Kwantitatieve onderzoeksmethoden (9001TEWKWM| 2026)
Januari 2026 – Juni 2026
Studiepunten: 6
Docent Katrien Van Driessen
Studiemateriaal:
− Verhoeven, N., Statistiek in Stappen (vanaf 3e druk). Amsterdam, Boom Uitgevers, ISBN 9789024427789
of 9789024442621, prijs ca. 40 euro (te verkrijgen bij o.a. Universitas), inclusief website met extra
materiaal en online boek, of online licentie inclusief online boek (ca. 30 euro voor 2 jaar, via boom.nl). Heb
je voldoende aan de beschikbare handouts bij de hoorcolleges, dan ben je zeker niet verplicht om het boek
aan te kopen.
− Formularium statistiek: formules en tabellen (ACCO), beschikbaar bij Universitas
(https://www.cursusdienst.be/ ). Verplicht aan te kopen, mag gebruikt worden op het examen.
− Het volgende studiemateriaal kan vrijblijvend bestudeerd worden: SPSS-koning: online leertool
(https://www.spsskoning.nl/, prijs € 34,95)
− SPSS Statistics V31: key: ee01d05205b905618696
Eindcompetenties:
− Analyticus: Je bent vertrouwd met kwantitatieve onderzoeksmethoden en bent in staat om hiermee
gegevens op een correcte manier kwantitatief te verwerken in het kader van de Masterproef.
− Analyticus: Je hebt basisinzichten in de beginselen van beschrijvende statistiek en kansrekenen en in de
belangrijkste kwantitatieve onderzoeksmethoden die gebruikt worden ter ondersteuning van
beleidsbeslissingen.
− Coördinator: Je kunt deze methoden toepassen op concrete gegevens en onderzoeksvragen en de keuze
verantwoorden.
− Coördinator: Je kunt in concrete situaties kiezen tussen de verschillende beschikbare technieken en
methoden.
− Coördinator: Je kunt een statistische analyse uitvoeren en de resultaten van een statistische analyse
correct lezen en interpreteren.
Inhoud:
Het opleidingsonderdeel start met een overzicht van beschrijvende statistiek en de basisbeginselen van
kansrekening. Daarna wordt vooral aandacht besteed aan de toetsende statistiek.
Het opleidingsonderdeel is georiënteerd naar kwantitatieve onderzoeksmethoden. In dit deel komen volgende
onderwerpen aan bod:
− Steekproeven en meetschalen
− Beschrijvende statistiek, met o.a. grafische voorstelling van gegevens, maatstaven, verdelingsfuncties,
belangrijke verdelingen, kruistabellen
− Algemene inleiding hypothesetoetsen, met o.a. nulhypothese, teststatistiek, p-waarde, type I en II fouten
− Parametrische toetsen, met o.a. t-toetsen, F-toetsen
− Niet-parametrische toetsen, met o.a. chi kwadraat toetsen, Wilcoxon toets
− Samenhang tussen variabelen
− Lineaire regressie
Tot slot wordt er doorheen het opleidingsonderdeel aandacht besteed aan het correct uitvoeren, rapporteren,
lezen en interpreteren van kwantitatieve analyses met SPSS.
Evaluatievormen:
− Examen: schriftelijk zonder mondelinge toelichting, gesloten boek, open vragen, oefeningen.
− Gezien het belang van het gebruik van statistische software, is er tijdens het semester een vrijblijvende
SPSS opdracht. Deze opdracht wordt ter beschikking gesteld en dient ingeleverd te worden via Blackboard.
Een resultaat van meer dan 60% voor deze opdracht levert de student een bonuspunt voor het examen op.
Aan het niet indienen van de opdracht zijn verder geen negatieve consequenties verbonden. Bij het
examen mag gebruik gemaakt worden van een formularium en een eenvoudig, niet-grafisch en niet-
programmeerbaar wetenschappelijk rekentoestel.
1
,Table of Contents
1. H1 – Beschrijvende statistiek: inleiding........................................................................................... 4
2. H2 – Beschrijvende statistiek – één variabele ................................................................................. 5
Leerdoelen........................................................................................................................................... 5
1. Meetniveaus ................................................................................................................................ 5
2. Frequentieverdelingen ................................................................................................................ 6
3. Grafieken van één variabele ........................................................................................................ 7
4. Centrummaten ............................................................................................................................ 7
5. Spreidingsmaten.......................................................................................................................... 9
3. H3 – Beschrijvende statistiek – twee variabele............................................................................. 11
Leerdoelen......................................................................................................................................... 11
Kruistabellen...................................................................................................................................... 11
Grafiek van twee variabelen ............................................................................................................. 12
4. WC2 – Beschrijvende statistiek ..................................................................................................... 13
Voorbereiding.................................................................................................................................... 13
Oefeningen ........................................................................................................................................ 13
5. H4 – Kansverdelingen .................................................................................................................... 20
Leerdoelen......................................................................................................................................... 20
Wat is een kans?................................................................................................................................ 20
Rekenregels voor kansen .................................................................................................................. 20
Kansverdelingen ................................................................................................................................ 21
Hypergeometrische kansverdeling .................................................................................................... 23
Binomiale kansverdeling ................................................................................................................... 23
Normale kansverdeling (continu) ...................................................................................................... 24
6. WC3 – Kansverdeling: kansregels en kansverdelingen ................................................................. 26
Voorbereiding.................................................................................................................................... 26
Hypergeometrische en binomiale kansverdeling .............................................................................. 27
Empirische regel ................................................................................................................................ 29
Standaardnormale kansverdeling ..................................................................................................... 30
Oefeningen ........................................................................................................................................ 31
7. WC 4 – Kansverdeling: normale verdeling en toepassingen ......................................................... 32
Voorbereiding.................................................................................................................................... 32
Voorbeeld: courgetten ...................................................................................................................... 32
Appelkweker...................................................................................................................................... 33
Appelkweker 2 ................................................................................................................................... 34
Resultaten statistiek .......................................................................................................................... 34
Soldenperiode ................................................................................................................................... 34
Aardappelen ...................................................................................................................................... 35
Grote jongens .................................................................................................................................... 36
Reclame (examenvraag 2025) ........................................................................................................... 36
Huisvuilophaling (examenvraag 2024) .............................................................................................. 37
8. H5 – Schatten en toetsen .............................................................................................................. 38
Leerdoelen......................................................................................................................................... 38
Voorspellingen................................................................................................................................... 38
Puntschatting .................................................................................................................................... 38
Intervalschatting................................................................................................................................ 39
Hypothesen formuleren en toetsen .................................................................................................. 41
W8-toetsprocedure ........................................................................................................................... 42
Het onderscheidingsvermogen van een toets en fouten in de interpretatie ................................... 42
9. WC5 – betrouwbaarheidsintervallen en hypothesetoetsen ......................................................... 43
2
, Voorbereiding.................................................................................................................................... 43
De tn-verdeling................................................................................................................................... 43
Betrouwbaarheidsintervallen voor gemiddelde en proportie (= %) ................................................. 44
Fouten in de interpretatie ................................................................................................................. 46
10. H6 – Hypothesetoetsen ................................................................................................................. 48
Leerdoelen......................................................................................................................................... 48
Toetsen voor één gemiddelde: Z-toets ............................................................................................. 48
Toetsen voor één gemiddelde: t-toets .............................................................................................. 49
Gepaarde t-toets ............................................................................................................................... 50
Onafhankelijke z-toets voor twee gemiddelden ............................................................................... 52
Onafhankelijke t-toets voor twee gemiddelden ............................................................................... 53
Correcties op de t-toets..................................................................................................................... 54
11. WC6 – Verschiltoetsen: Hypothesetoets voor 1 gemiddelde en onafhankelijk versus gepaard .. 55
Voorbereiding.................................................................................................................................... 55
Stappenplan/toetsprocedure voor hypothesetoetsen ..................................................................... 55
Voorbeeld: Warme bakker ................................................................................................................ 55
Onafhankelijk versus gepaard ........................................................................................................... 61
12. WC7 – Verschiltoetsen: t-toetsen voor twee gemiddelden........................................................... 64
Voorbereiding.................................................................................................................................... 64
13. H7 – Correlatie en regressie .......................................................................................................... 72
Leerdoelen......................................................................................................................................... 72
Correlatie ........................................................................................................................................... 72
Correlatie: Pearson correlatiecoëfficiënt .......................................................................................... 73
Correlatie: significantie ..................................................................................................................... 73
Enkelvoudige regressieanalyse.......................................................................................................... 74
Verklaarde variantie ofwel: hoe goed past het model op de data ................................................... 75
Hypothesen toetsen met regressieanalyse ....................................................................................... 76
14. WC 8: Correlatie en regressie ........................................................................................................ 79
Opgaven ............................................................................................................................................ 79
15. H8 – Variantieanalyse (ANOVA) .................................................................................................... 86
Leerdoelen......................................................................................................................................... 86
Hypothesen toetsen met variantieanalyse ....................................................................................... 86
Variantieanalyse in 8 stappen + met SPSS ........................................................................................ 88
Variantieanalyse een stap verder ...................................................................................................... 89
16. H9 – Verdelingsvrije toetsen ......................................................................................................... 90
Leerdoelen......................................................................................................................................... 90
Chi-kwadraattoets ............................................................................................................................. 90
Rangcorrelatietoets: Spearman......................................................................................................... 92
De rangsomtoets– verschillen tussen twee onafhankelijke groepen ............................................... 94
Rangtekentoets– verschillen tussen twee afhankelijke groepen...................................................... 96
Kruskal-Wallis-toets– het vergelijken van meer dan twee onafhankelijke groepen ........................ 99
17. WC9 – Chi -kwadraattoets en ANOVA ......................................................................................... 100
18. WC10 – Verdelingsvrije verschiltoetsen...................................................................................... 106
Voorbereiding.................................................................................................................................. 106
19. WC11 – Oefeningen keuzediagrammen hypothesetoets ........................................................... 118
Overzicht ......................................................................................................................................... 118
Oefeningen ...................................................................................................................................... 119
20. Proefexamen ............................................................................................................................... 125
3
, 1. H1 – Beschrijvende statistiek: inleiding
Wanneer gebruik je statistiek? Wat is statistiek?
- dagelijks: vb. grootwarenhuizen houden via klantenkaart gekochte producten, gespendeerde bedragen,
betalingswijzen, … bij.
- statistiek = verzamelen, bewerken, interpreteren en presenteren van kwantitatieve gegevens.
Wat is het nut van statistiek?
- vb. grootwarenhuizen gebruiken informatie voor gepersonaliseerde reclamefolders.
- middel om doel te bereiken, geen doel op zich!
- statistiek = instrumenten
Soorten statistiek
- beschrijvende statistiek: gegevens ordenen, samenvatten en presenteren
- kansberekening: o.b.v. een theoretische verdeling de kans bepalen dat een bepaalde gebeurtenis
plaatsvindt
- verklarende statistiek: om bepaalde verwachtingen te toetsen en resultaten breder toe te passen >
conclusies proberen trekken.
Fasen in onderzoek
Wij zitten in de derde fase > analyseren
Fase III – analyseren
Gegevens die we krijgen proberen samenvatten.
Kwalitatief of kwantitatief onderzoek
• Kwantitatief (onderwerp van deze cursus)
− je maakt een samenvatting van verzamelde gegevens (steekproef)
− je toetst een aantal verwachtingen over de populatie (hypothesen)
− keuze van de geschikte statistische methode hangt af van verschillende factoren (meetniveau!)
− doel is om je conclusie te verbreden naar de populatie (kansen)
o Zijn gevonden resultaten toevallig of niet?
• Kwalitatief
− geen cijfermatige gegevens
− als aanvulling op kwantitatief onderzoek
4
Januari 2026 – Juni 2026
Studiepunten: 6
Docent Katrien Van Driessen
Studiemateriaal:
− Verhoeven, N., Statistiek in Stappen (vanaf 3e druk). Amsterdam, Boom Uitgevers, ISBN 9789024427789
of 9789024442621, prijs ca. 40 euro (te verkrijgen bij o.a. Universitas), inclusief website met extra
materiaal en online boek, of online licentie inclusief online boek (ca. 30 euro voor 2 jaar, via boom.nl). Heb
je voldoende aan de beschikbare handouts bij de hoorcolleges, dan ben je zeker niet verplicht om het boek
aan te kopen.
− Formularium statistiek: formules en tabellen (ACCO), beschikbaar bij Universitas
(https://www.cursusdienst.be/ ). Verplicht aan te kopen, mag gebruikt worden op het examen.
− Het volgende studiemateriaal kan vrijblijvend bestudeerd worden: SPSS-koning: online leertool
(https://www.spsskoning.nl/, prijs € 34,95)
− SPSS Statistics V31: key: ee01d05205b905618696
Eindcompetenties:
− Analyticus: Je bent vertrouwd met kwantitatieve onderzoeksmethoden en bent in staat om hiermee
gegevens op een correcte manier kwantitatief te verwerken in het kader van de Masterproef.
− Analyticus: Je hebt basisinzichten in de beginselen van beschrijvende statistiek en kansrekenen en in de
belangrijkste kwantitatieve onderzoeksmethoden die gebruikt worden ter ondersteuning van
beleidsbeslissingen.
− Coördinator: Je kunt deze methoden toepassen op concrete gegevens en onderzoeksvragen en de keuze
verantwoorden.
− Coördinator: Je kunt in concrete situaties kiezen tussen de verschillende beschikbare technieken en
methoden.
− Coördinator: Je kunt een statistische analyse uitvoeren en de resultaten van een statistische analyse
correct lezen en interpreteren.
Inhoud:
Het opleidingsonderdeel start met een overzicht van beschrijvende statistiek en de basisbeginselen van
kansrekening. Daarna wordt vooral aandacht besteed aan de toetsende statistiek.
Het opleidingsonderdeel is georiënteerd naar kwantitatieve onderzoeksmethoden. In dit deel komen volgende
onderwerpen aan bod:
− Steekproeven en meetschalen
− Beschrijvende statistiek, met o.a. grafische voorstelling van gegevens, maatstaven, verdelingsfuncties,
belangrijke verdelingen, kruistabellen
− Algemene inleiding hypothesetoetsen, met o.a. nulhypothese, teststatistiek, p-waarde, type I en II fouten
− Parametrische toetsen, met o.a. t-toetsen, F-toetsen
− Niet-parametrische toetsen, met o.a. chi kwadraat toetsen, Wilcoxon toets
− Samenhang tussen variabelen
− Lineaire regressie
Tot slot wordt er doorheen het opleidingsonderdeel aandacht besteed aan het correct uitvoeren, rapporteren,
lezen en interpreteren van kwantitatieve analyses met SPSS.
Evaluatievormen:
− Examen: schriftelijk zonder mondelinge toelichting, gesloten boek, open vragen, oefeningen.
− Gezien het belang van het gebruik van statistische software, is er tijdens het semester een vrijblijvende
SPSS opdracht. Deze opdracht wordt ter beschikking gesteld en dient ingeleverd te worden via Blackboard.
Een resultaat van meer dan 60% voor deze opdracht levert de student een bonuspunt voor het examen op.
Aan het niet indienen van de opdracht zijn verder geen negatieve consequenties verbonden. Bij het
examen mag gebruik gemaakt worden van een formularium en een eenvoudig, niet-grafisch en niet-
programmeerbaar wetenschappelijk rekentoestel.
1
,Table of Contents
1. H1 – Beschrijvende statistiek: inleiding........................................................................................... 4
2. H2 – Beschrijvende statistiek – één variabele ................................................................................. 5
Leerdoelen........................................................................................................................................... 5
1. Meetniveaus ................................................................................................................................ 5
2. Frequentieverdelingen ................................................................................................................ 6
3. Grafieken van één variabele ........................................................................................................ 7
4. Centrummaten ............................................................................................................................ 7
5. Spreidingsmaten.......................................................................................................................... 9
3. H3 – Beschrijvende statistiek – twee variabele............................................................................. 11
Leerdoelen......................................................................................................................................... 11
Kruistabellen...................................................................................................................................... 11
Grafiek van twee variabelen ............................................................................................................. 12
4. WC2 – Beschrijvende statistiek ..................................................................................................... 13
Voorbereiding.................................................................................................................................... 13
Oefeningen ........................................................................................................................................ 13
5. H4 – Kansverdelingen .................................................................................................................... 20
Leerdoelen......................................................................................................................................... 20
Wat is een kans?................................................................................................................................ 20
Rekenregels voor kansen .................................................................................................................. 20
Kansverdelingen ................................................................................................................................ 21
Hypergeometrische kansverdeling .................................................................................................... 23
Binomiale kansverdeling ................................................................................................................... 23
Normale kansverdeling (continu) ...................................................................................................... 24
6. WC3 – Kansverdeling: kansregels en kansverdelingen ................................................................. 26
Voorbereiding.................................................................................................................................... 26
Hypergeometrische en binomiale kansverdeling .............................................................................. 27
Empirische regel ................................................................................................................................ 29
Standaardnormale kansverdeling ..................................................................................................... 30
Oefeningen ........................................................................................................................................ 31
7. WC 4 – Kansverdeling: normale verdeling en toepassingen ......................................................... 32
Voorbereiding.................................................................................................................................... 32
Voorbeeld: courgetten ...................................................................................................................... 32
Appelkweker...................................................................................................................................... 33
Appelkweker 2 ................................................................................................................................... 34
Resultaten statistiek .......................................................................................................................... 34
Soldenperiode ................................................................................................................................... 34
Aardappelen ...................................................................................................................................... 35
Grote jongens .................................................................................................................................... 36
Reclame (examenvraag 2025) ........................................................................................................... 36
Huisvuilophaling (examenvraag 2024) .............................................................................................. 37
8. H5 – Schatten en toetsen .............................................................................................................. 38
Leerdoelen......................................................................................................................................... 38
Voorspellingen................................................................................................................................... 38
Puntschatting .................................................................................................................................... 38
Intervalschatting................................................................................................................................ 39
Hypothesen formuleren en toetsen .................................................................................................. 41
W8-toetsprocedure ........................................................................................................................... 42
Het onderscheidingsvermogen van een toets en fouten in de interpretatie ................................... 42
9. WC5 – betrouwbaarheidsintervallen en hypothesetoetsen ......................................................... 43
2
, Voorbereiding.................................................................................................................................... 43
De tn-verdeling................................................................................................................................... 43
Betrouwbaarheidsintervallen voor gemiddelde en proportie (= %) ................................................. 44
Fouten in de interpretatie ................................................................................................................. 46
10. H6 – Hypothesetoetsen ................................................................................................................. 48
Leerdoelen......................................................................................................................................... 48
Toetsen voor één gemiddelde: Z-toets ............................................................................................. 48
Toetsen voor één gemiddelde: t-toets .............................................................................................. 49
Gepaarde t-toets ............................................................................................................................... 50
Onafhankelijke z-toets voor twee gemiddelden ............................................................................... 52
Onafhankelijke t-toets voor twee gemiddelden ............................................................................... 53
Correcties op de t-toets..................................................................................................................... 54
11. WC6 – Verschiltoetsen: Hypothesetoets voor 1 gemiddelde en onafhankelijk versus gepaard .. 55
Voorbereiding.................................................................................................................................... 55
Stappenplan/toetsprocedure voor hypothesetoetsen ..................................................................... 55
Voorbeeld: Warme bakker ................................................................................................................ 55
Onafhankelijk versus gepaard ........................................................................................................... 61
12. WC7 – Verschiltoetsen: t-toetsen voor twee gemiddelden........................................................... 64
Voorbereiding.................................................................................................................................... 64
13. H7 – Correlatie en regressie .......................................................................................................... 72
Leerdoelen......................................................................................................................................... 72
Correlatie ........................................................................................................................................... 72
Correlatie: Pearson correlatiecoëfficiënt .......................................................................................... 73
Correlatie: significantie ..................................................................................................................... 73
Enkelvoudige regressieanalyse.......................................................................................................... 74
Verklaarde variantie ofwel: hoe goed past het model op de data ................................................... 75
Hypothesen toetsen met regressieanalyse ....................................................................................... 76
14. WC 8: Correlatie en regressie ........................................................................................................ 79
Opgaven ............................................................................................................................................ 79
15. H8 – Variantieanalyse (ANOVA) .................................................................................................... 86
Leerdoelen......................................................................................................................................... 86
Hypothesen toetsen met variantieanalyse ....................................................................................... 86
Variantieanalyse in 8 stappen + met SPSS ........................................................................................ 88
Variantieanalyse een stap verder ...................................................................................................... 89
16. H9 – Verdelingsvrije toetsen ......................................................................................................... 90
Leerdoelen......................................................................................................................................... 90
Chi-kwadraattoets ............................................................................................................................. 90
Rangcorrelatietoets: Spearman......................................................................................................... 92
De rangsomtoets– verschillen tussen twee onafhankelijke groepen ............................................... 94
Rangtekentoets– verschillen tussen twee afhankelijke groepen...................................................... 96
Kruskal-Wallis-toets– het vergelijken van meer dan twee onafhankelijke groepen ........................ 99
17. WC9 – Chi -kwadraattoets en ANOVA ......................................................................................... 100
18. WC10 – Verdelingsvrije verschiltoetsen...................................................................................... 106
Voorbereiding.................................................................................................................................. 106
19. WC11 – Oefeningen keuzediagrammen hypothesetoets ........................................................... 118
Overzicht ......................................................................................................................................... 118
Oefeningen ...................................................................................................................................... 119
20. Proefexamen ............................................................................................................................... 125
3
, 1. H1 – Beschrijvende statistiek: inleiding
Wanneer gebruik je statistiek? Wat is statistiek?
- dagelijks: vb. grootwarenhuizen houden via klantenkaart gekochte producten, gespendeerde bedragen,
betalingswijzen, … bij.
- statistiek = verzamelen, bewerken, interpreteren en presenteren van kwantitatieve gegevens.
Wat is het nut van statistiek?
- vb. grootwarenhuizen gebruiken informatie voor gepersonaliseerde reclamefolders.
- middel om doel te bereiken, geen doel op zich!
- statistiek = instrumenten
Soorten statistiek
- beschrijvende statistiek: gegevens ordenen, samenvatten en presenteren
- kansberekening: o.b.v. een theoretische verdeling de kans bepalen dat een bepaalde gebeurtenis
plaatsvindt
- verklarende statistiek: om bepaalde verwachtingen te toetsen en resultaten breder toe te passen >
conclusies proberen trekken.
Fasen in onderzoek
Wij zitten in de derde fase > analyseren
Fase III – analyseren
Gegevens die we krijgen proberen samenvatten.
Kwalitatief of kwantitatief onderzoek
• Kwantitatief (onderwerp van deze cursus)
− je maakt een samenvatting van verzamelde gegevens (steekproef)
− je toetst een aantal verwachtingen over de populatie (hypothesen)
− keuze van de geschikte statistische methode hangt af van verschillende factoren (meetniveau!)
− doel is om je conclusie te verbreden naar de populatie (kansen)
o Zijn gevonden resultaten toevallig of niet?
• Kwalitatief
− geen cijfermatige gegevens
− als aanvulling op kwantitatief onderzoek
4
