samenvatting Psychologie individuele verschillen deel 2 2025/2026 (2e bachelor KU Leuven)

PSYCHOLOGIE VAN DE
INDIVIDUELE
VERSCHILLEN DEEL 2




Lune Beks
SAMENVATTING PID DEEL 2
Gedoceerd door P. Kuppens

,Inhoud
Doelen............................................................................................................................. 3
Psychologie van verschillen = differentiële psychologie..................................................3
Persoonlijkheidspsychologie............................................................................................3
Hoofdstuk 6: genen en persoonlijkheid...............................................................................4
Inleiding........................................................................................................................... 4
Het menselijk genoom..................................................................................................... 4
Doel gedragsgenetica...................................................................................................... 5
klassieke gedragsgenetica en bevindingen.....................................................................5
Omgevingsinvloeden....................................................................................................... 9
Raadsel gedeelde en niet-gedeelde omgevingsinvloeden...............................................9
Moderne gedragsgenetica............................................................................................. 10
Hoofdstuk 7: persoonlijkheid en fysiologie........................................................................13
Inleiding, begrippen en geschiedenis.............................................................................13
Veelgebruikte fysiologische maten in persoonlijkheidsonderzoek.................................15
Persoonlijkheidsdimensies met fysiologisch substraat...................................................18
Evolutionaire benadering persoonlijkheid......................................................................21
Genen en inclusieve fitheid........................................................................................22
Producten van evolutie-proces...................................................................................23
Empirisch testen van evolutionaire hypothesen.........................................................24
Beperkingen evolutionaire psychologie......................................................................27
Hoofdstuk 11: motieven en persoonlijkheid......................................................................28
Motieven: kenmerken.................................................................................................... 29
Academische traditie..................................................................................................... 29
Humanistische traditie................................................................................................... 32
Hoofdstuk 13: persoonlijkheid en emoties........................................................................34
Emoties grote rol in leven.............................................................................................. 34
Definitie emoties........................................................................................................... 35
Oorzaak......................................................................................................................... 38
Constructionistische theorieën......................................................................................39
Appraisal (inschattingen omgeving) theorieën emoties.................................................40
individuele verschillen................................................................................................... 40
Geluk.......................................................................................................................... 43
Geluk en persoonlijkheid............................................................................................... 44
Emotie en cultuur.......................................................................................................... 46
Hoofdstuk 15: persoonlijkheid en sociale interactie..........................................................47
Ph en sociale omgeving:................................................................................................ 47




1

, Partnerkeuze................................................................................................................. 48
Evocatie......................................................................................................................... 50
Manipulatie.................................................................................................................... 51
Narcisme en sociale interactie.......................................................................................52
Hoofdstuk 16: geslacht, gender en persoonlijkheid..........................................................52
Studie geslachts/ genderverschillen..............................................................................52
Geslachtsverschillen in PH............................................................................................. 54
Androgynie en genderstereotypes.................................................................................57
Theorieën van geslachts/ genderverschillen..................................................................58
Hoofdstuk 18: persoonlijkheid, stress, coping en gezondheid...........................................60
Concept van stress........................................................................................................ 61
Persoonlijkheid-ziekte link: modellen.............................................................................62
Coping strategieën en stijlen......................................................................................... 64
Emotionele reactie......................................................................................................... 65
Regulatie van emoties................................................................................................... 66
Type A/D en cardiovasculaire aandoeningen.................................................................67




2

, PSYCHOLOGIE VAN DE
INDIVIDUELE VERSCHILLEN DEEL
2
DOELEN

- Kennismaking benaderingen en domeinen in persoonlijkheidspsychologie
o Evolutionair= waar komt het vandaan en hoe is het geëvolueerd
- Inzicht in basistheorieën en -bevindingen binnen persoonlijkheidspsychologie

PSYCHOLOGIE VAN VERSCHILLEN = DIFFERENTIËLE PSYCHOLOGIE

- Tussen mensen (individuen, groepen)
- Binnen mensen (over tijd, situaties en patronen individuele verschillen)

 algemene psychologie: algemene wetten

 2 deeldomeinen: intelligentie/cognitief functioneren, persoonlijkheid

PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE

Visies op persoonlijkheid
1. Trekvisie: nomothetisch trekconcept
a. Trekken= interne, stabiele eigenschappen van individu
b. Trekken= causaal, verklaren gedrag van individu
c. Trekken= dimensies waarop mensen plaats innemen
o Implicaties
 HE persoon belangrijkste manier om indiv. Verschillen te vatten
 Relatief hoge consistenties  Sarah Hampson
 Type A consistentie= cross-temporele stabiliteit
 Type B consistentie= cross-situationele stabiliteit
 Type C consistentie= cross-uitingsstabiliteit
 Type D consistentie= predictie gedrag obv trekscores
 HE persoon en individuele verschillen zijn consistent
 HE situatie wordt niet tegengesproken maar is niet relevant voor individuele
verschillen
2. Interactionisme
a. Persoonlijkheid= systeem processen dat iemands reactie op situatie
bepaalt
b. Gedrag= functie van interactie tussen persoon en omgeving
c. Persoonlijkheid beschreven met ALS … DAN … gedragshandtekeningen
 HE persoon kan, maar niet consistent over situaties
 Grotere bijdrage interactie tussen persoon en situaties
 HE situatie kan, maar niet relevant voor individuele verschillen
o Implicaties
o Interactie belangrijkste manier om individuele verschillen te
vatten




3