ECG 2025-2026
BasisvanhetECGenhetnormaleECG......................................................................................................6
Anatomievanhetgeleidingssysteem.........................................................................................................6
Vectoren.....................................................................................................................................................8
ECG...........................................................................................................................................................9
Afleidingenin3registratievlakken............................................................................................................10
HetnormaleECG(12afleidingen)...........................................................................................................14
Oefeningen...............................................................................................................................................16
Voorkamerlijdenenventrikelhypertrofie...................................................................................................19
Activatievanventrikels-precordialevlak................................................................................................19
Activatievanventrikels-frontalevlak......................................................................................................20
Voorkamerlijden.......................................................................................................................................22
Ventrikelhypertrofie..................................................................................................................................25
Oefeningen...............................................................................................................................................33
Geleidingsstoornissen,bradycardieenpacemaker(pacing)..................................................................38
Bradycardie..............................................................................................................................................38
Oorzaak1:probleeminsinusknoop.........................................................................................................38
Sinuspauze........................................................................................................................................38
Oorzaak2:geleidingsstoornisinAV-knoop..............................................................................................40
2egraadsAV-blok..............................................................................................................................40
3egraadsAV-blok..............................................................................................................................42
Bundeltakblok...........................................................................................................................................43
Unifasciculairblok..............................................................................................................................43
Bifasciculairblok.................................................................................................................................46
Trifasciculairblok................................................................................................................................48
Pacemakertherapie.................................................................................................................................50
Ischemie&infarct........................................................................................................................................59
Pathofysiologie.........................................................................................................................................59
Ischemie...................................................................................................................................................59
Normalerepolarisatie.........................................................................................................................59
Subendocardialeischemie.................................................................................................................60
Transmuraleischemie........................................................................................................................61
Infarct.......................................................................................................................................................62
Inspanningstesten....................................................................................................................................71
Besluit:ECGinfarctdiagnose..................................................................................................................72
Oefeningen...............................................................................................................................................73
Niet-ischemischerepolarisatiestoornissen...............................................................................................76
Normalerepolarisatie...............................................................................................................................76
Vroegerepolarisatie...........................................................................................................................76
Ionenstoornissen......................................................................................................................................76
Hyperkaliëmie.....................................................................................................................................76
Hypokaliëmie......................................................................................................................................78
Hypercalciëmie...................................................................................................................................79
Hypocalciëmie....................................................................................................................................80
Farmaca...................................................................................................................................................81
Digitalis...............................................................................................................................................81
1
, ntidepressiva....................................................................................................................................82
A
Quinidine............................................................................................................................................82
Pericarditis...............................................................................................................................................83
Longembolie.............................................................................................................................................85
Hypothermie.............................................................................................................................................86
Hypothyroïdie...........................................................................................................................................87
Dextrocardie.............................................................................................................................................88
Subarachnoïdalebloeding.......................................................................................................................89
Andererepolarisatiestoornissen...............................................................................................................89
Aspecifiekerepolarisatiestoornissen(BELANGRIJK)..............................................................................90
Oefeningen...............................................................................................................................................90
Supraventriculaireritmestoornissen.........................................................................................................94
Respiratoiresinusaritmie..........................................................................................................................94
Wanderingpacemaker.............................................................................................................................94
Atrialeextrasystole...................................................................................................................................95
Laag-atriaalritme.....................................................................................................................................96
Nodaalritme.............................................................................................................................................96
Sinus-arrestofsino-atriaalblok................................................................................................................97
Sinus-arrestmetpauze......................................................................................................................97
Sinus-arrestennodaleescape...........................................................................................................97
Brady-tachysyndroom.............................................................................................................................97
Mechanismenvanritmestoornissen.........................................................................................................98
Focalemechanismen.........................................................................................................................98
Cirkel-activiteit(reentry).....................................................................................................................98
Focalemechanismen(zieventriculaireritmestoornissen).......................................................................99
Vroegenadepolarisatie(EAD)............................................................................................................99
Latenadepolarisatie(DAD)................................................................................................................99
Cirkelritmestoornissen..............................................................................................................................99
Verschillendemogelijkheden............................................................................................................100
Voorkamerfibrillatie(VKF)=atriumfibrillatie(AF).............................................................................100
Voorkamerflutter=atrialeflutter.......................................................................................................101
Paroxysmalesupraventriculairetachycardie(PSVT).......................................................................103
Oefeningen.............................................................................................................................................109
Ventriculaireritmestoornissen..................................................................................................................111
Ventriculaireextrasystole(VES).............................................................................................................111
GeïnterpoleerdeVES........................................................................................................................111
Compensatoirepauze.......................................................................................................................111
Fusiecomplexen=VES...................................................................................................................112
Non-sustainedVT...................................................................................................................................112
Mechanismenvanritmestoornissen.......................................................................................................113
Focalemechanismen.............................................................................................................................113
Vroegenadepolarisatie=earlyafterdepolarisation(EAD)..............................................................113
Latenadepolarisaties=lateafterdepolarisation(LAD)....................................................................114
Cirkel-aritmieën......................................................................................................................................115
PolymorfeVT..........................................................................................................................................116
PolymorfeVTzonderverlengdQT-interval......................................................................................116
PolymorfeVTmetverlengdQT-interval...........................................................................................117
Fast,broad&irregular(FBI).............................................................................................................118
Regelmatigbreed-QRStachycardie.......................................................................................................119
2
, rtefact...................................................................................................................................................124
A
FasciculaireVT......................................................................................................................................125
BidirectioneleVT....................................................................................................................................125
ECGvansporthartenbijcardiogenetischeaandoeningen...................................................................126
Sportparadox.........................................................................................................................................126
SportbeoefeningenECG.......................................................................................................................127
Normale,fysiologischebevindingen(training-gerelateerd)....................................................................129
Vroegerepolarisatie.........................................................................................................................129
Abnormalebevindingen(niettraining-gerelateerd)................................................................................134
Pre-excitatie.....................................................................................................................................134
AritmogeneRV-cardiomyopathie(ARVC)........................................................................................135
VentriculaireritmestoornismetRV-uitstroombaan...........................................................................137
NegatieveT-toppen..........................................................................................................................138
Hypertrofecardiomyopathie(HCM)..................................................................................................139
Brugadasyndroom...........................................................................................................................140
Pericarditis........................................................................................................................................141
VerlengdQT-interval.........................................................................................................................141
Ventriculaireextra-systolen(VBP)....................................................................................................143
Sportgeschiktheid...................................................................................................................................143
9.Elektrofysiologischonderzoek&ablatie.............................................................................................146
Watisablatie?........................................................................................................................................146
Ablatiebijverschillenderitmestoornissen..............................................................................................148
Ectopischeatrialetachycardie..........................................................................................................148
Orthodromeatrio-ventriculairereentrytachycardie(AVRT).............................................................148
AV-nodalereentrytachycardie(AVNRT)..........................................................................................150
Voorkamerflutter...............................................................................................................................151
Intra-atrialereentrytachycardie(IART)............................................................................................151
Voorkamerfibrillatie..........................................................................................................................152
His-bundelablatie&implantatiepacemaker....................................................................................154
Ventriculaireritmestoornissen..........................................................................................................154
Ablatievs.anti-aritmica..........................................................................................................................155
10a.Niet-invasieverisicostratificatie.......................................................................................................157
Holter......................................................................................................................................................157
Latepotentialen......................................................................................................................................161
Hartritme-variabiliteit..............................................................................................................................166
T-wavealternans....................................................................................................................................169
10b.Syncopeentilt-tafeltest...................................................................................................................171
Vasovagalesyncope(VVS)....................................................................................................................171
Oefensessie1.............................................................................................................................................175
Oefensessie2.............................................................................................................................................187
EXAMEN
● 10 kleine vragen obv dia’s (20%)
● 8 ECG-interpretatie (80%)
3
, Basis van het ECG en het normale ECG
Anatomie van het geleidingssysteem
ECG = het opschrijven van het elektrisch gebeuren in het hart
Macroscopisch perspectief (op niveau van het orgaan)
1. s inusknoop: hier vertrekt de normale hartslag doordateen
elektrische impuls wordt gegenereerd
2. atria: elektrische impuls spreidt zich uit over deatria
waardoor deze samentrekken
3. AV-knoop: impuls wordt hier even opgehouden
4. ventrikels
5. His-Purkinje systeem: zorgt ervoor dat de ventrikelszo
synchroon mogelijk samentrekken om op een efficiënte
manier bloed rond te pompen
dit is het klassieke sinusritme, maar er bestaan ook verschillende andere mogelijkheden (prikkels op
⇒
andere plaatsen, prikkels via andere weg voortgeleiden …) !
Microscopisch perspectief (op niveau van de cel)
Gepolariseerde cel
ionenconcentratieverschillenover het celmembraan→ cel is als een kleine opgeladen batterij
● opgebouwd door actieve pompen waardoor…
○ natrium-concentratie IC laag en EC hoog
○ kalium-concentratie IC hoog en EC laag
● netto-resultaat: cel in rust is intracellulair negatief geladen tov
buitenwereld (~ gepolariseerd)
Cel-prikkeling & -geleiding
. o
1 orzaak: meestal doordat naburige cel elektrisch geactiveerd is → ionenstroom van cel tot cel
2. depolarisatie tgv instroom van positief-geladen ionen
● in atria en ventrikel: Na+-ionen
● in sinusknoop en AV-knoop: Ca2+-ionen
3. cel-geleiding
● positief feedbacksysteem: depolarisatie → openen van kanalen
→ meer depolarisatie → meer openen van kanalen → sneeuwbaleffect
● niet alleen binnen de cel, maar zet zich verder naar de naburige cellen
○ myocardiaal weefsel is eensyncytium= weefsel datbestaat uit meerdere celkernen
■ gevolg: als 1 cel depolariseert, depolariseren alle cellen die daarmee
samenhangen tgv koppeling met gap junctions
4
BasisvanhetECGenhetnormaleECG......................................................................................................6
Anatomievanhetgeleidingssysteem.........................................................................................................6
Vectoren.....................................................................................................................................................8
ECG...........................................................................................................................................................9
Afleidingenin3registratievlakken............................................................................................................10
HetnormaleECG(12afleidingen)...........................................................................................................14
Oefeningen...............................................................................................................................................16
Voorkamerlijdenenventrikelhypertrofie...................................................................................................19
Activatievanventrikels-precordialevlak................................................................................................19
Activatievanventrikels-frontalevlak......................................................................................................20
Voorkamerlijden.......................................................................................................................................22
Ventrikelhypertrofie..................................................................................................................................25
Oefeningen...............................................................................................................................................33
Geleidingsstoornissen,bradycardieenpacemaker(pacing)..................................................................38
Bradycardie..............................................................................................................................................38
Oorzaak1:probleeminsinusknoop.........................................................................................................38
Sinuspauze........................................................................................................................................38
Oorzaak2:geleidingsstoornisinAV-knoop..............................................................................................40
2egraadsAV-blok..............................................................................................................................40
3egraadsAV-blok..............................................................................................................................42
Bundeltakblok...........................................................................................................................................43
Unifasciculairblok..............................................................................................................................43
Bifasciculairblok.................................................................................................................................46
Trifasciculairblok................................................................................................................................48
Pacemakertherapie.................................................................................................................................50
Ischemie&infarct........................................................................................................................................59
Pathofysiologie.........................................................................................................................................59
Ischemie...................................................................................................................................................59
Normalerepolarisatie.........................................................................................................................59
Subendocardialeischemie.................................................................................................................60
Transmuraleischemie........................................................................................................................61
Infarct.......................................................................................................................................................62
Inspanningstesten....................................................................................................................................71
Besluit:ECGinfarctdiagnose..................................................................................................................72
Oefeningen...............................................................................................................................................73
Niet-ischemischerepolarisatiestoornissen...............................................................................................76
Normalerepolarisatie...............................................................................................................................76
Vroegerepolarisatie...........................................................................................................................76
Ionenstoornissen......................................................................................................................................76
Hyperkaliëmie.....................................................................................................................................76
Hypokaliëmie......................................................................................................................................78
Hypercalciëmie...................................................................................................................................79
Hypocalciëmie....................................................................................................................................80
Farmaca...................................................................................................................................................81
Digitalis...............................................................................................................................................81
1
, ntidepressiva....................................................................................................................................82
A
Quinidine............................................................................................................................................82
Pericarditis...............................................................................................................................................83
Longembolie.............................................................................................................................................85
Hypothermie.............................................................................................................................................86
Hypothyroïdie...........................................................................................................................................87
Dextrocardie.............................................................................................................................................88
Subarachnoïdalebloeding.......................................................................................................................89
Andererepolarisatiestoornissen...............................................................................................................89
Aspecifiekerepolarisatiestoornissen(BELANGRIJK)..............................................................................90
Oefeningen...............................................................................................................................................90
Supraventriculaireritmestoornissen.........................................................................................................94
Respiratoiresinusaritmie..........................................................................................................................94
Wanderingpacemaker.............................................................................................................................94
Atrialeextrasystole...................................................................................................................................95
Laag-atriaalritme.....................................................................................................................................96
Nodaalritme.............................................................................................................................................96
Sinus-arrestofsino-atriaalblok................................................................................................................97
Sinus-arrestmetpauze......................................................................................................................97
Sinus-arrestennodaleescape...........................................................................................................97
Brady-tachysyndroom.............................................................................................................................97
Mechanismenvanritmestoornissen.........................................................................................................98
Focalemechanismen.........................................................................................................................98
Cirkel-activiteit(reentry).....................................................................................................................98
Focalemechanismen(zieventriculaireritmestoornissen).......................................................................99
Vroegenadepolarisatie(EAD)............................................................................................................99
Latenadepolarisatie(DAD)................................................................................................................99
Cirkelritmestoornissen..............................................................................................................................99
Verschillendemogelijkheden............................................................................................................100
Voorkamerfibrillatie(VKF)=atriumfibrillatie(AF).............................................................................100
Voorkamerflutter=atrialeflutter.......................................................................................................101
Paroxysmalesupraventriculairetachycardie(PSVT).......................................................................103
Oefeningen.............................................................................................................................................109
Ventriculaireritmestoornissen..................................................................................................................111
Ventriculaireextrasystole(VES).............................................................................................................111
GeïnterpoleerdeVES........................................................................................................................111
Compensatoirepauze.......................................................................................................................111
Fusiecomplexen=VES...................................................................................................................112
Non-sustainedVT...................................................................................................................................112
Mechanismenvanritmestoornissen.......................................................................................................113
Focalemechanismen.............................................................................................................................113
Vroegenadepolarisatie=earlyafterdepolarisation(EAD)..............................................................113
Latenadepolarisaties=lateafterdepolarisation(LAD)....................................................................114
Cirkel-aritmieën......................................................................................................................................115
PolymorfeVT..........................................................................................................................................116
PolymorfeVTzonderverlengdQT-interval......................................................................................116
PolymorfeVTmetverlengdQT-interval...........................................................................................117
Fast,broad&irregular(FBI).............................................................................................................118
Regelmatigbreed-QRStachycardie.......................................................................................................119
2
, rtefact...................................................................................................................................................124
A
FasciculaireVT......................................................................................................................................125
BidirectioneleVT....................................................................................................................................125
ECGvansporthartenbijcardiogenetischeaandoeningen...................................................................126
Sportparadox.........................................................................................................................................126
SportbeoefeningenECG.......................................................................................................................127
Normale,fysiologischebevindingen(training-gerelateerd)....................................................................129
Vroegerepolarisatie.........................................................................................................................129
Abnormalebevindingen(niettraining-gerelateerd)................................................................................134
Pre-excitatie.....................................................................................................................................134
AritmogeneRV-cardiomyopathie(ARVC)........................................................................................135
VentriculaireritmestoornismetRV-uitstroombaan...........................................................................137
NegatieveT-toppen..........................................................................................................................138
Hypertrofecardiomyopathie(HCM)..................................................................................................139
Brugadasyndroom...........................................................................................................................140
Pericarditis........................................................................................................................................141
VerlengdQT-interval.........................................................................................................................141
Ventriculaireextra-systolen(VBP)....................................................................................................143
Sportgeschiktheid...................................................................................................................................143
9.Elektrofysiologischonderzoek&ablatie.............................................................................................146
Watisablatie?........................................................................................................................................146
Ablatiebijverschillenderitmestoornissen..............................................................................................148
Ectopischeatrialetachycardie..........................................................................................................148
Orthodromeatrio-ventriculairereentrytachycardie(AVRT).............................................................148
AV-nodalereentrytachycardie(AVNRT)..........................................................................................150
Voorkamerflutter...............................................................................................................................151
Intra-atrialereentrytachycardie(IART)............................................................................................151
Voorkamerfibrillatie..........................................................................................................................152
His-bundelablatie&implantatiepacemaker....................................................................................154
Ventriculaireritmestoornissen..........................................................................................................154
Ablatievs.anti-aritmica..........................................................................................................................155
10a.Niet-invasieverisicostratificatie.......................................................................................................157
Holter......................................................................................................................................................157
Latepotentialen......................................................................................................................................161
Hartritme-variabiliteit..............................................................................................................................166
T-wavealternans....................................................................................................................................169
10b.Syncopeentilt-tafeltest...................................................................................................................171
Vasovagalesyncope(VVS)....................................................................................................................171
Oefensessie1.............................................................................................................................................175
Oefensessie2.............................................................................................................................................187
EXAMEN
● 10 kleine vragen obv dia’s (20%)
● 8 ECG-interpretatie (80%)
3
, Basis van het ECG en het normale ECG
Anatomie van het geleidingssysteem
ECG = het opschrijven van het elektrisch gebeuren in het hart
Macroscopisch perspectief (op niveau van het orgaan)
1. s inusknoop: hier vertrekt de normale hartslag doordateen
elektrische impuls wordt gegenereerd
2. atria: elektrische impuls spreidt zich uit over deatria
waardoor deze samentrekken
3. AV-knoop: impuls wordt hier even opgehouden
4. ventrikels
5. His-Purkinje systeem: zorgt ervoor dat de ventrikelszo
synchroon mogelijk samentrekken om op een efficiënte
manier bloed rond te pompen
dit is het klassieke sinusritme, maar er bestaan ook verschillende andere mogelijkheden (prikkels op
⇒
andere plaatsen, prikkels via andere weg voortgeleiden …) !
Microscopisch perspectief (op niveau van de cel)
Gepolariseerde cel
ionenconcentratieverschillenover het celmembraan→ cel is als een kleine opgeladen batterij
● opgebouwd door actieve pompen waardoor…
○ natrium-concentratie IC laag en EC hoog
○ kalium-concentratie IC hoog en EC laag
● netto-resultaat: cel in rust is intracellulair negatief geladen tov
buitenwereld (~ gepolariseerd)
Cel-prikkeling & -geleiding
. o
1 orzaak: meestal doordat naburige cel elektrisch geactiveerd is → ionenstroom van cel tot cel
2. depolarisatie tgv instroom van positief-geladen ionen
● in atria en ventrikel: Na+-ionen
● in sinusknoop en AV-knoop: Ca2+-ionen
3. cel-geleiding
● positief feedbacksysteem: depolarisatie → openen van kanalen
→ meer depolarisatie → meer openen van kanalen → sneeuwbaleffect
● niet alleen binnen de cel, maar zet zich verder naar de naburige cellen
○ myocardiaal weefsel is eensyncytium= weefsel datbestaat uit meerdere celkernen
■ gevolg: als 1 cel depolariseert, depolariseren alle cellen die daarmee
samenhangen tgv koppeling met gap junctions
4