Samenvatting economische aardrijkskunde (SEM2 BACH1 AP)
Contents
Les 1: inleiding...................................................................................................... 3
1.1 Wat is economische aardrijkskunde ................................................................. 3
1.2 Hoe komen tot economische aardrijkskunde? .................................................... 4
1.3 Wie vestigt zich waar? Belang van lokalisatiefactoren ........................................ 4
Les 2: Focus op België, analyse per provincie ............................................................ 5
2.1 Het gebied dat we nu als België kennen ........................................................... 5
2.2 In welke gebieden lag/ligt het economisch zwaartepunt? .................................... 5
Les 3: Geschiedenis en analyse haven Antwerpen + Reginald van Loyen .....................11
3.1 Geschiedenis over de haven van Antwerpen ....................................................11
3.2 Werk van Reginald van Loyen ........................................................................13
3.3 Analyse over de Haven van Antwerpen ...........................................................14
Les 4: Belgische havens typeren op gebied van verschillende factoren ........................16
4.1 Zeehavens: analyse van de haven Zeebrugge ..................................................17
4.2 Zeehavens: analyse van de haven Gent ..........................................................18
4.3 Zeehavens: analyse van de haven Oostende....................................................20
Les 5: Europese havens analyseren op gebied van verschillende factoren ....................20
5.1 Analyse van de haven van Rotterdam .............................................................21
5.2 Analyse van de haven van Hamburg ...............................................................23
5.3 Analyse van de haven van Piraeus ..................................................................24
5.4 Analyse van de haven van Valencia ................................................................25
Les 6: wereldhavens analyseren op gebied van verschillende factoren.........................25
6.1 Analyse van de haven van Shanghai ...............................................................25
6.2 Analyse van de haven van Singapore ..............................................................26
6.3 Analyse van de haven van Ningbo-Zhoushan ...................................................27
6.4 Analyse van de haven van Shenzhen ..............................................................28
Les 7: Belangrijkste wereldwijde zeeroutes ..............................................................29
7.1 Algemene inleiding .......................................................................................29
7.2 Wat zijn de belangrijkste kapen? ....................................................................29
7.3 Welke andere zeeroutes zijn cruciaal? .............................................................33
Les 8: Belangrijkste knooppunten en transportnetwerken ..........................................34
8.1 Blue banana ................................................................................................34
8.2 Het Trans Europees Netwerk (TEN): ...............................................................35
8.3 Binnenvaart in Europa ..................................................................................35
8.4 Spoorvervoer ...............................................................................................37
8.5 Luchtvaart ...................................................................................................39
8.6 Wegen ........................................................................................................40
8.7 Zijderoute wereldwijd ...................................................................................42
1
,Samenvatting economische aardrijkskunde (SEM2 BACH1 AP)
Les 9: Belangrijkste knooppunten en transportnetwerken deel 2 ................................42
9.1 Inleiding .....................................................................................................42
9.2 Pijpleidingen in België ...................................................................................43
9.3 Pijpleidingen verder in Europa ........................................................................44
9.4 Pijpleidingen verder in de wereld ....................................................................45
9.5 Werken met statistieken ...............................................................................48
Les 10: analyse goederenstroom en industriegebieden in Europa ................................48
10.1 Analyse van goederenstroom in Europa .........................................................48
10.2 Analyse van industriegebieden in Europa + ruimtelijke situering .......................53
Les 11: Identificatie ruimtelijke patronen in de binnenlandse, Europese en mondiale
handel.................................................................................................................61
11.1 Analyse van het land van de rijzende zon: Japan ............................................61
11.2 Analyse van onze tegenvoeters: Australië ......................................................62
11.3 Analyse van oorlog in Oekraïne en economische gevolgen ...............................63
2
,Samenvatting economische aardrijkskunde (SEM2 BACH1 AP)
Les 1: inleiding
1.1 Wat is economische aardrijkskunde
Economische aardrijkskunde bevat twee delen:
= economisch (economie) + aardrijkskunde
• Economie = sociale wetenschap die bestudeert op welke wijze de mens in zijn
materiële behoeften kan bevredigd worden
• Aardrijkskunde = exacte wetenschap bestudeert de eigenschappen van onze aarde
zoals deze onveranderlijk vastliggen
1.1.1 Wat is economie
Economie = sociale wetenschap
• Bestudeert de mens en in het bijzonder de samenleving
• Samenleving verandert voortdurend omdat mensen zich niet altijd op dezelfde manier
gaan gedragen
• Behoeften wijzigen voortdurend = economie is voortdurend in evolutie
1.1.2 Wat is aardrijkskunde?
Aardrijkskunde = exacte wetenschap
• Eigenschappen van onze aarde liggen onveranderlijk vast
• Kenmerken van de aarde zijn objectief waarneembaar en meetbaar
• Landschap kan traag wijzigen, zonder tussenkomst van de mens (bv:
vulkaanuitbarsting)
1.1.3 Wat weten we?
Doel van mens = voldoen in ‘materiële behoeften’
• Behoeften wijzigen immers voortdurend (bv: water en eten)
• Hele organisatie opzetten en de maatschappij inrichten
• Maatschappij met voldoende voedsel
o Water = wordt aangevuld met tientallen
soorten dranken
o Eten = wordt nu culinair
Piramide van Maslow (foto)
Behoefte ingevuld?
• Ontstaan nieuwe behoeften
• Mens legt lat telkens hoger
Als de mens tot nieuwe behoeften komt?
• Stijgt het welvaartspeil/de levensstandaard
• Van primaire behoeften naar secundaire en uiteindelijk luxegoederen
3
, Samenvatting economische aardrijkskunde (SEM2 BACH1 AP)
1.2 Hoe komen tot economische aardrijkskunde?
Econmische aardrijkskunde = wanneer het menselijk handelen in de natuur ingrijpt om
aan de behoeften te voldoen.
Definitie:
• Sociaal-wetenschappelijke discipline
• Houdt zich bezig met studie van het aardoppervlak/landschap
• Focust op hoe deze ruimtes worden aangewend door de mens
• Om in zijn behoeften te voldoen
1.2.1 Welke zaken hebben een invloed?
Van zodra de mens (of bedrijf) zich op vaste locatie vestigt, gaat deze ingrijpen in het
landschap = economische aardrijkskunde!
• Klimatologische eigenschappen van landschap
• Aanwezige grondstoffen in het landschap
• Aanwezigheid van arbeidskrachten
• Aanwezigheid van kapitaal
• Transportmogelijkheden (goede wegen, havens, …)
• Aanwezigheid van afzetmarkt
• Politieke stabiliteit
1.3 Wie vestigt zich waar? Belang van lokalisatiefactoren
• Fysische context:
Ligging land, klimaat, vegetatiezones, reliëfverschillen, …
• Productiefactoren:
Arbeid, natuur en kapitaal
• Vraag en agglomeratie-effecten:
Vraag naar product of dienst het grootst
• Transport context:
Wegen, havens, luchthavens, spoorwegen, …
• Technologische context:
Internet, smartphone, e-commerce, …
• Organisatorische context:
Aanwezigheid multinationals en investeringen
• Politieke context:
Werking politiek, stabiliteit aanwezig, corruptie, …
• Sociale en culturele context:
Taal, cultuur, variatie in afzetmarkt, …
Vb examenvraag: teken een route van China naar de haven van Antwerpen +
belangrijkste locaties
Vertrek vanuit de haven in Xiamen:
• Langs Signapore
• Golf van Aden
• Langs de Rode Zee
• Suezkanal
• Middellandse Zee
• Eventuele tussenstop in haven van Valencia
• Straat van Bigraltar
• Eventuele tussenstop haven van Le Havre
• Aankomst haven van Antwerpen
4
Contents
Les 1: inleiding...................................................................................................... 3
1.1 Wat is economische aardrijkskunde ................................................................. 3
1.2 Hoe komen tot economische aardrijkskunde? .................................................... 4
1.3 Wie vestigt zich waar? Belang van lokalisatiefactoren ........................................ 4
Les 2: Focus op België, analyse per provincie ............................................................ 5
2.1 Het gebied dat we nu als België kennen ........................................................... 5
2.2 In welke gebieden lag/ligt het economisch zwaartepunt? .................................... 5
Les 3: Geschiedenis en analyse haven Antwerpen + Reginald van Loyen .....................11
3.1 Geschiedenis over de haven van Antwerpen ....................................................11
3.2 Werk van Reginald van Loyen ........................................................................13
3.3 Analyse over de Haven van Antwerpen ...........................................................14
Les 4: Belgische havens typeren op gebied van verschillende factoren ........................16
4.1 Zeehavens: analyse van de haven Zeebrugge ..................................................17
4.2 Zeehavens: analyse van de haven Gent ..........................................................18
4.3 Zeehavens: analyse van de haven Oostende....................................................20
Les 5: Europese havens analyseren op gebied van verschillende factoren ....................20
5.1 Analyse van de haven van Rotterdam .............................................................21
5.2 Analyse van de haven van Hamburg ...............................................................23
5.3 Analyse van de haven van Piraeus ..................................................................24
5.4 Analyse van de haven van Valencia ................................................................25
Les 6: wereldhavens analyseren op gebied van verschillende factoren.........................25
6.1 Analyse van de haven van Shanghai ...............................................................25
6.2 Analyse van de haven van Singapore ..............................................................26
6.3 Analyse van de haven van Ningbo-Zhoushan ...................................................27
6.4 Analyse van de haven van Shenzhen ..............................................................28
Les 7: Belangrijkste wereldwijde zeeroutes ..............................................................29
7.1 Algemene inleiding .......................................................................................29
7.2 Wat zijn de belangrijkste kapen? ....................................................................29
7.3 Welke andere zeeroutes zijn cruciaal? .............................................................33
Les 8: Belangrijkste knooppunten en transportnetwerken ..........................................34
8.1 Blue banana ................................................................................................34
8.2 Het Trans Europees Netwerk (TEN): ...............................................................35
8.3 Binnenvaart in Europa ..................................................................................35
8.4 Spoorvervoer ...............................................................................................37
8.5 Luchtvaart ...................................................................................................39
8.6 Wegen ........................................................................................................40
8.7 Zijderoute wereldwijd ...................................................................................42
1
,Samenvatting economische aardrijkskunde (SEM2 BACH1 AP)
Les 9: Belangrijkste knooppunten en transportnetwerken deel 2 ................................42
9.1 Inleiding .....................................................................................................42
9.2 Pijpleidingen in België ...................................................................................43
9.3 Pijpleidingen verder in Europa ........................................................................44
9.4 Pijpleidingen verder in de wereld ....................................................................45
9.5 Werken met statistieken ...............................................................................48
Les 10: analyse goederenstroom en industriegebieden in Europa ................................48
10.1 Analyse van goederenstroom in Europa .........................................................48
10.2 Analyse van industriegebieden in Europa + ruimtelijke situering .......................53
Les 11: Identificatie ruimtelijke patronen in de binnenlandse, Europese en mondiale
handel.................................................................................................................61
11.1 Analyse van het land van de rijzende zon: Japan ............................................61
11.2 Analyse van onze tegenvoeters: Australië ......................................................62
11.3 Analyse van oorlog in Oekraïne en economische gevolgen ...............................63
2
,Samenvatting economische aardrijkskunde (SEM2 BACH1 AP)
Les 1: inleiding
1.1 Wat is economische aardrijkskunde
Economische aardrijkskunde bevat twee delen:
= economisch (economie) + aardrijkskunde
• Economie = sociale wetenschap die bestudeert op welke wijze de mens in zijn
materiële behoeften kan bevredigd worden
• Aardrijkskunde = exacte wetenschap bestudeert de eigenschappen van onze aarde
zoals deze onveranderlijk vastliggen
1.1.1 Wat is economie
Economie = sociale wetenschap
• Bestudeert de mens en in het bijzonder de samenleving
• Samenleving verandert voortdurend omdat mensen zich niet altijd op dezelfde manier
gaan gedragen
• Behoeften wijzigen voortdurend = economie is voortdurend in evolutie
1.1.2 Wat is aardrijkskunde?
Aardrijkskunde = exacte wetenschap
• Eigenschappen van onze aarde liggen onveranderlijk vast
• Kenmerken van de aarde zijn objectief waarneembaar en meetbaar
• Landschap kan traag wijzigen, zonder tussenkomst van de mens (bv:
vulkaanuitbarsting)
1.1.3 Wat weten we?
Doel van mens = voldoen in ‘materiële behoeften’
• Behoeften wijzigen immers voortdurend (bv: water en eten)
• Hele organisatie opzetten en de maatschappij inrichten
• Maatschappij met voldoende voedsel
o Water = wordt aangevuld met tientallen
soorten dranken
o Eten = wordt nu culinair
Piramide van Maslow (foto)
Behoefte ingevuld?
• Ontstaan nieuwe behoeften
• Mens legt lat telkens hoger
Als de mens tot nieuwe behoeften komt?
• Stijgt het welvaartspeil/de levensstandaard
• Van primaire behoeften naar secundaire en uiteindelijk luxegoederen
3
, Samenvatting economische aardrijkskunde (SEM2 BACH1 AP)
1.2 Hoe komen tot economische aardrijkskunde?
Econmische aardrijkskunde = wanneer het menselijk handelen in de natuur ingrijpt om
aan de behoeften te voldoen.
Definitie:
• Sociaal-wetenschappelijke discipline
• Houdt zich bezig met studie van het aardoppervlak/landschap
• Focust op hoe deze ruimtes worden aangewend door de mens
• Om in zijn behoeften te voldoen
1.2.1 Welke zaken hebben een invloed?
Van zodra de mens (of bedrijf) zich op vaste locatie vestigt, gaat deze ingrijpen in het
landschap = economische aardrijkskunde!
• Klimatologische eigenschappen van landschap
• Aanwezige grondstoffen in het landschap
• Aanwezigheid van arbeidskrachten
• Aanwezigheid van kapitaal
• Transportmogelijkheden (goede wegen, havens, …)
• Aanwezigheid van afzetmarkt
• Politieke stabiliteit
1.3 Wie vestigt zich waar? Belang van lokalisatiefactoren
• Fysische context:
Ligging land, klimaat, vegetatiezones, reliëfverschillen, …
• Productiefactoren:
Arbeid, natuur en kapitaal
• Vraag en agglomeratie-effecten:
Vraag naar product of dienst het grootst
• Transport context:
Wegen, havens, luchthavens, spoorwegen, …
• Technologische context:
Internet, smartphone, e-commerce, …
• Organisatorische context:
Aanwezigheid multinationals en investeringen
• Politieke context:
Werking politiek, stabiliteit aanwezig, corruptie, …
• Sociale en culturele context:
Taal, cultuur, variatie in afzetmarkt, …
Vb examenvraag: teken een route van China naar de haven van Antwerpen +
belangrijkste locaties
Vertrek vanuit de haven in Xiamen:
• Langs Signapore
• Golf van Aden
• Langs de Rode Zee
• Suezkanal
• Middellandse Zee
• Eventuele tussenstop in haven van Valencia
• Straat van Bigraltar
• Eventuele tussenstop haven van Le Havre
• Aankomst haven van Antwerpen
4
