Ondernemingsrecht
Hoorcollege 1
Ondernemingsrecht vormt de ‘juridische infrastructuur’ met twee doelen:
Ondernemers een juridische infrastructuur te bieden, waardoor zij in staat
worden gesteld hun activiteiten ten volle te ontplooien
De betrokkenen bij de onderneming – vennoten, leden, aandeelhouders,
crediteuren, werknemers – voldoende bescherming te bieden tegen
(machts)misbruik.
Inhoud van het ondernemingsrecht
Ruim <-> beperkt
Juridische organisatie van de onderneming (diverse rechtsvormen en hun interne
structuur: bevoegdheden, besluitvorming). Dus wie is verantwoordelijk? Wie is
aansprakelijk? Hoe werkt het in een onderneming?. Zowel over de grote als kleine
ondernemingen.
Wat is een onderneming?
(rechts) economisch:
- Verschillende theorieën, o.a. “nexus of contracts”
- De voorvraag is in feite: waarom is er een onderneming?
Met deze vraag houden juristen zich niet bezig
Juridisch:
Niet op één plaats gedefinieerd in boek 2 BW; wordt wel gebruikt, bijvoorbeeld in
art. 2: 239 lid 5 BW:
“Bij de vervulling van hun taak richten de bestuurders zich naar het belang van
de vennootschap en de met haar verbonden onderneming.”
Soms vind je een omschrijving, bijv. in de Wet op de ondernemingsraden (WOR)
(“arbeid”) of in het Handelsregisterbesluit (“materieel voordeel”)
Definitie? “Ondernemingen zijn op winst gericht, op behalen van economische
voordelen”. Ook wel “bedrijf” genoemd. -> definities zijn niet belangrijk, het
belangrijkste is de rechtsvorm
Ondernemingen hebben een rechtsvorm: de rechtspersoon/ vennootschap houdt
een onderneming in stand
Geen vermogensrechtelijk begrip (juridisch niet één goed, niet één geheel), maar
een totaal van activa en passiva
Omzetting VOF -> BV
,VOF X – activa en passiva ingebracht in BV X als storting op aandelen door Bob
en Ad
Onderneming -> = activa en passiva -> “ondernemingsvermogen”
Wat is de functie van het ondernemingsrecht?
In hoeverre draagt het bij aan de doelmatigheid van het economische leven?
Het biedt de mogelijkheid van standaardcontracten (rechtsvormen) voor
ondernemingen; het creëert bijvoorbeeld rechtspersoonlijkheid
Bedrijven zijn vrij om een rechtsvorm te kiezen. Keuze wordt in de regel bepaald
door:
- Fiscale motieven
- Juridische motieven
- Economische motieven: besparing van transactiekosten
Rechtsvormen belangrijk om te onthouden
Rechtsvormen kunnen worden gezien als “standaardcontracten’
Mogelijke (Nederlandse) rechtsvormen (juridisch):
- Eenmanszaak (meest voorkomende -> makkelijk op te richten, alleen gaan
naar kvk)
- Maatschap, vennootschap onder firma (vof) en commanditaire
vennootschap (cv) (samen ook wel: ‘personenvennootschappen’)
- NV, BV
- Vereniging en stichting
- Coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij (OWM)
Europese rechtsvormen: EESV, SE, SCE (deze hoef je niet te onthouden)
Eenmanszaak
Niet hetzelfde als ZZP’er (dan kan je geen personeel in dienst nemen)!
Geen echte rechtsvorm, omdat de ondernemer de eenmanszaak is (kijk
punt 2)
Geheel aansprakelijk: één vermogen voor alle schuldeisers
Eigenaar heeft alle beslissingsmacht
Art. 3:15 i BW : administratieplicht en inschrijving in handelsregister
Inschrijven is geen totstandkomens vereiste: ik schrijf me in en dan ben ik
een eenmanszaak (je moet ook belastingaangifte doen etc)
Criterium voor indeling rechtsvormen (1)
,Onderscheid tussen:
Profit (NV, BV, vof, cv, maatschap) vs. Non-profit (stichting, vereniging) ->
geen zwart witte scheiding, bijvoorbeeld stichting die focust op claims op
schade
Rechtspersoonlijkheid (NV, BV, stichting, vereniging) vs. Geen
rechtspersoonlijkheid (vof, cv, maatschap) -> essentieel
Kapitaalvennootschap (worden opgericht bij het aanschaffen van kapitaal)
(NV, BV) vs. Personenvennootschap (vof, cv, maatschap)
“vennootschapstype” <-> “verenigingstype”
Kenmerken van de vennootschap
- Gericht op maatschappelijk voordeel t.b.v. alle vennoten
- Steunen op inbreng van de vennoten
Criterium voor indeling rechtsvormen (2)
Ondernemingsrecht
Handelsregister
Let op: handelsregister (2007) en een handelsregister (2008).
Van belang: je kan checken of degene met wie je handelt ook recht gebonden is
om te handelen
Basisregister (eenmalige registratie t.b.v. overheidsinstanties)
Verruimde inschrijfplicht
Biedt informatie over bedrijven
Sancties bij niet inschrijving:
- Economisch delict: boete
- Persoonlijke aansprakelijkheid bestuurders (art. 2:180 BW)
Bevorderen van rechtszekerheid in economisch verkeer: biedt bescherming
(art. 25 Hrgw.): derde mag afgaan op het handelsregister
Waarom is dit van belang? -> voorbeeld Damen-Geho: Damen moet betalen,
omdat die nog in het Handelsregister stond (ookal was die geen eigenaar meer).
, Handelsregister is leidend, puur administratief. Tijdstip van raadpleging speelt
geen rol.
Vereniging & stichting (rechtspersonen)
Vereniging en stichting: aan de hand van de opgaven een begin gemaakt met
vertegenwoordiging
Stichting: rechtsvorm die vaak voorkomt in het bedrijfsleven
Geschikte vorm voor woningcorporaties, ziekenhuizen, scholen etc.?
Vertegenwoordiging
Belangrijk juridisch leerstuk
Komt ook bij BV en personenvennootschappen aan de orde
Aangaan van rechtshandelingen namens en voor rekening van een ander.
De rechtspersoon (rp.) wordt vertegenwoordigd: handelingen van mensen die
namens de rp. Handelen, zullen gelden als handelingen van de rp.
Niet alleen in het bedrijfsleven maar ook in het dagelijks leven (denk aan het
aannemen van pakketjes voor andere)
Vertegenwoordiging bij
Rechtspersoon
Bevoegd -> gevolg: gebondenheid tussen
vertegenwoordigde en derde
Onbevoegd -> gevolg:
Vertegenwoordigde niet
gebonden
Vertegenwoordiger ZELF
gebonden/ schadeplichtig (art.
3:70 BW)
Goed voorbeeld bekijken HR VOF Van den Broek!! -> hij is alleen dus zelf
gebonden en schadeplichtig, want je moest geregistreerd staan met 2 en hij was
alleen.
Bevoegde vertegenwoordiging
In naam van vertegenwoordigde handelen
Wanneer bevoegd?
O.g.v. een volmacht (b.v. in arbeidso.v.k.)
O.g.v. de wet
- B.v. bij minderjarigen: door ouder (art. 1: 245, 337 BW)
- Bij rechtspersonen door bestuurders van rechtspersonen
Hoorcollege 1
Ondernemingsrecht vormt de ‘juridische infrastructuur’ met twee doelen:
Ondernemers een juridische infrastructuur te bieden, waardoor zij in staat
worden gesteld hun activiteiten ten volle te ontplooien
De betrokkenen bij de onderneming – vennoten, leden, aandeelhouders,
crediteuren, werknemers – voldoende bescherming te bieden tegen
(machts)misbruik.
Inhoud van het ondernemingsrecht
Ruim <-> beperkt
Juridische organisatie van de onderneming (diverse rechtsvormen en hun interne
structuur: bevoegdheden, besluitvorming). Dus wie is verantwoordelijk? Wie is
aansprakelijk? Hoe werkt het in een onderneming?. Zowel over de grote als kleine
ondernemingen.
Wat is een onderneming?
(rechts) economisch:
- Verschillende theorieën, o.a. “nexus of contracts”
- De voorvraag is in feite: waarom is er een onderneming?
Met deze vraag houden juristen zich niet bezig
Juridisch:
Niet op één plaats gedefinieerd in boek 2 BW; wordt wel gebruikt, bijvoorbeeld in
art. 2: 239 lid 5 BW:
“Bij de vervulling van hun taak richten de bestuurders zich naar het belang van
de vennootschap en de met haar verbonden onderneming.”
Soms vind je een omschrijving, bijv. in de Wet op de ondernemingsraden (WOR)
(“arbeid”) of in het Handelsregisterbesluit (“materieel voordeel”)
Definitie? “Ondernemingen zijn op winst gericht, op behalen van economische
voordelen”. Ook wel “bedrijf” genoemd. -> definities zijn niet belangrijk, het
belangrijkste is de rechtsvorm
Ondernemingen hebben een rechtsvorm: de rechtspersoon/ vennootschap houdt
een onderneming in stand
Geen vermogensrechtelijk begrip (juridisch niet één goed, niet één geheel), maar
een totaal van activa en passiva
Omzetting VOF -> BV
,VOF X – activa en passiva ingebracht in BV X als storting op aandelen door Bob
en Ad
Onderneming -> = activa en passiva -> “ondernemingsvermogen”
Wat is de functie van het ondernemingsrecht?
In hoeverre draagt het bij aan de doelmatigheid van het economische leven?
Het biedt de mogelijkheid van standaardcontracten (rechtsvormen) voor
ondernemingen; het creëert bijvoorbeeld rechtspersoonlijkheid
Bedrijven zijn vrij om een rechtsvorm te kiezen. Keuze wordt in de regel bepaald
door:
- Fiscale motieven
- Juridische motieven
- Economische motieven: besparing van transactiekosten
Rechtsvormen belangrijk om te onthouden
Rechtsvormen kunnen worden gezien als “standaardcontracten’
Mogelijke (Nederlandse) rechtsvormen (juridisch):
- Eenmanszaak (meest voorkomende -> makkelijk op te richten, alleen gaan
naar kvk)
- Maatschap, vennootschap onder firma (vof) en commanditaire
vennootschap (cv) (samen ook wel: ‘personenvennootschappen’)
- NV, BV
- Vereniging en stichting
- Coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij (OWM)
Europese rechtsvormen: EESV, SE, SCE (deze hoef je niet te onthouden)
Eenmanszaak
Niet hetzelfde als ZZP’er (dan kan je geen personeel in dienst nemen)!
Geen echte rechtsvorm, omdat de ondernemer de eenmanszaak is (kijk
punt 2)
Geheel aansprakelijk: één vermogen voor alle schuldeisers
Eigenaar heeft alle beslissingsmacht
Art. 3:15 i BW : administratieplicht en inschrijving in handelsregister
Inschrijven is geen totstandkomens vereiste: ik schrijf me in en dan ben ik
een eenmanszaak (je moet ook belastingaangifte doen etc)
Criterium voor indeling rechtsvormen (1)
,Onderscheid tussen:
Profit (NV, BV, vof, cv, maatschap) vs. Non-profit (stichting, vereniging) ->
geen zwart witte scheiding, bijvoorbeeld stichting die focust op claims op
schade
Rechtspersoonlijkheid (NV, BV, stichting, vereniging) vs. Geen
rechtspersoonlijkheid (vof, cv, maatschap) -> essentieel
Kapitaalvennootschap (worden opgericht bij het aanschaffen van kapitaal)
(NV, BV) vs. Personenvennootschap (vof, cv, maatschap)
“vennootschapstype” <-> “verenigingstype”
Kenmerken van de vennootschap
- Gericht op maatschappelijk voordeel t.b.v. alle vennoten
- Steunen op inbreng van de vennoten
Criterium voor indeling rechtsvormen (2)
Ondernemingsrecht
Handelsregister
Let op: handelsregister (2007) en een handelsregister (2008).
Van belang: je kan checken of degene met wie je handelt ook recht gebonden is
om te handelen
Basisregister (eenmalige registratie t.b.v. overheidsinstanties)
Verruimde inschrijfplicht
Biedt informatie over bedrijven
Sancties bij niet inschrijving:
- Economisch delict: boete
- Persoonlijke aansprakelijkheid bestuurders (art. 2:180 BW)
Bevorderen van rechtszekerheid in economisch verkeer: biedt bescherming
(art. 25 Hrgw.): derde mag afgaan op het handelsregister
Waarom is dit van belang? -> voorbeeld Damen-Geho: Damen moet betalen,
omdat die nog in het Handelsregister stond (ookal was die geen eigenaar meer).
, Handelsregister is leidend, puur administratief. Tijdstip van raadpleging speelt
geen rol.
Vereniging & stichting (rechtspersonen)
Vereniging en stichting: aan de hand van de opgaven een begin gemaakt met
vertegenwoordiging
Stichting: rechtsvorm die vaak voorkomt in het bedrijfsleven
Geschikte vorm voor woningcorporaties, ziekenhuizen, scholen etc.?
Vertegenwoordiging
Belangrijk juridisch leerstuk
Komt ook bij BV en personenvennootschappen aan de orde
Aangaan van rechtshandelingen namens en voor rekening van een ander.
De rechtspersoon (rp.) wordt vertegenwoordigd: handelingen van mensen die
namens de rp. Handelen, zullen gelden als handelingen van de rp.
Niet alleen in het bedrijfsleven maar ook in het dagelijks leven (denk aan het
aannemen van pakketjes voor andere)
Vertegenwoordiging bij
Rechtspersoon
Bevoegd -> gevolg: gebondenheid tussen
vertegenwoordigde en derde
Onbevoegd -> gevolg:
Vertegenwoordigde niet
gebonden
Vertegenwoordiger ZELF
gebonden/ schadeplichtig (art.
3:70 BW)
Goed voorbeeld bekijken HR VOF Van den Broek!! -> hij is alleen dus zelf
gebonden en schadeplichtig, want je moest geregistreerd staan met 2 en hij was
alleen.
Bevoegde vertegenwoordiging
In naam van vertegenwoordigde handelen
Wanneer bevoegd?
O.g.v. een volmacht (b.v. in arbeidso.v.k.)
O.g.v. de wet
- B.v. bij minderjarigen: door ouder (art. 1: 245, 337 BW)
- Bij rechtspersonen door bestuurders van rechtspersonen
