CRIMINOLOGIE
Hoorcollege 1 – Kennismaking
Doelstellingen OLOD = examenvragen vertrekken daaruit / leidraad
examen
Examenvraag over world social work day
Beurs op 5 mei
Deel 1: Fundamenten en kaders
HOOFDSTUK 1: HET STUDIE-OBJECT VAN DE
CRIMINOLOGIE
1. WAT BESTUDEERT DE CRIMINOLOGIE?
“De criminologie is een wetenschap die betrouwbare en precieze kennis
wil leveren over criminaliteit, over mensen die misdaden plegen en over
hoe daar op gereageerd kan worden. Dit betekent dat criminologen
nauwkeurige en gefundeerde antwoorden zoeken op de vragen.”
Het is een multidisciplinaire wetenschap:
Bestudeerd misdaad + afwijkend gedrag en de maatschappelijke reacties
daarop
Met aandacht voor oorzaken en gevolgen
En preventie in hun sociale, economische, politieke en culturele context
We staan stil bij:
Het definiëren van criminaliteit
Het meten van criminaliteit
Het verklaren van criminaliteit
Omgaan met criminaliteit
Les sociologie misdaad is een sociaal construct: de handeling op zich is niet
“crimineel”, maar de manier waarop samenlevingen regels maken, labels
uitdelen en macht uitoefenen bepalen dat.
HOOFDSTUK 2: CRIMINALITEITSDEFINITIES EN
BELANG VAN DE MEDIA
2.1. WAT IS MISDAAD?
Strafrechtelijke criminaliteitsdefinities
Inbreuk op morele normen
Definitie van criminaliteit of deviantie
Vb. Pesten, seksuele opdringerigheid: niet strafbaar, maar wel veel leed
We hebben allemaal een andere definitie/ idee over wat misdaad is. Dit heeft
impact op het beleid. Criminologen hebben ook niet één definitie van
criminaliteit:
,“Criminologen gebruiken niet één maar verschillende definities
van criminaliteit, en juist die keuze bepaalt wat zij wel en niet zien, wat
gemeten wordt, wie als dader of slachtoffer verschijnt en welke
beleidsantwoorden denkbaar worden. Verschillende definities geven dus
verschillende brillen om naar dezelfde werkelijkheid te kijken. In dit
hoofdstuk verkennen we in gewone taal de belangrijkste criminaliteitsdefinities.”
De misdaad is dus een centraal concept in de criminologische wetenschap. Het is
bijgevolg een belangrijk uitgangspunt voor de criminologie om te weten wat men
onder misdaad verstaat. (kan variëren)
DUS Criminologen hanteren dus uiteenlopende criminaliteitsdefinities
DUS de wijze waarop criminaliteit wordt geconcipieerd is bepalend voor de
perceptie van de criminologie als wetenschap
DUS uit de criminaliteitsdefinitie en haar betekenis vloeit de rest voort: het
wetenschappelijk karakter van de criminologie, de methode, de afbakening
van het studieterrein, taak en functies, de rol van de criminoloog...
normatieve criminaliteitsdefinities (eigen aan persoon of gedrag)
Reactieve misdaad definities (eigenschap van maatschappelijke
reactie)
Conventioneel (vertrekken vanuit bepaalde regels)
2.2. ALLEDAAGSE DEFINITIES VAN CRIMINALITEIT
Het publiek: eigen ervaringen en achtergronden spelen een belangrijke rol.
Opvattingen over criminaliteit veranderen in samenhang met biografische en
sociale ontwikkelingen.
2.2.1. EFFECT VAN DE MEDIA
Dragen bij tot het in stand houden van stereotype
criminaliteitsbeelden van het verstrekken van kennis over nieuwe
vormen van criminaliteit
Gaan mee in veranderende tendens om meer aandacht te vestigen op
straf en vergelding
Media zijn geen neutrale spiegel van criminaliteit, maar selecteren
actief welke feiten aandacht krijgen en hoe ze worden gekaderd.
Sensationele, gewelddadige en uitzonderlijke misdrijven krijgen
systematisch meer aandacht dan alledaagse en structurele vormen van
schade (zoals bedrijfscriminaliteit of sociale ongelijkheid)
2.2.2. BEGRIPPEN
News values: is eigenlijk spektakel, personalisering en emotionele
impact die bepalen wat nieuws wordt
Mean World Syndrome: overtuiging dat de wereld gevaarlijker en
onveiliger is dan ze statisch gezien is
Boemanconcept: de veronderstelling over misdadigers, waarin er op
irrationele gronden negatieve kenmerken aan hen worden
toegeschreven.
bepaalde personen/groepen door media en samenleving worden gezien
als de oorzaak van maatschappelijke problemen.
In de media altijd negatieve zaken extra op iemand leggen
, Een naam dat ergens wordt genoemd, waarvan we niet weten of het
terecht is of niet
Langdurig zieken (worden nu gezien als profiteurs met de nieuwe
wetten)
Voordelen: moed die ze uiten, kan inspirerend zijn voor anderen in
dezelfde situatie
Telelensreflex: veel zien van heel weinig zonder context. Meestal het
schokeffect van een misdaad zien. Media zoomt in op opvallende
gebeurtenissen en negeert vaak bredere context en details.
Zorgt voor oplettendheid voor een misdaad die niet veel voorkomt
Media zonder voldoende context kan misverstanden en verkeerde
interpretaties veroorzaken
Onvolledige berichtgeving kan leiden tot verhoogde angst en
onzekerheid binnen de samenleving.
Inbrekers in ronse in het nieuws, maar als je naar de cijfers kijkt is dit
niet het geval
Moral panic: Begrip geïntroduceerd door criminologen om rol van media,
politici en publiek te duiden => zo wouden ze aan geven hoe de media,
politici en het publiek elkaar ophitsen.
= elkaar versterkende en disproportionele reacties van de media, de
politici en het publiek op deviante verschijnselen die worden ervaren als
bedreigend of zelfs ondermijnend voor maatschappelijke waarden en belangen.
Toont hoe beelden van misdaad sociaal worden geproduceerd. +
overdreven reactie
(Bv. Heksenverbranding, agressieve video games)
Drillrap en jongerengeweld (worden vaak aan elkaar gelinkt, roept
zorgen op, vertekent beeld door de media die verbanden tussen drillrap
en geweld vergroten, leidt tot stereotypering van jongeren uit bepaalde
wijken)
Folk Devils: herkenbare vijandbeelden (bv. jeugdbendes, “illegalen”,
“seksuele roofdieren”) die als symbool staan voor moreel verval.
Media construeren en verspreiden vijandbeelden die het publieke beeld
beïnvloeden en versterkt worden.
Vijandbeelden leiden vaak tot stigmatisering en zorgen voor sociale
verdeeldheid binnen gemeenschappen.
(Vb: vroeger mensen met tattoes, nu mensen met een andere huidskleur,
hangjongeren, Mods and Rockers)
EXAMEN: voorbeeld geven van een huidig folk devil
Newsmaking criminology: onderzoekers en praktijkwerkers die bewust
proberen om complexere, empirisch onderbouwde verhalen over
misdaad en straf in media te brengen.
Criminologen kunnen ook actief deelnemen aan de publieke beeldvorming
Rol van overheidsinstanties: Politie en justitie beslissen welke informatie ze
verspreiden. Ook politici hebben daar een grote impact op.
Boemanconcept en folk devil komt op hetzelfde neer
, 2.2.3. BELANGRIJK VOOR SOCIAAL WERKERS
rol als pleitbezorger/ beleidsbeïnvloeder
kunnen bewust vermijden om cliënten als “boeman” of “folk devil” te
bevestigen
structurele context en herstelmogelijkheden zichtbaar maken
Sociaal werkers kunnen beter inspelen op maatschappelijke zorgen als zij
begrijpen hoe mediabeelden ontstaan en welke effecten ze hebben op doelgroep
en beleid. Dit vergroot hun effectiviteit in het ondersteunen van kwetsbare
groepen.
Wat is de link met concept (media)framing:
Bv. media gaan keuzes maken van hoe ze personen in beeld brengen, zo pushen
ze jou naar hoe je naar iets gaat kijken. Aandacht richten op specifieke aspecten
van het verhaal, publiek heeft hierdoor een beperkt en vaak ook negatief beeld
van de situatie.
Examenvraag: Leg uit hoe de mean world syndroom bijdraagt aan de steun voor
harde straf.
Zorgt voor snelle beleidsreacties en maatschappelijke impact.
Politieke druk ontstaat vaak door moral panic wat leidt tot haastige
beleidbeslissingen
Deze beleidsmaatregelen zijn vaak beleidsmaatregelen niet effectief en
kunnen bestaande problemen verergeren in plaats van oplossen.
maatschappelijke impact van dergelijke beleidsreacties kan negatieve
gevolgen hebben voor de samenleving en de jongeren die erbij betrokken
zijn.
HOOFDSTUK 3: NORMATIEVE
CRIMINALITEITSDEFINITIES
Normatieve misdaaddefinitie = Criminaliteit wordt opgevat als een eigenschap
van gedrag of van de persoon die dat gedrag stelt. Het criminele zit in het gedrag
of de persoon zelf.
Criminaliteit is een inbreuk op normen.
Conventionele misdaaddefinities
Kritisch normatieve misdaaddefinities
Hoorcollege 1 – Kennismaking
Doelstellingen OLOD = examenvragen vertrekken daaruit / leidraad
examen
Examenvraag over world social work day
Beurs op 5 mei
Deel 1: Fundamenten en kaders
HOOFDSTUK 1: HET STUDIE-OBJECT VAN DE
CRIMINOLOGIE
1. WAT BESTUDEERT DE CRIMINOLOGIE?
“De criminologie is een wetenschap die betrouwbare en precieze kennis
wil leveren over criminaliteit, over mensen die misdaden plegen en over
hoe daar op gereageerd kan worden. Dit betekent dat criminologen
nauwkeurige en gefundeerde antwoorden zoeken op de vragen.”
Het is een multidisciplinaire wetenschap:
Bestudeerd misdaad + afwijkend gedrag en de maatschappelijke reacties
daarop
Met aandacht voor oorzaken en gevolgen
En preventie in hun sociale, economische, politieke en culturele context
We staan stil bij:
Het definiëren van criminaliteit
Het meten van criminaliteit
Het verklaren van criminaliteit
Omgaan met criminaliteit
Les sociologie misdaad is een sociaal construct: de handeling op zich is niet
“crimineel”, maar de manier waarop samenlevingen regels maken, labels
uitdelen en macht uitoefenen bepalen dat.
HOOFDSTUK 2: CRIMINALITEITSDEFINITIES EN
BELANG VAN DE MEDIA
2.1. WAT IS MISDAAD?
Strafrechtelijke criminaliteitsdefinities
Inbreuk op morele normen
Definitie van criminaliteit of deviantie
Vb. Pesten, seksuele opdringerigheid: niet strafbaar, maar wel veel leed
We hebben allemaal een andere definitie/ idee over wat misdaad is. Dit heeft
impact op het beleid. Criminologen hebben ook niet één definitie van
criminaliteit:
,“Criminologen gebruiken niet één maar verschillende definities
van criminaliteit, en juist die keuze bepaalt wat zij wel en niet zien, wat
gemeten wordt, wie als dader of slachtoffer verschijnt en welke
beleidsantwoorden denkbaar worden. Verschillende definities geven dus
verschillende brillen om naar dezelfde werkelijkheid te kijken. In dit
hoofdstuk verkennen we in gewone taal de belangrijkste criminaliteitsdefinities.”
De misdaad is dus een centraal concept in de criminologische wetenschap. Het is
bijgevolg een belangrijk uitgangspunt voor de criminologie om te weten wat men
onder misdaad verstaat. (kan variëren)
DUS Criminologen hanteren dus uiteenlopende criminaliteitsdefinities
DUS de wijze waarop criminaliteit wordt geconcipieerd is bepalend voor de
perceptie van de criminologie als wetenschap
DUS uit de criminaliteitsdefinitie en haar betekenis vloeit de rest voort: het
wetenschappelijk karakter van de criminologie, de methode, de afbakening
van het studieterrein, taak en functies, de rol van de criminoloog...
normatieve criminaliteitsdefinities (eigen aan persoon of gedrag)
Reactieve misdaad definities (eigenschap van maatschappelijke
reactie)
Conventioneel (vertrekken vanuit bepaalde regels)
2.2. ALLEDAAGSE DEFINITIES VAN CRIMINALITEIT
Het publiek: eigen ervaringen en achtergronden spelen een belangrijke rol.
Opvattingen over criminaliteit veranderen in samenhang met biografische en
sociale ontwikkelingen.
2.2.1. EFFECT VAN DE MEDIA
Dragen bij tot het in stand houden van stereotype
criminaliteitsbeelden van het verstrekken van kennis over nieuwe
vormen van criminaliteit
Gaan mee in veranderende tendens om meer aandacht te vestigen op
straf en vergelding
Media zijn geen neutrale spiegel van criminaliteit, maar selecteren
actief welke feiten aandacht krijgen en hoe ze worden gekaderd.
Sensationele, gewelddadige en uitzonderlijke misdrijven krijgen
systematisch meer aandacht dan alledaagse en structurele vormen van
schade (zoals bedrijfscriminaliteit of sociale ongelijkheid)
2.2.2. BEGRIPPEN
News values: is eigenlijk spektakel, personalisering en emotionele
impact die bepalen wat nieuws wordt
Mean World Syndrome: overtuiging dat de wereld gevaarlijker en
onveiliger is dan ze statisch gezien is
Boemanconcept: de veronderstelling over misdadigers, waarin er op
irrationele gronden negatieve kenmerken aan hen worden
toegeschreven.
bepaalde personen/groepen door media en samenleving worden gezien
als de oorzaak van maatschappelijke problemen.
In de media altijd negatieve zaken extra op iemand leggen
, Een naam dat ergens wordt genoemd, waarvan we niet weten of het
terecht is of niet
Langdurig zieken (worden nu gezien als profiteurs met de nieuwe
wetten)
Voordelen: moed die ze uiten, kan inspirerend zijn voor anderen in
dezelfde situatie
Telelensreflex: veel zien van heel weinig zonder context. Meestal het
schokeffect van een misdaad zien. Media zoomt in op opvallende
gebeurtenissen en negeert vaak bredere context en details.
Zorgt voor oplettendheid voor een misdaad die niet veel voorkomt
Media zonder voldoende context kan misverstanden en verkeerde
interpretaties veroorzaken
Onvolledige berichtgeving kan leiden tot verhoogde angst en
onzekerheid binnen de samenleving.
Inbrekers in ronse in het nieuws, maar als je naar de cijfers kijkt is dit
niet het geval
Moral panic: Begrip geïntroduceerd door criminologen om rol van media,
politici en publiek te duiden => zo wouden ze aan geven hoe de media,
politici en het publiek elkaar ophitsen.
= elkaar versterkende en disproportionele reacties van de media, de
politici en het publiek op deviante verschijnselen die worden ervaren als
bedreigend of zelfs ondermijnend voor maatschappelijke waarden en belangen.
Toont hoe beelden van misdaad sociaal worden geproduceerd. +
overdreven reactie
(Bv. Heksenverbranding, agressieve video games)
Drillrap en jongerengeweld (worden vaak aan elkaar gelinkt, roept
zorgen op, vertekent beeld door de media die verbanden tussen drillrap
en geweld vergroten, leidt tot stereotypering van jongeren uit bepaalde
wijken)
Folk Devils: herkenbare vijandbeelden (bv. jeugdbendes, “illegalen”,
“seksuele roofdieren”) die als symbool staan voor moreel verval.
Media construeren en verspreiden vijandbeelden die het publieke beeld
beïnvloeden en versterkt worden.
Vijandbeelden leiden vaak tot stigmatisering en zorgen voor sociale
verdeeldheid binnen gemeenschappen.
(Vb: vroeger mensen met tattoes, nu mensen met een andere huidskleur,
hangjongeren, Mods and Rockers)
EXAMEN: voorbeeld geven van een huidig folk devil
Newsmaking criminology: onderzoekers en praktijkwerkers die bewust
proberen om complexere, empirisch onderbouwde verhalen over
misdaad en straf in media te brengen.
Criminologen kunnen ook actief deelnemen aan de publieke beeldvorming
Rol van overheidsinstanties: Politie en justitie beslissen welke informatie ze
verspreiden. Ook politici hebben daar een grote impact op.
Boemanconcept en folk devil komt op hetzelfde neer
, 2.2.3. BELANGRIJK VOOR SOCIAAL WERKERS
rol als pleitbezorger/ beleidsbeïnvloeder
kunnen bewust vermijden om cliënten als “boeman” of “folk devil” te
bevestigen
structurele context en herstelmogelijkheden zichtbaar maken
Sociaal werkers kunnen beter inspelen op maatschappelijke zorgen als zij
begrijpen hoe mediabeelden ontstaan en welke effecten ze hebben op doelgroep
en beleid. Dit vergroot hun effectiviteit in het ondersteunen van kwetsbare
groepen.
Wat is de link met concept (media)framing:
Bv. media gaan keuzes maken van hoe ze personen in beeld brengen, zo pushen
ze jou naar hoe je naar iets gaat kijken. Aandacht richten op specifieke aspecten
van het verhaal, publiek heeft hierdoor een beperkt en vaak ook negatief beeld
van de situatie.
Examenvraag: Leg uit hoe de mean world syndroom bijdraagt aan de steun voor
harde straf.
Zorgt voor snelle beleidsreacties en maatschappelijke impact.
Politieke druk ontstaat vaak door moral panic wat leidt tot haastige
beleidbeslissingen
Deze beleidsmaatregelen zijn vaak beleidsmaatregelen niet effectief en
kunnen bestaande problemen verergeren in plaats van oplossen.
maatschappelijke impact van dergelijke beleidsreacties kan negatieve
gevolgen hebben voor de samenleving en de jongeren die erbij betrokken
zijn.
HOOFDSTUK 3: NORMATIEVE
CRIMINALITEITSDEFINITIES
Normatieve misdaaddefinitie = Criminaliteit wordt opgevat als een eigenschap
van gedrag of van de persoon die dat gedrag stelt. Het criminele zit in het gedrag
of de persoon zelf.
Criminaliteit is een inbreuk op normen.
Conventionele misdaaddefinities
Kritisch normatieve misdaaddefinities
