Prenatale ontwikkeling
Je hebt notie van de structurele en functionele hersenontwikkeling van
de foetus beschrijven
Structurele en functionele hersenontwikkeling van de
foetus
We bekijken het in twee delen: structurele ontwikkeling (hoe de hersenen
gebouwd worden) en functionele ontwikkeling (hoe ze beginnen werken).
Structurele hersenontwikkeling (anatomisch)
Dit gaat over hoe de hersenen worden opgebouwd tijdens de zwangerschap.
Wat gebeurt er structureel?
• Alle neuronen zijn al aanwezig tegen het derde trimester. → De
foetus heeft zelfs meer neuronen dan later nodig.
• Neuronen ontstaan centraal en migreren naar hun juiste plaats. → Ze
“wandelen” naar de juiste hersengebieden.
• Synapsvorming (verbindingen leggen) → Neuronen maken massaal
verbindingen met elkaar. → Dit proces gaat door na de geboorte.
o Synapsen zijn verbindingen tussen neuronen en vormen het
communicatienetwerk van de hersenen. Tijdens de prenatale
periode en vooral na de geboorte wordne miljarden nieuwe
synapsen aangemaakt, veel meer dan later behouden blijven,
waardoor het brein zich optimaal kan aanpassen aan de
omgeving.
o Voorbeeld: verbindingen die vaak geactiveerd worden sterker
worden, terwijl ongebruikte verbindingen later worden
verwijderd in het snoeiproces
• Myelinisatie begint → Myeline = isolatielaagje rond zenuwbanen. →
Zorgt voor snellere signaalgeleiding. → Begint prenataal, maar
loopt door tot in volwassenheid.
Belangrijk inzicht
De hersenen zijn structureel aanwezig, maar nog lang niet functioneel
volwassen.
, Functionele hersenontwikkeling (werking)
Dit gaat over wat de hersenen al kunnen tijdens de zwangerschap.
Rond 6 maanden zwangerschap
• Eerste hersenactiviteit zichtbaar op EEG.
• Korte periodes van wakker zijn.
Rond 8 maanden zwangerschap
• Slaap-waakritme ontstaat → Lijkt al op dat van een pasgeborene.
Zintuiglijke functies (indirect bewijs)
De foetus kan al waarnemen, maar nog niet bewust denken.
• Auditief:
o Kan geluiden horen.
o Herkent stem van moeder.
o Reageert op vaak gehoorde teksten → impliciet geheugen
§ Impliciet geheugen = zijn vormen van geheugen die
automatisch en onbewust werken, zonder bewuste
herinneringen. Voorbeeld: foetus kan geluiden die hij
vaak hoort zoals de stem van de moeder, na de geboorte
herkennen -> impliciet leren
• Smaak:
o Vanaf 4 maanden reageert de foetus op smaken in het
vruchtwater.
• Pijn:
o Vanaf 6 maanden zijn zenuwbanen aangelegd → pijnreacties
mogelijk.
• Reuk, tast, zicht:
o Aanwezig, maar worden pas na geboorte volledig benut.
Cognitie
• Geen bewuste herinneringen.
• Wel impliciet geheugen (mere exposure effect).
• Geen abstract denken → prefrontale cortex is nog niet ontwikkeld.
Samenvatting
"Structureel ontwikkelen de hersenen van de foetus zich door
neuronvorming, migratie, synapsvorming en beginnende myelinisatie.
Functioneel zien we vanaf 6 maanden hersenactiviteit, vanaf 8 maanden
een slaap-waakritme, en vroege zintuiglijke functies zoals auditieve
waarneming, smaak, pijn en impliciet geheugen. Bewust denken is nog niet
mogelijk."
Je hebt notie van de structurele en functionele hersenontwikkeling van
de foetus beschrijven
Structurele en functionele hersenontwikkeling van de
foetus
We bekijken het in twee delen: structurele ontwikkeling (hoe de hersenen
gebouwd worden) en functionele ontwikkeling (hoe ze beginnen werken).
Structurele hersenontwikkeling (anatomisch)
Dit gaat over hoe de hersenen worden opgebouwd tijdens de zwangerschap.
Wat gebeurt er structureel?
• Alle neuronen zijn al aanwezig tegen het derde trimester. → De
foetus heeft zelfs meer neuronen dan later nodig.
• Neuronen ontstaan centraal en migreren naar hun juiste plaats. → Ze
“wandelen” naar de juiste hersengebieden.
• Synapsvorming (verbindingen leggen) → Neuronen maken massaal
verbindingen met elkaar. → Dit proces gaat door na de geboorte.
o Synapsen zijn verbindingen tussen neuronen en vormen het
communicatienetwerk van de hersenen. Tijdens de prenatale
periode en vooral na de geboorte wordne miljarden nieuwe
synapsen aangemaakt, veel meer dan later behouden blijven,
waardoor het brein zich optimaal kan aanpassen aan de
omgeving.
o Voorbeeld: verbindingen die vaak geactiveerd worden sterker
worden, terwijl ongebruikte verbindingen later worden
verwijderd in het snoeiproces
• Myelinisatie begint → Myeline = isolatielaagje rond zenuwbanen. →
Zorgt voor snellere signaalgeleiding. → Begint prenataal, maar
loopt door tot in volwassenheid.
Belangrijk inzicht
De hersenen zijn structureel aanwezig, maar nog lang niet functioneel
volwassen.
, Functionele hersenontwikkeling (werking)
Dit gaat over wat de hersenen al kunnen tijdens de zwangerschap.
Rond 6 maanden zwangerschap
• Eerste hersenactiviteit zichtbaar op EEG.
• Korte periodes van wakker zijn.
Rond 8 maanden zwangerschap
• Slaap-waakritme ontstaat → Lijkt al op dat van een pasgeborene.
Zintuiglijke functies (indirect bewijs)
De foetus kan al waarnemen, maar nog niet bewust denken.
• Auditief:
o Kan geluiden horen.
o Herkent stem van moeder.
o Reageert op vaak gehoorde teksten → impliciet geheugen
§ Impliciet geheugen = zijn vormen van geheugen die
automatisch en onbewust werken, zonder bewuste
herinneringen. Voorbeeld: foetus kan geluiden die hij
vaak hoort zoals de stem van de moeder, na de geboorte
herkennen -> impliciet leren
• Smaak:
o Vanaf 4 maanden reageert de foetus op smaken in het
vruchtwater.
• Pijn:
o Vanaf 6 maanden zijn zenuwbanen aangelegd → pijnreacties
mogelijk.
• Reuk, tast, zicht:
o Aanwezig, maar worden pas na geboorte volledig benut.
Cognitie
• Geen bewuste herinneringen.
• Wel impliciet geheugen (mere exposure effect).
• Geen abstract denken → prefrontale cortex is nog niet ontwikkeld.
Samenvatting
"Structureel ontwikkelen de hersenen van de foetus zich door
neuronvorming, migratie, synapsvorming en beginnende myelinisatie.
Functioneel zien we vanaf 6 maanden hersenactiviteit, vanaf 8 maanden
een slaap-waakritme, en vroege zintuiglijke functies zoals auditieve
waarneming, smaak, pijn en impliciet geheugen. Bewust denken is nog niet
mogelijk."
