Bijzondere overeenkomsten
Pagina | 1
,Hoofdstuk I: Inleiding
Examen: 70% van de vragen gaan over koop en huur
Hoofdstuk 6 – 11: vrij beknopte leerstof
20 meerkeuzevragen zonder giscorrectie
30% theorievragen
70% toepassingsvragen
Een overeenkomst sluiten:
Uitgangspunt: Contractsvrijheid van partijen (artikel 5.14 BW)
Welke overeenkomst werd gesloten?
o Wat is de bedoeling van de partijen? (=> wanneer we zitten met verschillende aspecten
van bepaalde contracten)
Partijen kiezen zelf welke overeenkomst zij sluiten, bijvoorbeeld koopovereenkomst,
huurovereenkomst, enzovoort. Ingeval van twijfel, dient in eerste instantie de gemeenschappelijke
bedoeling van partijen te worden achterhaald om de overeenkomst juist te interpreteren(artikel 5.69
BW). Interpretatie van duidelijke contracten is uiteraard niet mogelijk.
Contract dat duidelijk is: niet vatbaar voor interpretatie
Contract wordt geschreven door de partijen
Een contract strekt partijen tot wet (artikel 5.69 BW) en de rechter is gebonden door de door partijen
gekozen rechtsfiguur, tenzij de contractuele bepalingen niet verenigbaar zijn met de wettelijke
toepassingsvoorwaarden van de gekozen rechtsfiguur (artikel 5.64 BW): in dat geval kan de rechter de
overeenkomst herkwalificeren
Gebonden tenzij er iets staat wat niet klopt: bepaling van openbare orde
Bv. Koopovereenkomst over drugs: nietig want dat zijn goederen die niet in de handel zijn
Herkwalificatie wanneer de bepalingen/ inhoud andere dingen zeggen dan de titel (de andere
regels worden dan dus toegepast door de rechter)
Aanvullen recht = de partijen mogen ervan afwijken, wanneer er niets is afgesproken dan is de wet
van toepassing → het is bindend voor de partijen, maar niet op het moment van de sluiting
Dwingend recht = de partijen kunnen na het vastleggen hiervan afwijken, maar de vormvereisten
staan vast → bescherming van de zwakkere partij → relatieve nietigheid (bv. koop: regels staan vast)
Openbare orde = hier is geen afwijking van mogelijk en leidt tot de absolute nietigheid
Indien het contract valt onder één bijzondere overeenkomst (zoals geregeld in het BW), dan worden de
rechten en verplichtingen van partijen als volgt beoordeeld:
1° toepassing van regels van openbare orde en/of dwingend recht
2° toepassing van alle contractuele bepalingen mits deze niet strijdig zijn met regels van
openbare orde of van dwingend recht
3° indien een aspect niet is geregeld in het contract:
o 3a) toepassing van de (aanvullende) bijzondere rechtsregels van de betrokken
rechtsfiguur in het BW
o 3b) en wanneer over dit aspect geen eigen bijzondere rechtsregels bestaan: terugvallen
op de (aanvullende) algemene rechtsregels van het verbintenissenrecht
Contractvrijheid -> openbare orde/ dwingend recht -> bijzondere rechtsregels
-> ten slotte de aanvulling van het verbintenissenrecht
De lex specialis heeft altijd voorrang op de algemene regels
Pagina | 2
,Eventueel meerdere rechtsfiguren vervat in de contractuele bepalingen, dan:
(bv. Een mengeling van koop en huur)
ofwel gezamenlijke toepassing rechtsregels meerdere rechtsfiguren
ofwel voorrang van één rechtsfiguur (cf. regels van openbare orde / dwingend recht /
belangrijkste karakteristieken van de overeenkomst)
o wanneer er contradicties zijn: openbare orde en dwingend recht hebben voorrang
o het hoofdkenmerk van die overeenkomst krijgt voorrang
ofwel een overeenkomst sui generis (met eigen rechtsregels)
o bv. Leasing: een huur met een koopoptie (heel weinig wetgeving errond)
Pagina | 3
, Hoofdstuk II: Koop
Koop bestaat uit twee delen: lex specialis > lex generalis
a) Algemene koopregels (de lex generalis)
b) Bijzondere koopregels (de lex specialis)
→ De wet bijzondere consumentenkoop
2.1. Definitie en constitutieve bestanddelen
REGELS VAN AANVULLEND RECHT: geldt wanneer partijen niets anders overeen zijn gekomen
Definitie en kenmerken
Definitie (artikel 1582 oud BW): een overeenkomst waarbij de ene partij zich ertoe verbindt om een
zaak te leveren en de andere om daarvoor een prijs te betalen.
→ de verkoper: degene die zich ertoe verbindt om de zaak te leveren
→ de koper: degene die zich ertoe verbindt om de prijs te betalen
→ de koop vervolledigen met een authentieke akte of een onderhandse akte
wilsovereenstemming tussen partijen omtrent:
eigendomsoverdracht van een zaak
betaling van een geldprijs
(!!) zonder deze bestanddelen zou er geen koop zijn (essentiële bestanddelen)
Volledige definitie boek: een overeenkomst waarbij een partij (de verkoper) zich ertoe verbindt om de
eigendom van een zaak over te dragen aan een andere partij (de koper) die zich ertoe verbindt om
daarvoor een prijs in geld te betalen.
Kenmerken
Aangegaan onder bezwarende titel: het contract levert voor iedere partij een voordeel op
→ ontvangen: geld of de eigendom (artikel 5.7 BW)
Wederkerige overeenkomst: er zijn wederkerige verbintenissen van de koper en de verkoper
→ eigendom overdragen of de prijs betalen (artikel 5.6 BW)
Consensueel = de wilsovereenstemming tussen de partijen vormt het contract, ongeacht over
welk goed het gaat (aanbod en aanvaarding)
o ≠ zakelijk: het contract ontstaat bij de afgifte van de zaak
o ≠ vormelijk: er moet voldoen aan vormvereisten voor een contract
een zaak (goed) ≠ een dienst
Constitutieve bestanddelen
Essentiële bestanddelen: eigendomsoverdracht en de prijs betalen
Artikel 1582 oud BW is van aanvullend recht
De partijen kunnen dus het bestaan van de koopovereenkomst afhankelijk maken van
bijkomende essentiële bestaansvoorwaarden
Eigendomsoverdracht
Principe: vanaf de totstandkoming koop ongeacht levering / betaling (artikel 1583 oud BW)
De levering is gekoppeld aan de betaling
De betalings- en leveringsplicht zijn gevolgen van een koopovereenkomst
Het risico gaat over vanaf het moment dat er een wilsovereenstemming is
o (tenzij anders bepaald)
Schadevergoeding is mogelijk wanneer de verkoper zijn leveringsplicht niet na komt
o Het risico is overgedragen maar de vorige eigenaar heeft een accident gehad met het
goed, dan heeft hij een fout begaan
Pagina | 4
Pagina | 1
,Hoofdstuk I: Inleiding
Examen: 70% van de vragen gaan over koop en huur
Hoofdstuk 6 – 11: vrij beknopte leerstof
20 meerkeuzevragen zonder giscorrectie
30% theorievragen
70% toepassingsvragen
Een overeenkomst sluiten:
Uitgangspunt: Contractsvrijheid van partijen (artikel 5.14 BW)
Welke overeenkomst werd gesloten?
o Wat is de bedoeling van de partijen? (=> wanneer we zitten met verschillende aspecten
van bepaalde contracten)
Partijen kiezen zelf welke overeenkomst zij sluiten, bijvoorbeeld koopovereenkomst,
huurovereenkomst, enzovoort. Ingeval van twijfel, dient in eerste instantie de gemeenschappelijke
bedoeling van partijen te worden achterhaald om de overeenkomst juist te interpreteren(artikel 5.69
BW). Interpretatie van duidelijke contracten is uiteraard niet mogelijk.
Contract dat duidelijk is: niet vatbaar voor interpretatie
Contract wordt geschreven door de partijen
Een contract strekt partijen tot wet (artikel 5.69 BW) en de rechter is gebonden door de door partijen
gekozen rechtsfiguur, tenzij de contractuele bepalingen niet verenigbaar zijn met de wettelijke
toepassingsvoorwaarden van de gekozen rechtsfiguur (artikel 5.64 BW): in dat geval kan de rechter de
overeenkomst herkwalificeren
Gebonden tenzij er iets staat wat niet klopt: bepaling van openbare orde
Bv. Koopovereenkomst over drugs: nietig want dat zijn goederen die niet in de handel zijn
Herkwalificatie wanneer de bepalingen/ inhoud andere dingen zeggen dan de titel (de andere
regels worden dan dus toegepast door de rechter)
Aanvullen recht = de partijen mogen ervan afwijken, wanneer er niets is afgesproken dan is de wet
van toepassing → het is bindend voor de partijen, maar niet op het moment van de sluiting
Dwingend recht = de partijen kunnen na het vastleggen hiervan afwijken, maar de vormvereisten
staan vast → bescherming van de zwakkere partij → relatieve nietigheid (bv. koop: regels staan vast)
Openbare orde = hier is geen afwijking van mogelijk en leidt tot de absolute nietigheid
Indien het contract valt onder één bijzondere overeenkomst (zoals geregeld in het BW), dan worden de
rechten en verplichtingen van partijen als volgt beoordeeld:
1° toepassing van regels van openbare orde en/of dwingend recht
2° toepassing van alle contractuele bepalingen mits deze niet strijdig zijn met regels van
openbare orde of van dwingend recht
3° indien een aspect niet is geregeld in het contract:
o 3a) toepassing van de (aanvullende) bijzondere rechtsregels van de betrokken
rechtsfiguur in het BW
o 3b) en wanneer over dit aspect geen eigen bijzondere rechtsregels bestaan: terugvallen
op de (aanvullende) algemene rechtsregels van het verbintenissenrecht
Contractvrijheid -> openbare orde/ dwingend recht -> bijzondere rechtsregels
-> ten slotte de aanvulling van het verbintenissenrecht
De lex specialis heeft altijd voorrang op de algemene regels
Pagina | 2
,Eventueel meerdere rechtsfiguren vervat in de contractuele bepalingen, dan:
(bv. Een mengeling van koop en huur)
ofwel gezamenlijke toepassing rechtsregels meerdere rechtsfiguren
ofwel voorrang van één rechtsfiguur (cf. regels van openbare orde / dwingend recht /
belangrijkste karakteristieken van de overeenkomst)
o wanneer er contradicties zijn: openbare orde en dwingend recht hebben voorrang
o het hoofdkenmerk van die overeenkomst krijgt voorrang
ofwel een overeenkomst sui generis (met eigen rechtsregels)
o bv. Leasing: een huur met een koopoptie (heel weinig wetgeving errond)
Pagina | 3
, Hoofdstuk II: Koop
Koop bestaat uit twee delen: lex specialis > lex generalis
a) Algemene koopregels (de lex generalis)
b) Bijzondere koopregels (de lex specialis)
→ De wet bijzondere consumentenkoop
2.1. Definitie en constitutieve bestanddelen
REGELS VAN AANVULLEND RECHT: geldt wanneer partijen niets anders overeen zijn gekomen
Definitie en kenmerken
Definitie (artikel 1582 oud BW): een overeenkomst waarbij de ene partij zich ertoe verbindt om een
zaak te leveren en de andere om daarvoor een prijs te betalen.
→ de verkoper: degene die zich ertoe verbindt om de zaak te leveren
→ de koper: degene die zich ertoe verbindt om de prijs te betalen
→ de koop vervolledigen met een authentieke akte of een onderhandse akte
wilsovereenstemming tussen partijen omtrent:
eigendomsoverdracht van een zaak
betaling van een geldprijs
(!!) zonder deze bestanddelen zou er geen koop zijn (essentiële bestanddelen)
Volledige definitie boek: een overeenkomst waarbij een partij (de verkoper) zich ertoe verbindt om de
eigendom van een zaak over te dragen aan een andere partij (de koper) die zich ertoe verbindt om
daarvoor een prijs in geld te betalen.
Kenmerken
Aangegaan onder bezwarende titel: het contract levert voor iedere partij een voordeel op
→ ontvangen: geld of de eigendom (artikel 5.7 BW)
Wederkerige overeenkomst: er zijn wederkerige verbintenissen van de koper en de verkoper
→ eigendom overdragen of de prijs betalen (artikel 5.6 BW)
Consensueel = de wilsovereenstemming tussen de partijen vormt het contract, ongeacht over
welk goed het gaat (aanbod en aanvaarding)
o ≠ zakelijk: het contract ontstaat bij de afgifte van de zaak
o ≠ vormelijk: er moet voldoen aan vormvereisten voor een contract
een zaak (goed) ≠ een dienst
Constitutieve bestanddelen
Essentiële bestanddelen: eigendomsoverdracht en de prijs betalen
Artikel 1582 oud BW is van aanvullend recht
De partijen kunnen dus het bestaan van de koopovereenkomst afhankelijk maken van
bijkomende essentiële bestaansvoorwaarden
Eigendomsoverdracht
Principe: vanaf de totstandkoming koop ongeacht levering / betaling (artikel 1583 oud BW)
De levering is gekoppeld aan de betaling
De betalings- en leveringsplicht zijn gevolgen van een koopovereenkomst
Het risico gaat over vanaf het moment dat er een wilsovereenstemming is
o (tenzij anders bepaald)
Schadevergoeding is mogelijk wanneer de verkoper zijn leveringsplicht niet na komt
o Het risico is overgedragen maar de vorige eigenaar heeft een accident gehad met het
goed, dan heeft hij een fout begaan
Pagina | 4
