart: zorgverleners
Doen = tot zijn Handelen gebeurt met zo weinig zoeken manieren om zijn
recht laten mogelijk toegevoegd lijden en welzijn te versterken ondanks
komen zoveel mogelijk toegevoegde deugd. fysieke en familiale
kwetsbaarheid.
Soms is het beste handelen: niet Latende modus: niet
Doen is ook ingrijpen, maar nabij blijven en forceren bij een
laten (latende ruimte laten. Dit erkent de tragiek zorgontvanger die zich
modus) en sluit aan bij Baarts schaamt voor wassen → nabij
presentietheorie. blijven, erkenning geven.

2. Je kan motiveren waarom ‘doen’ de kerncompetentie is van het
zorgethisch handelen en legt dit uit vanuit een casus

1. Zorg wordt pas werkelijkheid in het handelen
 Zorgethiek vertrekt vanuit bekommernis, aandacht en reflectie.
 Maar pas wanneer deze bekommernis daad wordt, spreken we van zorg.
 Doen is dus de concrete gestalte van zorgethisch handelen: het moment
waarop zien, weten, reflecteren en zijn samenkomen.

2

, De powerpoint noemt dit: “daadgeworden bekommernis”.

2. Doen laat de zorgontvanger tot zijn recht komen
 Het doel van zorgethisch handelen is dat de zorgontvanger tot zijn recht
komt.
 Dat gebeurt niet door theorie of intentie, maar door daadwerkelijk handelen
dat afgestemd is op de persoon.
 Handelen betekent: zo weinig mogelijk toegevoegd lijden, zoveel mogelijk
toegevoegde deugd.

3. Doen is relationeel en responsief
 Handelen gebeurt altijd in relatie met de zorgontvanger en zijn netwerk.
 Het is nooit puur technisch, maar vraagt om responsiviteit (Tronto): inspelen
op wat de ander nodig heeft en hoe hij reageert.
 Daarom is doen de kern: het is het punt waar ethiek, relatie en techniek
samenkomen.


Casusvoorbeeld uit de powerpoint: Bart
 Bart, 5 jaar, met zware verwondingen na een ongeval met een grasmachine.
 Medisch gezien moest er veel “gedaan” worden: operaties, wondzorg,
ziekenhuisopname.
 Maar zorgethisch handelen vroeg méér:
o aandacht voor zijn emotionele noden,
o nabijheid en steun omdat zijn ouders weinig aanwezig waren,
o zorg die hem niet alleen fysiek herstelde, maar ook waardigheid en
troost gaf.

Analyse

 Zien: Bart is lichamelijk en emotioneel kwetsbaar.
 Weten: Hij mist ouderlijke nabijheid, wat zijn lijden vergroot.
 Reflecteren: Hoe kan zorg hem tot zijn recht laten komen?
 Doen: Niet enkel wondzorg, maar ook aandacht, nabijheid en troost bieden.

Dit handelen maakt duidelijk dat doen de kern is: zonder dit concrete handelen blijft
zorg abstract en komt Bart niet tot zijn recht.


Samenvatting
‘Doen’ is de kerncompetentie van zorgethisch handelen omdat zorg pas
werkelijkheid wordt wanneer bekommernis omgezet wordt in afgestemd,
relationeel en waardig handelen. In casus Bart zie je dat zorg niet alleen
technisch is, maar ook gericht op nabijheid en het tot zijn recht laten komen
van de zorgontvanger.




3