BLOED 2 2025-2026
I.Dehematologischediagnostiek................................................................................................................8
II.Hetoppuntstellenvaneenanemie.......................................................................................................13
Hypochromemicrocytaireanemie............................................................................................................14
Serumijzergedaald............................................................................................................................15
Serumijzernormaal(ofverhoogd)......................................................................................................15
Serumijzerverhoogd..........................................................................................................................15
Normochromenormocytaireanemie........................................................................................................15
Reticulocytoseverhoogd....................................................................................................................16
Reticulocytenaantalverlaagd/normaal.............................................................................................17
Macrocytaireanemie................................................................................................................................17
Megaloblastischbeenmerg................................................................................................................17
Normoblastischbeenmerg.................................................................................................................18
III.Microcytaireanemie................................................................................................................................19
Ferriprieveanemie=ijzergebreksanemie................................................................................................20
Anemievanchronischeziekten=ijzerreütilisatiestoornis........................................................................23
Sideroblastischeanemie..........................................................................................................................23
Thalassemie.............................................................................................................................................24
IV.Macrocytaireanemie..............................................................................................................................28
Megaloblastischeanemie-klinischepresentatie.....................................................................................29
Hematologischeafwijkingen...............................................................................................................29
Gastro-intestinaleafwijkingen............................................................................................................29
Subacutegecombineerdedegeneratievanhetzenuwstelsel............................................................30
Megaloblastischeanemie-oorzaken.......................................................................................................30
VitB12-deficiëntie..............................................................................................................................30
Folaatdeficiëntie.................................................................................................................................32
GestoordvitB12-metabolisme...........................................................................................................32
Gestoordfolaatmetabolisme..............................................................................................................32
DNA-synthesestoornissen.................................................................................................................33
Normoblastischeanemie..........................................................................................................................35
V.Hemolytischeanemieën..........................................................................................................................36
Hereditairesferocytose=essentiëlesferocytose.....................................................................................37
Glucose-6-fosfaat-dehydrogenasedeficiëntie..........................................................................................37
Pyruvaatkinasedeficiëntie.......................................................................................................................38
Sikkelcelanemie.......................................................................................................................................39
Immunehemolytischeanemieën.............................................................................................................41
Allo-immune/iso-immunehemolytischeanemie...............................................................................44
Auto-immunehemolytischeanemie...................................................................................................45
VI.Leukocytoseenleukopenie...................................................................................................................48
Neutrofilie.................................................................................................................................................48
Eosinofilie.................................................................................................................................................49
Basofilie(NIET)........................................................................................................................................49
Monocytose(NIET)..................................................................................................................................49
Lymfocytose.............................................................................................................................................50
Mononucleosisinfectiosa(MI)..................................................................................................................51
Neutropenie..............................................................................................................................................52
1
, ymfopenie(NIET)...................................................................................................................................54
L
VII.Pancytopenie.........................................................................................................................................55
Pancytopenie...........................................................................................................................................55
Aplastischeanemie=beenmergaplasie..................................................................................................55
Pureredcellaplasia(PRCA)(NIET)........................................................................................................57
VIII.Inleidingtotdekwaadaardigehematologischeaandoeningen........................................................62
IX.Acuteleukemie.......................................................................................................................................69
Acutevs.chronischeleukemie.................................................................................................................69
X.Chronischeleukemie...............................................................................................................................76
Chronischemyeloïdeleukemie(CML).....................................................................................................76
Chronischelymfatischeleukemie(CLL)...................................................................................................79
Prolymfocytaireleukemie(PLL)...............................................................................................................81
Hairycellleukemie(HCL)........................................................................................................................81
XI.Myelodysplasticsheneoplasieën(MDS)...............................................................................................82
Myelodysplastischeneoplasieën(MDS)..................................................................................................82
XII.Malignelymfomen.................................................................................................................................85
Malignelymfomen....................................................................................................................................85
Hodgkin-lymfomen...................................................................................................................................86
Non-Hodgkinlymfomen............................................................................................................................91
CutaneT-cellymfomen(CTCL)................................................................................................................95
XIII.Monoklonalegammopathie.................................................................................................................96
Monoklonalegammopathie......................................................................................................................96
Multiplemyeloom=ziektevanKahler......................................................................................................98
MacroglobulinemievanWaldenström....................................................................................................101
XIV.Myeloproliferatieveneoplasieën.......................................................................................................103
Myeloproliferatieveneoplasieën.............................................................................................................103
Polycythemiavera..................................................................................................................................104
Essentiëletrombocythemie....................................................................................................................106
Primairemyelofibrose............................................................................................................................107
XV.Hemostase&fibrinolyse-normalefysiologie..................................................................................110
Testenvoordeprimairehemostase.......................................................................................................114
Tellingvandebloedplaatjes.............................................................................................................114
Functioneletestenvandebloedplaatjes..........................................................................................114
Testenvoordeplasmatischestolling......................................................................................................116
Protrombinetijd(PT).........................................................................................................................116
Activatedpartialtromboplastintime(APTT).....................................................................................117
InterpretatiePTenAPTT..................................................................................................................118
Doseringvanindividuelestollingsfactoren.......................................................................................118
Testenvoordefibrinolyse.......................................................................................................................118
XV.Hemostase&fibrinolyse-pathofysiologie.......................................................................................119
Afwijkingenvandeprimairehemostase-Purpura.................................................................................119
Vasculairepurpura............................................................................................................................119
Afwijkingenvandeprimairehemostase-Trombocytopenie..................................................................120
Immunetrombocytopenischepurpura(ITP).....................................................................................121
Trombotischetrombocytopenischepurpura(TTP)...........................................................................122
Afwijkingenvandeprimairehemostase-Trombocytopathie.................................................................124
Afwijkingenvandeplasmatischestolling-HemofilieA&B...................................................................126
Afwijkingenvandeplasmatischestolling-ZiektevanvonWillebrand(VWD).......................................130
Afwijkingenvandeplasmatischestolling-Diffuseintravasalestolling(DIC).........................................133
2
, OVID-19coagulopathie.......................................................................................................................135
C
XVI.Trombose&antistolling....................................................................................................................136
Trombose...............................................................................................................................................136
Erfelijke&verworventrombofilie............................................................................................................137
Deficiëntievannatuurlijkeinhibitorenvandestolling(antitrombine,proteïneC/S).........................138
FactorVLeidenmutatie...................................................................................................................138
FactorII(protrombine)G20210variant.............................................................................................139
FactorVIII(NIET).............................................................................................................................139
Hyperhomocysteïnemie(NIET)........................................................................................................139
Lupusanticoagulans&antifosfolipidensyndroom(APS).................................................................140
Antitrombotischetherapie......................................................................................................................141
Anti-aggregantia...............................................................................................................................141
Anticoagulantia.................................................................................................................................142
Trombolytica(fibrinolytica)................................................................................................................148
Behandeling&preventievantrombose&longembolie.........................................................................149
3
, I. De hematologische diagnostiek
Symptomen
klachtenbij daling van bloedcellen
● anemie = daling RBC
○ moeheid tgv beperkt zuurstoftransport naar organen
○ dyspneu d’effort en duizeligheid tgv weerslag op cardiorespiratoir systeem
○ tachycardie en palpitaties tgv compensatiemechanismen
● neutropenie = daling neutrofiele granulocyten
○ verhoogd risico op bacteriële infecties en schimmelinfecties → neutropene koorts
● trombo(cyto)penie = daling trombocytenaantal
○ bloedingen thv huid en mucosa
● daling T-lymfocyten (bv. bij AIDS)
○ lymfopenie → toename virale, protozoaire en fungale infecties
● stoornissen van stollingsfactoren
○ bloedingen thv spieren en gewrichten
klachtenbij orgaaninfiltratie door abnormale cellen in BM, lymfeklieren en andere organen (zie H. VIII)
klachtenbij lymfoïde tumoren
● gestoorde B- en T-celimmuniteit → infecties
opmerking
● aspecifiek: symptomen komen ook voor bij niet-hematologische aandoeningen
● maardeze symptomen moeten wel aanzetten tot hematologisch onderzoek (perifeer
bloedonderzoek, stollingsonderzoek)
Klinische tekens bij fysisch onderzoek (NIET)
Etiologie van lymfadenopathie
3 grote oorzaken
● infectieus
○ viraal: EBV, CMV, mazelen, rubella, HIV, virale hepatitis
○ bacterieel
■ in het drainagegebied van lokale infectie: faryngitis, tandabces, otitis…
■ tuberculose, syfilis, brucellose, salmonella, bacteriële endocarditis
○ schimmels (bv. histoplasmose, cryptococcus)
○ protozoa (bv. toxoplasma)
● tumoraal
○ lymfomen: Hodgkin en non-Hodgkin lymfomen
○ leukemie: vnl lymfocytaire leukemieën (chronische lymfatische leukemie & acute
lymfoblastische leukemie)
○ macroglobulinemie van Waldenström (= lymfoplasmacytair lymfoom met overproductie van
IgM)
○ metastasen van carcinoom (bv. axillaire lymfadenopathie bij borstCA)
● inflammatoir (niet-infectieus)
○ auto-immuun: systemische lupus erythematosus, reumatoïde artritis
○ sarcoïdose
4
,+ afhankelijk van het orgaan en de klinische toestand zijn er nog andere categorieën van oorzaken
● medicatie (bv. difenylhydantoïne, AB, allopurinol)
● hyperthyroïdie
anamnese
● locatie
● grootte (korte as > 1 cm)
● aspect: week vs. rubberachtig vs. steenhard
● pijn: inflammatoir / infectieus > maligne
● locatie (claviculair is meest frequent maligne, want drainage van longen)
● duur & evolutie
● geassocieerde kliniek (bv. faryngitis, genitaal ulcus…) + seksuele anamnese
● recent krabletsels, insectenbeet
diagnose
● beeldvorming (RX thorax, echo abdomen, CT, evt. PET-scan)
○ opsporen van intrathoracale en intra-abdominale lymfeklieren
● lymfeklierbiopsie
○ indicatie: bij onduidelijke diagnose
○ anatomo-pathologisch, cytologisch, microbiologisch en soms moleculair onderzoek
○ immunologische merkers onderzoeken op weefselcoupes en mbv flowcytometrie
Etiologie van splenomegalie
● infectieus
○ viraal: EBV (mononucleosis infectiosa)
○ bacterieel: bacteriële endocarditis, tuberculose, brucellose
○ parasitair: leishmaniose, schistosomiasis, malaria
● inflammatoir / auto-immuun
○ systemische lupus erythematosus, reumatoïde artritis
○ auto-immune hemolytische anemie, auto-immune neutropenie
● infiltratief
○ leukemieën, lymfomen
○ myeloproliferaiteve neoplasieën
○ stapelingsziekten (ziekte van Gaucher, ziekte van Niemann-Pick, glycogeenstapeling,
amyloidosis)
○ tumoren, cysten
● hereditaire hemolytische anemie
○ sferocytose, elliptocytose, thalassemie, sikkelcelanemie (in beginfase)
● congestieve splenomegalie
○ levercirrose
○ trombose van vena porta, trombose van venae sushepaticae, obstructie van vena lienalis
○ congestief hartfalen
● idiopathisch
Hematologische diagnostiek
opbouw
1. anamnese
2. klinisch onderzoek
3. laboratoriumonderzoeken
● perifeer bloedbeeld
● stollingsonderzoek (APTT, PT, fibrinogeen)
4. (beenmergonderzoek)
5
,mogelijke combinatiesvan klachten, bevindingen en laboresultaten
Normaalwaarden
perifeer bloedbeeld
● hematocriet (Hct)
○ = volume van rode bloedcellen, in percentage, ten opzichte van totale bloedvolume
● hemoglobine (Hb)
● RBC
𝐻𝑐𝑡( 1/1)· 1000
○ MCV = mean corpuscular volume = gemiddelde volume van 1 RBC = 12 (in fL)
#𝑅𝐵𝐶( ·10 /𝑙)
𝐻𝑏( 𝑔/𝑑𝐿)· 10
○ MCH = mean corpuscular hemoglobin = gemiddelde hoeveelheid Hb in 1 RBC = 12
#𝑅𝐵𝐶( ·10 /𝑙)
( in pg)
MCHC = mean corpuscular hemoglobin concentration = concentratie Hb in een “gemiddelde”
○
𝐻𝑏( 𝑔/𝑑𝐿)
RBC = 𝐻𝑐𝑡( 𝑙/𝑙)
(in g/dL)
● reticulocyten = voorlopers van RBC
○ te weinig → weinig aanmaak van RBC in beenmerg
○ te veel → compensatie bij te weinig rijpe, volwassenen RBC
● WBC = leukocyten
○ Never: neutrofielen
○ Let: lymfocyten
○ Monkeys: monocyten
○ Eat: eosinofielen
○ Bananas: basofielen
● trombocyten
plasmastolling
● 3 basistesten van plasmatisch stolling
○ activated partial thromboplastin
time (APTT)
○ protrombinetijd (PT)
○ fibrinogeen
● basistest van fibrinolyse
○ D-dimeren
6
, Samenstelling van bloed (EXTRA)
● plasma/serum → 55% van totaal
○ serum = plasma zonder stollingsfactoren
○ 90% H2O
○ eiwitten
■ stollingsfactoren (in plasma)
■ immunoglobulines (antistoffen)
■ complement
○ andere: elektrolyten, nutriënten (bv. ijzer), hormonen
● bloedcellen
○ witte bloedcellen (leukocyten) + bloedplaatjes (trombocyten)
→ < 1% van totaal
○ rode bloedcellen (erytrocyten) → 45% van totaal
BM-onderzoek
methodes
● beenmergbiopsie of botbiopsie mbv biopsienaald + uitstrijkjes van beenmerg op draagglaasjes
○ beenmergpunctie in crista iliaca posterior superior
○ botbiopt: anatomo-pathologisch onderzoek
○ beenmerguitstrijkje: cytologisch/hematologisch onderzoek
● beenmergaspiraat
○ kweek van beenmergcellen (karyotype)
○ immunologische merkers onderzoeken (flowcytometrie)
○ moleculair onderzoek
indicaties
● onverklaarde anemie, onverklaarde leukopenie, onverklaarde trombocytopenie
● pancytopenie = daling van de drie reeksen (RBC, WBC, trombocyten)
● bij vermoeden van leukemie, myeloom, lymfoom
● bij staging van een non-Hodgkin lymfoom
● evaluatie van ijzerreserves
● uitsluiten van metastasen
● voor de diagnose van granulomateuze infecties (bv. mycobacteriën zoals tuberculose, of brucellose,
histoplasmose)
● myeloproliferatieve neoplasieën
● stapelingsziekten (bv. ziekte van Gaucher, ziekte van Niemann-Pick)
Hematopoiese (EXTRA)
~ Grieks: hamatos (= bloed) en poiesis (= maken)
bronnen
● beenmerg
○ locatie: axiaal skelet (ribben, ruggenmerg, bekken)
○ beenmergpunctie in crista iliaca posterior superior
● extramedullair
○ (milt)
○ (lever)
7
I.Dehematologischediagnostiek................................................................................................................8
II.Hetoppuntstellenvaneenanemie.......................................................................................................13
Hypochromemicrocytaireanemie............................................................................................................14
Serumijzergedaald............................................................................................................................15
Serumijzernormaal(ofverhoogd)......................................................................................................15
Serumijzerverhoogd..........................................................................................................................15
Normochromenormocytaireanemie........................................................................................................15
Reticulocytoseverhoogd....................................................................................................................16
Reticulocytenaantalverlaagd/normaal.............................................................................................17
Macrocytaireanemie................................................................................................................................17
Megaloblastischbeenmerg................................................................................................................17
Normoblastischbeenmerg.................................................................................................................18
III.Microcytaireanemie................................................................................................................................19
Ferriprieveanemie=ijzergebreksanemie................................................................................................20
Anemievanchronischeziekten=ijzerreütilisatiestoornis........................................................................23
Sideroblastischeanemie..........................................................................................................................23
Thalassemie.............................................................................................................................................24
IV.Macrocytaireanemie..............................................................................................................................28
Megaloblastischeanemie-klinischepresentatie.....................................................................................29
Hematologischeafwijkingen...............................................................................................................29
Gastro-intestinaleafwijkingen............................................................................................................29
Subacutegecombineerdedegeneratievanhetzenuwstelsel............................................................30
Megaloblastischeanemie-oorzaken.......................................................................................................30
VitB12-deficiëntie..............................................................................................................................30
Folaatdeficiëntie.................................................................................................................................32
GestoordvitB12-metabolisme...........................................................................................................32
Gestoordfolaatmetabolisme..............................................................................................................32
DNA-synthesestoornissen.................................................................................................................33
Normoblastischeanemie..........................................................................................................................35
V.Hemolytischeanemieën..........................................................................................................................36
Hereditairesferocytose=essentiëlesferocytose.....................................................................................37
Glucose-6-fosfaat-dehydrogenasedeficiëntie..........................................................................................37
Pyruvaatkinasedeficiëntie.......................................................................................................................38
Sikkelcelanemie.......................................................................................................................................39
Immunehemolytischeanemieën.............................................................................................................41
Allo-immune/iso-immunehemolytischeanemie...............................................................................44
Auto-immunehemolytischeanemie...................................................................................................45
VI.Leukocytoseenleukopenie...................................................................................................................48
Neutrofilie.................................................................................................................................................48
Eosinofilie.................................................................................................................................................49
Basofilie(NIET)........................................................................................................................................49
Monocytose(NIET)..................................................................................................................................49
Lymfocytose.............................................................................................................................................50
Mononucleosisinfectiosa(MI)..................................................................................................................51
Neutropenie..............................................................................................................................................52
1
, ymfopenie(NIET)...................................................................................................................................54
L
VII.Pancytopenie.........................................................................................................................................55
Pancytopenie...........................................................................................................................................55
Aplastischeanemie=beenmergaplasie..................................................................................................55
Pureredcellaplasia(PRCA)(NIET)........................................................................................................57
VIII.Inleidingtotdekwaadaardigehematologischeaandoeningen........................................................62
IX.Acuteleukemie.......................................................................................................................................69
Acutevs.chronischeleukemie.................................................................................................................69
X.Chronischeleukemie...............................................................................................................................76
Chronischemyeloïdeleukemie(CML).....................................................................................................76
Chronischelymfatischeleukemie(CLL)...................................................................................................79
Prolymfocytaireleukemie(PLL)...............................................................................................................81
Hairycellleukemie(HCL)........................................................................................................................81
XI.Myelodysplasticsheneoplasieën(MDS)...............................................................................................82
Myelodysplastischeneoplasieën(MDS)..................................................................................................82
XII.Malignelymfomen.................................................................................................................................85
Malignelymfomen....................................................................................................................................85
Hodgkin-lymfomen...................................................................................................................................86
Non-Hodgkinlymfomen............................................................................................................................91
CutaneT-cellymfomen(CTCL)................................................................................................................95
XIII.Monoklonalegammopathie.................................................................................................................96
Monoklonalegammopathie......................................................................................................................96
Multiplemyeloom=ziektevanKahler......................................................................................................98
MacroglobulinemievanWaldenström....................................................................................................101
XIV.Myeloproliferatieveneoplasieën.......................................................................................................103
Myeloproliferatieveneoplasieën.............................................................................................................103
Polycythemiavera..................................................................................................................................104
Essentiëletrombocythemie....................................................................................................................106
Primairemyelofibrose............................................................................................................................107
XV.Hemostase&fibrinolyse-normalefysiologie..................................................................................110
Testenvoordeprimairehemostase.......................................................................................................114
Tellingvandebloedplaatjes.............................................................................................................114
Functioneletestenvandebloedplaatjes..........................................................................................114
Testenvoordeplasmatischestolling......................................................................................................116
Protrombinetijd(PT).........................................................................................................................116
Activatedpartialtromboplastintime(APTT).....................................................................................117
InterpretatiePTenAPTT..................................................................................................................118
Doseringvanindividuelestollingsfactoren.......................................................................................118
Testenvoordefibrinolyse.......................................................................................................................118
XV.Hemostase&fibrinolyse-pathofysiologie.......................................................................................119
Afwijkingenvandeprimairehemostase-Purpura.................................................................................119
Vasculairepurpura............................................................................................................................119
Afwijkingenvandeprimairehemostase-Trombocytopenie..................................................................120
Immunetrombocytopenischepurpura(ITP).....................................................................................121
Trombotischetrombocytopenischepurpura(TTP)...........................................................................122
Afwijkingenvandeprimairehemostase-Trombocytopathie.................................................................124
Afwijkingenvandeplasmatischestolling-HemofilieA&B...................................................................126
Afwijkingenvandeplasmatischestolling-ZiektevanvonWillebrand(VWD).......................................130
Afwijkingenvandeplasmatischestolling-Diffuseintravasalestolling(DIC).........................................133
2
, OVID-19coagulopathie.......................................................................................................................135
C
XVI.Trombose&antistolling....................................................................................................................136
Trombose...............................................................................................................................................136
Erfelijke&verworventrombofilie............................................................................................................137
Deficiëntievannatuurlijkeinhibitorenvandestolling(antitrombine,proteïneC/S).........................138
FactorVLeidenmutatie...................................................................................................................138
FactorII(protrombine)G20210variant.............................................................................................139
FactorVIII(NIET).............................................................................................................................139
Hyperhomocysteïnemie(NIET)........................................................................................................139
Lupusanticoagulans&antifosfolipidensyndroom(APS).................................................................140
Antitrombotischetherapie......................................................................................................................141
Anti-aggregantia...............................................................................................................................141
Anticoagulantia.................................................................................................................................142
Trombolytica(fibrinolytica)................................................................................................................148
Behandeling&preventievantrombose&longembolie.........................................................................149
3
, I. De hematologische diagnostiek
Symptomen
klachtenbij daling van bloedcellen
● anemie = daling RBC
○ moeheid tgv beperkt zuurstoftransport naar organen
○ dyspneu d’effort en duizeligheid tgv weerslag op cardiorespiratoir systeem
○ tachycardie en palpitaties tgv compensatiemechanismen
● neutropenie = daling neutrofiele granulocyten
○ verhoogd risico op bacteriële infecties en schimmelinfecties → neutropene koorts
● trombo(cyto)penie = daling trombocytenaantal
○ bloedingen thv huid en mucosa
● daling T-lymfocyten (bv. bij AIDS)
○ lymfopenie → toename virale, protozoaire en fungale infecties
● stoornissen van stollingsfactoren
○ bloedingen thv spieren en gewrichten
klachtenbij orgaaninfiltratie door abnormale cellen in BM, lymfeklieren en andere organen (zie H. VIII)
klachtenbij lymfoïde tumoren
● gestoorde B- en T-celimmuniteit → infecties
opmerking
● aspecifiek: symptomen komen ook voor bij niet-hematologische aandoeningen
● maardeze symptomen moeten wel aanzetten tot hematologisch onderzoek (perifeer
bloedonderzoek, stollingsonderzoek)
Klinische tekens bij fysisch onderzoek (NIET)
Etiologie van lymfadenopathie
3 grote oorzaken
● infectieus
○ viraal: EBV, CMV, mazelen, rubella, HIV, virale hepatitis
○ bacterieel
■ in het drainagegebied van lokale infectie: faryngitis, tandabces, otitis…
■ tuberculose, syfilis, brucellose, salmonella, bacteriële endocarditis
○ schimmels (bv. histoplasmose, cryptococcus)
○ protozoa (bv. toxoplasma)
● tumoraal
○ lymfomen: Hodgkin en non-Hodgkin lymfomen
○ leukemie: vnl lymfocytaire leukemieën (chronische lymfatische leukemie & acute
lymfoblastische leukemie)
○ macroglobulinemie van Waldenström (= lymfoplasmacytair lymfoom met overproductie van
IgM)
○ metastasen van carcinoom (bv. axillaire lymfadenopathie bij borstCA)
● inflammatoir (niet-infectieus)
○ auto-immuun: systemische lupus erythematosus, reumatoïde artritis
○ sarcoïdose
4
,+ afhankelijk van het orgaan en de klinische toestand zijn er nog andere categorieën van oorzaken
● medicatie (bv. difenylhydantoïne, AB, allopurinol)
● hyperthyroïdie
anamnese
● locatie
● grootte (korte as > 1 cm)
● aspect: week vs. rubberachtig vs. steenhard
● pijn: inflammatoir / infectieus > maligne
● locatie (claviculair is meest frequent maligne, want drainage van longen)
● duur & evolutie
● geassocieerde kliniek (bv. faryngitis, genitaal ulcus…) + seksuele anamnese
● recent krabletsels, insectenbeet
diagnose
● beeldvorming (RX thorax, echo abdomen, CT, evt. PET-scan)
○ opsporen van intrathoracale en intra-abdominale lymfeklieren
● lymfeklierbiopsie
○ indicatie: bij onduidelijke diagnose
○ anatomo-pathologisch, cytologisch, microbiologisch en soms moleculair onderzoek
○ immunologische merkers onderzoeken op weefselcoupes en mbv flowcytometrie
Etiologie van splenomegalie
● infectieus
○ viraal: EBV (mononucleosis infectiosa)
○ bacterieel: bacteriële endocarditis, tuberculose, brucellose
○ parasitair: leishmaniose, schistosomiasis, malaria
● inflammatoir / auto-immuun
○ systemische lupus erythematosus, reumatoïde artritis
○ auto-immune hemolytische anemie, auto-immune neutropenie
● infiltratief
○ leukemieën, lymfomen
○ myeloproliferaiteve neoplasieën
○ stapelingsziekten (ziekte van Gaucher, ziekte van Niemann-Pick, glycogeenstapeling,
amyloidosis)
○ tumoren, cysten
● hereditaire hemolytische anemie
○ sferocytose, elliptocytose, thalassemie, sikkelcelanemie (in beginfase)
● congestieve splenomegalie
○ levercirrose
○ trombose van vena porta, trombose van venae sushepaticae, obstructie van vena lienalis
○ congestief hartfalen
● idiopathisch
Hematologische diagnostiek
opbouw
1. anamnese
2. klinisch onderzoek
3. laboratoriumonderzoeken
● perifeer bloedbeeld
● stollingsonderzoek (APTT, PT, fibrinogeen)
4. (beenmergonderzoek)
5
,mogelijke combinatiesvan klachten, bevindingen en laboresultaten
Normaalwaarden
perifeer bloedbeeld
● hematocriet (Hct)
○ = volume van rode bloedcellen, in percentage, ten opzichte van totale bloedvolume
● hemoglobine (Hb)
● RBC
𝐻𝑐𝑡( 1/1)· 1000
○ MCV = mean corpuscular volume = gemiddelde volume van 1 RBC = 12 (in fL)
#𝑅𝐵𝐶( ·10 /𝑙)
𝐻𝑏( 𝑔/𝑑𝐿)· 10
○ MCH = mean corpuscular hemoglobin = gemiddelde hoeveelheid Hb in 1 RBC = 12
#𝑅𝐵𝐶( ·10 /𝑙)
( in pg)
MCHC = mean corpuscular hemoglobin concentration = concentratie Hb in een “gemiddelde”
○
𝐻𝑏( 𝑔/𝑑𝐿)
RBC = 𝐻𝑐𝑡( 𝑙/𝑙)
(in g/dL)
● reticulocyten = voorlopers van RBC
○ te weinig → weinig aanmaak van RBC in beenmerg
○ te veel → compensatie bij te weinig rijpe, volwassenen RBC
● WBC = leukocyten
○ Never: neutrofielen
○ Let: lymfocyten
○ Monkeys: monocyten
○ Eat: eosinofielen
○ Bananas: basofielen
● trombocyten
plasmastolling
● 3 basistesten van plasmatisch stolling
○ activated partial thromboplastin
time (APTT)
○ protrombinetijd (PT)
○ fibrinogeen
● basistest van fibrinolyse
○ D-dimeren
6
, Samenstelling van bloed (EXTRA)
● plasma/serum → 55% van totaal
○ serum = plasma zonder stollingsfactoren
○ 90% H2O
○ eiwitten
■ stollingsfactoren (in plasma)
■ immunoglobulines (antistoffen)
■ complement
○ andere: elektrolyten, nutriënten (bv. ijzer), hormonen
● bloedcellen
○ witte bloedcellen (leukocyten) + bloedplaatjes (trombocyten)
→ < 1% van totaal
○ rode bloedcellen (erytrocyten) → 45% van totaal
BM-onderzoek
methodes
● beenmergbiopsie of botbiopsie mbv biopsienaald + uitstrijkjes van beenmerg op draagglaasjes
○ beenmergpunctie in crista iliaca posterior superior
○ botbiopt: anatomo-pathologisch onderzoek
○ beenmerguitstrijkje: cytologisch/hematologisch onderzoek
● beenmergaspiraat
○ kweek van beenmergcellen (karyotype)
○ immunologische merkers onderzoeken (flowcytometrie)
○ moleculair onderzoek
indicaties
● onverklaarde anemie, onverklaarde leukopenie, onverklaarde trombocytopenie
● pancytopenie = daling van de drie reeksen (RBC, WBC, trombocyten)
● bij vermoeden van leukemie, myeloom, lymfoom
● bij staging van een non-Hodgkin lymfoom
● evaluatie van ijzerreserves
● uitsluiten van metastasen
● voor de diagnose van granulomateuze infecties (bv. mycobacteriën zoals tuberculose, of brucellose,
histoplasmose)
● myeloproliferatieve neoplasieën
● stapelingsziekten (bv. ziekte van Gaucher, ziekte van Niemann-Pick)
Hematopoiese (EXTRA)
~ Grieks: hamatos (= bloed) en poiesis (= maken)
bronnen
● beenmerg
○ locatie: axiaal skelet (ribben, ruggenmerg, bekken)
○ beenmergpunctie in crista iliaca posterior superior
● extramedullair
○ (milt)
○ (lever)
7
