Samenvatting Systeem aarde
2 Afbraak en opbouw van het landschap
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe bepalen exogene krachten het uiterlijk van het aardoppervlak?
2.1 Systeem aarde
Systeem aarde
. ► De aarde is opgebouwd uit vier aparte ‘sferen’: de atmosfeer (de lucht),
de lithosfeer (het vaste gesteente), de hydrosfeer (het water) en de
biosfeer (het leven). Tussen deze sferen bestaat een wisselwerking.
Gesteentekringloop
► Er zijn twee belangrijke kringlopen.
● Alle vaste stoffen die in de aardkorst en het bovenste gedeelte van de
gesteenten aardmantel voorkomen, noemen we gesteenten. Ze maken deel uit van
een cyclus waarin ze telkens worden afgebroken en omgevormd. Dit heet
gesteentekringloop de gesteentekringloop. Er zijn drie soorten gesteente, die elk in een van
de andere kunnen overgaan. Dit zijn:
stollingsgesteenten ● stollingsgesteenten (afgekoeld magma). Voorbeelden: basalt en
sedimentgesteenten graniet.
metamorfe ● sedimentgesteenten (afzettingen). Voorbeelden: kalksteen en
gesteenten zandsteen.
● metamorfe gesteenten (verandering door druk en/of verhoogde
temperatuur). Voorbeelden: marmer en leisteen.
Hydrologische kringloop
hydrologische ► Water maakt deel uit van de hydrologische kringloop: een nooit
kringloop eindigende cyclus van neerslag, verdamping, condensatie en transport
van water.
● De neerslag infiltreert in de grond, of verdampt, of stroomt af.
Verdamping vanaf open water heet evaporatie, verdamping vanuit de
huidmondjes van planten noem je transpiratie. Samengevoegd: de
evapotranspiratie.
2.2 Exogene processen aan het aardoppervlak
Verwering
verwering ► Verwering is het uiteenvallen van hard gesteente onder invloed van
het weer en planten. We onderscheiden twee soorten verwering.
2 Afbraak en opbouw van het landschap
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe bepalen exogene krachten het uiterlijk van het aardoppervlak?
2.1 Systeem aarde
Systeem aarde
. ► De aarde is opgebouwd uit vier aparte ‘sferen’: de atmosfeer (de lucht),
de lithosfeer (het vaste gesteente), de hydrosfeer (het water) en de
biosfeer (het leven). Tussen deze sferen bestaat een wisselwerking.
Gesteentekringloop
► Er zijn twee belangrijke kringlopen.
● Alle vaste stoffen die in de aardkorst en het bovenste gedeelte van de
gesteenten aardmantel voorkomen, noemen we gesteenten. Ze maken deel uit van
een cyclus waarin ze telkens worden afgebroken en omgevormd. Dit heet
gesteentekringloop de gesteentekringloop. Er zijn drie soorten gesteente, die elk in een van
de andere kunnen overgaan. Dit zijn:
stollingsgesteenten ● stollingsgesteenten (afgekoeld magma). Voorbeelden: basalt en
sedimentgesteenten graniet.
metamorfe ● sedimentgesteenten (afzettingen). Voorbeelden: kalksteen en
gesteenten zandsteen.
● metamorfe gesteenten (verandering door druk en/of verhoogde
temperatuur). Voorbeelden: marmer en leisteen.
Hydrologische kringloop
hydrologische ► Water maakt deel uit van de hydrologische kringloop: een nooit
kringloop eindigende cyclus van neerslag, verdamping, condensatie en transport
van water.
● De neerslag infiltreert in de grond, of verdampt, of stroomt af.
Verdamping vanaf open water heet evaporatie, verdamping vanuit de
huidmondjes van planten noem je transpiratie. Samengevoegd: de
evapotranspiratie.
2.2 Exogene processen aan het aardoppervlak
Verwering
verwering ► Verwering is het uiteenvallen van hard gesteente onder invloed van
het weer en planten. We onderscheiden twee soorten verwering.
