ZELFZORGADVIES
Inleiding
• Wat verstaan we onder zelfzorg?
• Begeleiden van patiënten die vragen stellen – die jij als apotheker kan helpen –
oordelen gaan we iets meegeven, doorverwijzen, of niets meegeven
• In de apotheek – 2 soorten situaties:
• Vragen ivm bepaalde klachten, symptomen
• Vragen naar een specifiek product
• Rol van de Apotheker
• Differentiëren: zelfzorg / doorverwijzing
• Keuzes maken
• Kader scheppen
Op basis van KENNIS en VAARDIGHEDEN
(Individueel, je bent de enige die advies kan geven, moet je doorverwijzen, wat zou ik adviseren,
dit kan stresserend zijn en uitdagender dan het afleveren van medicatie zelf)
• doelstellingen
• inzicht hebben in de verschillende factoren die een rol spelen bij de keuze van
een zelfzorgproduct
• kunnen aangeven welke de te bevragen elementen zijn bij een vraag van een
patiënt naar een advies voor zelfzorg
• een analyse kunnen maken van de klachten / symptomen van de patiënt
• op basis van deze analyse een verantwoorde keuze kunnen maken voor een
bepaald zelfzorgproduct en/of adequaat kunnen doorverwijzen
• de voornaamste producten die bij een bepaalde klacht of symptoom kunnen
voorgesteld worden, kunnen aangeven
• de te verwachten effecten en neveneffecten, de correcte posologie en de
adequate gebruikstermijn van de voornaamste producten voor zelfzorg kunnen
weergeven
• de relevante informatie voor advies kunnen selecteren
• de keuze voor een bepaalde aanpak kunnen motiveren en duiden tegenover
collega’s en patiënten
➔ analyse maken van de patiënt
1
,Examen:
• Gesloten boek examen, online examen, enkele casussen met open en gesloten vragen =
schriftelijk examen (60%)
• + 1 mondelinge casus bij de prof zonder voorbereiding bij Foulon (welke vragen stel je
aan de patiënt, dit noteert ze, dan zegt ze de informatie die er zou gegeven worden uit die
vragen endan kan je zo verder antwoorden. En hoe zou het zijn voor een kind vb…) (40%)
KENNIS & VAARDIGHEDEN
• Kennis van Fysiopathologie, Farmacologie, Farmacotherapie, Actieve kennis van
zelfzorggeneesmiddelen ETC..
• Vaardigheden:
• Informatie verzamelen d.m.v. een ‘interview’: luisteren en vragen stellen
• Informatie analyseren en keuze maken: alle patiënt- en productgerelateerde
factoren overwegen
• Patiënt informatie geven (‘opleiden’) over de klacht en de behandeling
DOCUMENTEREN:
• OTC-medicatie bijhouden in medicatiehistoriek van de patiënt
• Moet volgens de nieuwe kwaliteitswet!
• Correct registeren op naam van de ‘hoofd’gebruiker
• Oproepen van de medicatiehistoriek van de patiënt levert bovendien belangrijke
informatie op voor de aanpak van de klacht / vraag van de patiënt!
Documenteren heeft voordelen: je opent de pt fiche, om te checken (hoeveelheid, keuze ..) Ook
vb ‘ je hebt mij vorige keer iets zeer goeds meegegeven’ → kan je zo terugvinden
1.LUISTEREN EN VRAGEN STELLEN
• KRIJTLIJNEN: WH(H)(O)AM-vragen
• W: Voor wie is het product bestemd?
• Persoon in de apotheek of iemand anders?
• Leeftijd? Kinderen, Baby’s en peuters, Oudere personen
• Risicoprofiel? (vb.zwangerschap; roken; gewicht; sport;…)
• Vb: Middenoor ontsteking – eerder bij jongere kinderen, zelden bij tieners
• H : Hoelang heeft de patiënt al last?
• Patiënt omschrijft de klacht in eigen woorden
• Apotheker stelt bijkomende vragen; van open naar meer gesloten
• Informatie over verschillende elementen: SIT DOWN SIR
2
, • S: Site or location
• I: Intensity or severity
• T: Type or nature
• D: Duration
• O: Onset
• W: With (other symptoms)
• N: aNnoyed or aggravated by
• S: Spread or radiation
• I: Incidence or frequency
• R: Releaved by
• H: Hoe omschrijft hij zijn klachten?
• SIT DOWN SIR
• O: Wat zou de oorzaak kunnen zijn?
• Wat is volgens de patiënt de mogelijke oorzaak van de klacht?
• Heeft de patiënt een aanknopingspunt?
• A : Welke actie(s) heeft de patiënt al ondernomen?
• Heeft de patiënt al iets ondernomen? Hygiënische maatregelen?
Medicamenteuze maatregelen? Zo ja, welk geneesmiddel? In welke
dosis? Frequentie? Hoe lang al?
• Heeft de patiënt vroeger al iets geprobeerd bij gelijkaardige klachten? Wat
was de uitkomst?
• M: Neemt de patiënt nog andere medicatie? Welke?
• Neemt de patiënt medicatie?
• Aandacht voor: nevenwerkingen (medicatie als oorzaak van de klacht) –
dubbelmedicatie – interacties met co-medicatie – contra-indicaties
• Medische voorgeschiedenis? Identificatie van risicofactoren!
2.ANALYSEREN EN KEUZES MAKEN
Keuze maken:
1. de patiënt heeft geen geneesmiddel nodig
2. de patiënt moet doorverwezen worden naar een arts
3. de patiënt kan een veilig en effectief zelfzorgproduct gebruiken
3.PATIENT INFORMEREN
• Over de aandoening
3
, • Wat de patiënt van de behandeling mag verwachten
• Wanneer hij/zij een arts moet raadplegen
• Hoe het geneesmiddel moet gebruikt worden en hoelang
• Welke nevenwerkingen kunnen optreden (vb NSAID kunnen maaglast geven)
➔ Wetenschappelijk gefundeerd!
VAARDIGHEDEN
• Vragen stellen
• Analyseren en keuze maken
• Patiënt informeren
4
Inleiding
• Wat verstaan we onder zelfzorg?
• Begeleiden van patiënten die vragen stellen – die jij als apotheker kan helpen –
oordelen gaan we iets meegeven, doorverwijzen, of niets meegeven
• In de apotheek – 2 soorten situaties:
• Vragen ivm bepaalde klachten, symptomen
• Vragen naar een specifiek product
• Rol van de Apotheker
• Differentiëren: zelfzorg / doorverwijzing
• Keuzes maken
• Kader scheppen
Op basis van KENNIS en VAARDIGHEDEN
(Individueel, je bent de enige die advies kan geven, moet je doorverwijzen, wat zou ik adviseren,
dit kan stresserend zijn en uitdagender dan het afleveren van medicatie zelf)
• doelstellingen
• inzicht hebben in de verschillende factoren die een rol spelen bij de keuze van
een zelfzorgproduct
• kunnen aangeven welke de te bevragen elementen zijn bij een vraag van een
patiënt naar een advies voor zelfzorg
• een analyse kunnen maken van de klachten / symptomen van de patiënt
• op basis van deze analyse een verantwoorde keuze kunnen maken voor een
bepaald zelfzorgproduct en/of adequaat kunnen doorverwijzen
• de voornaamste producten die bij een bepaalde klacht of symptoom kunnen
voorgesteld worden, kunnen aangeven
• de te verwachten effecten en neveneffecten, de correcte posologie en de
adequate gebruikstermijn van de voornaamste producten voor zelfzorg kunnen
weergeven
• de relevante informatie voor advies kunnen selecteren
• de keuze voor een bepaalde aanpak kunnen motiveren en duiden tegenover
collega’s en patiënten
➔ analyse maken van de patiënt
1
,Examen:
• Gesloten boek examen, online examen, enkele casussen met open en gesloten vragen =
schriftelijk examen (60%)
• + 1 mondelinge casus bij de prof zonder voorbereiding bij Foulon (welke vragen stel je
aan de patiënt, dit noteert ze, dan zegt ze de informatie die er zou gegeven worden uit die
vragen endan kan je zo verder antwoorden. En hoe zou het zijn voor een kind vb…) (40%)
KENNIS & VAARDIGHEDEN
• Kennis van Fysiopathologie, Farmacologie, Farmacotherapie, Actieve kennis van
zelfzorggeneesmiddelen ETC..
• Vaardigheden:
• Informatie verzamelen d.m.v. een ‘interview’: luisteren en vragen stellen
• Informatie analyseren en keuze maken: alle patiënt- en productgerelateerde
factoren overwegen
• Patiënt informatie geven (‘opleiden’) over de klacht en de behandeling
DOCUMENTEREN:
• OTC-medicatie bijhouden in medicatiehistoriek van de patiënt
• Moet volgens de nieuwe kwaliteitswet!
• Correct registeren op naam van de ‘hoofd’gebruiker
• Oproepen van de medicatiehistoriek van de patiënt levert bovendien belangrijke
informatie op voor de aanpak van de klacht / vraag van de patiënt!
Documenteren heeft voordelen: je opent de pt fiche, om te checken (hoeveelheid, keuze ..) Ook
vb ‘ je hebt mij vorige keer iets zeer goeds meegegeven’ → kan je zo terugvinden
1.LUISTEREN EN VRAGEN STELLEN
• KRIJTLIJNEN: WH(H)(O)AM-vragen
• W: Voor wie is het product bestemd?
• Persoon in de apotheek of iemand anders?
• Leeftijd? Kinderen, Baby’s en peuters, Oudere personen
• Risicoprofiel? (vb.zwangerschap; roken; gewicht; sport;…)
• Vb: Middenoor ontsteking – eerder bij jongere kinderen, zelden bij tieners
• H : Hoelang heeft de patiënt al last?
• Patiënt omschrijft de klacht in eigen woorden
• Apotheker stelt bijkomende vragen; van open naar meer gesloten
• Informatie over verschillende elementen: SIT DOWN SIR
2
, • S: Site or location
• I: Intensity or severity
• T: Type or nature
• D: Duration
• O: Onset
• W: With (other symptoms)
• N: aNnoyed or aggravated by
• S: Spread or radiation
• I: Incidence or frequency
• R: Releaved by
• H: Hoe omschrijft hij zijn klachten?
• SIT DOWN SIR
• O: Wat zou de oorzaak kunnen zijn?
• Wat is volgens de patiënt de mogelijke oorzaak van de klacht?
• Heeft de patiënt een aanknopingspunt?
• A : Welke actie(s) heeft de patiënt al ondernomen?
• Heeft de patiënt al iets ondernomen? Hygiënische maatregelen?
Medicamenteuze maatregelen? Zo ja, welk geneesmiddel? In welke
dosis? Frequentie? Hoe lang al?
• Heeft de patiënt vroeger al iets geprobeerd bij gelijkaardige klachten? Wat
was de uitkomst?
• M: Neemt de patiënt nog andere medicatie? Welke?
• Neemt de patiënt medicatie?
• Aandacht voor: nevenwerkingen (medicatie als oorzaak van de klacht) –
dubbelmedicatie – interacties met co-medicatie – contra-indicaties
• Medische voorgeschiedenis? Identificatie van risicofactoren!
2.ANALYSEREN EN KEUZES MAKEN
Keuze maken:
1. de patiënt heeft geen geneesmiddel nodig
2. de patiënt moet doorverwezen worden naar een arts
3. de patiënt kan een veilig en effectief zelfzorgproduct gebruiken
3.PATIENT INFORMEREN
• Over de aandoening
3
, • Wat de patiënt van de behandeling mag verwachten
• Wanneer hij/zij een arts moet raadplegen
• Hoe het geneesmiddel moet gebruikt worden en hoelang
• Welke nevenwerkingen kunnen optreden (vb NSAID kunnen maaglast geven)
➔ Wetenschappelijk gefundeerd!
VAARDIGHEDEN
• Vragen stellen
• Analyseren en keuze maken
• Patiënt informeren
4
