Samenvatting powerpoints Biologische Psychologie | Arteveldehogeschool | 2025/26

Biologische psychologie

HOC1: inleiding in de biologische basis van gedrag

- Biologische benadering van menselijk gedrag
o Alles kan verklaard worden op niveau van hersenen
o Ons is brein is essentieel voor wie we zijn. -> bij beschadiging
verliezen we onze identiteit en cognitieve functies
o Het brein is een cruciaal onderdeel, ook omgeving bepaalt wie
we zijn ‘via onze hersenen’
o Kunnen we onszelf, ons brein herprogrammeren door
meditatie, oefening en andere bewuste inspanning?
o Als het brein alles stuurt, waar is dan mijn vrije wil?
o Als we ons brein zijn, waar liggen dan onze
verantwoordelijkheden?
- Waarom biologie in jouw curriculum?
o SSRI-antidepressivum (Selectieve Serotonine Heropname
Remmers)
 =SSRI’s boosten (blokkeren van heropnamepomp)
serotonine in circuits in de prefrontale cortex
o Niet alleen daar, ook in
 De hersenstam (regulatie slaap-waak ritme):
vermoeidheid en slaapproblemen
 De hypothalamus (regulatie verzadiging): verminderde
eetlust
 In het maag-darm kanaal: misselijkheid
o Enkel in de eerste weken: lichaam past zich aan
(downregulatie)
o Neurogenese
 = ontwikkelen of aangroeien van nieuwe verbinding
tussen hersencellen
 = nieuwe zenuwcellen die zich vormen maar in beperkte
mate
o Wat zegt de wetenschap?
 BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor = eiwitten die
vrijkomen in de hersenen) bevorderen neurogenese
 Sporten is een ‘gezonde omgeving’ (geen vervuilde
omgeving) is de meest effectieve manier om deze
productie te verhogen
 muziek werkt ontspannend en heeft zeker een acuut,
mild effect, maar geen bewijs dat dit zorgf voor
neurogenese

,- Biologische benadering van gedrag
o Dualisme
 > filosofie v/d geest = basis psychologie
 Lichaam en geest zijn onafhankelijk
 > griekse oudheid: Plato en Aristotles (400-300 v.C.)
 -> René Descartes (1596-1650)
 Psychische problemen, stoornissen in gedrag?
 => externe geesten en duivels
o Evolutieleer
 Charles Darwin (1809-1882)
 Survival of the fittest
o Ontdekkingen in de geneeskunde
 Donald O. Hebb (1904-1958)
 Waarnemingen, emoties, gedachten en
herinneringen verklaard vanuit hersenactiviteiten
 Robert Sperry (1913-1994)
 Split-brain patiënten (epilepsie) -> linker- en
rechterhersenhelft onafhankelijk
 Biomedisch model als verklaring voor psychische
problemen
 Psychofarmaca (antidepressiva, antipsychotica
 Beeldvormingstechnieken (CT, PET, fMRI)
 Neuropsychologie, neuropsychopathologie,
psychofarmacologie, gedrags- en
populatiegenetica
- Kritische kanttekening
o Volledige biologische maakbaarheid v/d mens?
 Enerzijds bevrijdend
 Ontschuldigend voor ouders en familie van
kinderen met ADHD, autisme, schizofrenie, …
 Maar: reductionistisch en gevaarlijk
 Opletten met uitspraken over complexe
gedragingen zoals seksualiteitsbeleving,
relatiepatronen of crimineel gedrag
o Verantwoordelijkheid? Vrije wil?
 Andere invloeden niet vergeten!

,  Sociale druk, omgevingsfactoren, ouders en
culturele variabelen
 Vb. taalontwikkeling




- Overzicht disciplines




Biologische invloeden op gedrag

- Een goede werking v/h centrale zenuwstelsel
o Kennis over werking v/h centraal zenuwstelsel obv onderzoek
naar
 Hersenletsels (vb. gevalstudie K.C.)
 Algemene hersenaandoeningen (vb. ziekte van
Alzheimer)
 Ondervoeding (vb. ijzer- en jodiumtekort)
 Medicatie (vb. chemische werking hersenen)
o Gevalstudie K.C. (35j) – hersenletsel
 5j geleden betrokken bij motorongeval, reed om
onbekende redenene v/d weg af
 Buiten bewustzijn naar ziekenhuis gebracht,
bloedgezwel verwijder aan linkervoorkant v/d
hersenen 72u buiten bewustzijn

,  Bij ontwaken herkent hij aanvankelijk niemand -> op 7de
dag herkent hij moeder, 4 weken intensieve, 6 weken
revalidatie
 Voor ongeval werkte hij als kwaliteitscontroleur bij bedrijf
van bouwmaterialen




 Bevindingen onderzoek (5 jaar na ongeval):
 Geen reukzin
 Ziet niets in rechter visuele veld
 Problemen fijne motoriek rechterhand en -voet
 Alert, beleefd, werkt mee. Antwoord op alle vragen
en zegt ook wanneer hij het niet weet
 Niet geagiteerd of rusteloos wanneer hij alleen
wordt gelaten
 Luister aandachtig en antwoordt
 Intelligentie en taalbegrip normaal
 Alle initiatief verloren, doet niets uit zichzelf,
problemen met complexe opdrachten en reageert
niet op elgemene opdrachten zoals “geef korte
samenvatting van je leven”
 Geheugenproblemen
o Herinnert zich niet meer uit leven voor
accident
o Herinnering aan persoonlijke
gebeurtenissen is weg




 Zelf geeft hij problemen met geheugen aan