Samenvatting Grondwettelijk recht | Belangrijkste termen en schema's | Deel: Behrendt | KU Leuven | 2025/2026

INLEIDING
Bekendmaking van in België van Art. 190 GW: bekendmaking vereist om tegenstelbaar te zijn aan burgers
toepassing zijnde rechtsnormen - Aanplakking
- Opname in publicatieblad
Niet-naleving = nietigheid
Art. 190 GW is ENKEL van toepassing op normen van openbaar belang
-> niet van openbaar belang: gewone kennisgeving volstaat
Bekendmaking van normen in een Meerdere publicatiebladen
publicatieblad - Bestuursmemoriaal
- Belgisch Staatsblad
- Publicatieblad van de Europese Unie
Omvang van bekendmaking
- Integraal: met alle bepalingen gepubliceerd, alle burgers aanbelangen
- Gedeeltelijk: niet alle burgers aanbelangen
 Vermelding
 Uittreksel
Drie regimes
1) Bekendmaking is niet van openbaar belang: geen verplichte
bekendmaking, afzonderlijke kennisgeving volstaat
2) Bekendmaking is van openbaar belang, maar belangt niet alle burgers
aan: gedeeltelijke bekendmaking
3) Bekendmaking is van openbaar belang en belangt alle burgers aan:
integrale bekendmaking
Inwerkingtreding van normen in Vanaf norm aan voorwaarden van bekendmaking heeft voldaan, dient de
een publicatieblad norm in werking te treden
Termijnen om inwerkingtreding van norm te bepalen
-> GEEN rekening houden met zon- en feestdagen
Fase van staatshervorming Grondwetsherzieningen: 7 (“zeven herzieningen van de Grondwet”)
Staatshervormingen: 6
Bekrachtiging van federale Art. 1 GW
structuur van het land België -> officiële naam: ‘Koninkrijk België’
= GEEN bekrachtiging van officiële benaming van nationale rechtsorde
Wijziging van de internationale 1831 -> gemeenschappelijke grenzen met:
grenzen van het Koninkrijk - Koninkrijk der Nederlanden
- Koninkrijk Frankrijk
- Koninkrijk Pruisen
Art. 7 GW
Drie belangrijke wijzigingen:
1) Verdrag van Londen (1839)
2) Verdrag van Versailles (1919)

1

, 3) 1956: verdrag waarin Belgisch-Duitse grens definitief wordt vastgelegd
Art. 7 GW ook van toepassing op zeegrenzen
-> territoriale zee maakt deel uit van nationale grondgebied
Grenzen wijzigen:
- Art. 167, paragraaf 1, derde lid GW
- Art. 78, paragraaf 1, 2° GW
Taalgebieden Art. 4 GW
Gevolg van wet van 1963: gemeente moet haar inwoners beantwoorden in de
taal van haar grondgebied
Draagwijdte van het begrip = alle regels van het Belgische interne publiekrecht op grond waarvan een
‘taalfaciliteiten’ individu die in een bepaalde gemeente gedomicilieerd is, volgende rechten
heeft:
- Zich richten tot de bestuurlijke autoriteiten in een andere taal dan die
van het taalgebied waartoe de gemeente behoort
- Antwoord krijgen in deze andere taal
- Alle administratieve documenten die voor hem bestemd zijn in deze
andere taal laten opstellen
Vlaamse politici: vergankelijk karakter
-> beginselen van territorialiteit en integratie
Franse politici: onvergankelijke rechten
-> wenselijk om inspanningen te leveren, maar het blijft een individuele
beslissing en het komt niet toe aan de overheid om die mogelijkheid te
ontnemen
Opheldering: arrest-Caprasse (2014)
- Raad van State
- Verwerpt stellingen van Vlaamse en Franstalige politici
- Individu mag niet verplicht worden om na een zekere tijd zijn
betrekkingen met de administratie te voeren in de spreektaal, maar
als hij ze wil doen in een andere taal is het nodig dat hij om de vier
jaar een brief aan de gemeentelijke administratie overmaakt waarin
hij moet verwijzen naar deze keuze
1970: ontwikkelingen m.b.t. de Premier: Gaston Eyskens
taalgrens 1) Speciale arrondissement van zes randgemeenten afschaffen
2) Taalgrens wordt in Grondwet verankerd: art. 4
Procedure betreffende de wijziging Art. 4, derde lid GW
van de grenzen van de Moeilijk: één van taalgroepen moet akkoord zijn om taalgebied in hun nadeel
taalgebieden te herzien
Lid 3 bevat definitie van ‘bijzondere wet’ -> art. 77, 3° GW: strikte
tweekamerwet




2

, Zes meerderheidsvoorwaarden:
- Meerderheid in NL taalgroep Senaat
- Meerderheid in NL taalgroep Kamer
- Meerderheid in FR taalgroep Senaat
- Meerderheid in FR taalgroep Kamer
- 2/3 meerderheid in Kamer
- 2/3 meerderheid in Senaat
GEEN rekening houden met onthoudingen!
Vier quorumvoorwaarden:
- Meerderheid van NL volksvertegenwoordigers
- Meerderheid van FR volksvertegenwoordigers
- Meerderheid van NL senatoren
- Meerderheid van FR senatoren
LET OP: controle op moment van STEMMING
LET OP: onthoudingen worden hier NIET meegerekend
Vergelijking tussen de procedure 1) Bijzondere wet: art. 4 GW
ter goedkeuring van bijzondere 2) Herziening van de Grondwet: art. 195 GW
wetten en de procedure voor de
herziening van de Grondwet Hiërarchie
1) Beoogt goedkeuring door Wetgevende Macht van bepalingen die
formeel wetgevende bepalingen zijn
2) Optreden van afgeleide grondwetgever
Procedure
1) Vereist GEEN ontbinding van de Kamers en organisatie van nieuwe
verkiezingen / slechts betrekking op 47 limitatief opgesomde
domeinen
2) Vereist wel ontbinding van de Kamers en organisatie van nieuwe
verkiezingen
Quorumvoorwaarden
1) Aparte quorums per taalgroep
2) Algemeen quorum
Duitstalige senator
1) Quorum berekend ZONDER Duitstalige senator
2) Quorum berekend o.b.v. 60 senatoren: dus Duitstalige senator
inbegrepen
De drie gewesten van het Art. 3 GW
Koninkrijk Art. 39 GW wordt ten uitvoer gebracht door BWHI -> gevolgen:
- Art. 3: rechtspersoonlijkheid
- Art. 2: territoriale basis
- Art. 7-8: bevoegdheden vastgelegd
Brussels Hoofdstedelijk Gewest BWBru = Bijzondere Wet met betrekking tot de Brusselse instellingen

3