Samenvatting - Biotechnologie

⭐ SAMENVATTING
BIOTECHNOLOGIE
1 ️⃣Wat is biotechnologie?

Definitie

Biotechnologie = technologie die organismen gebruikt om producten te
maken:

 Medicijnen te maken
 Voedsel te produceren
 Nieuwe stoffen te ontwikkelen

“Biotechnologie maakt gebruik van dieren, planten, bacteriën…”


2️⃣ Klassieke vs. moderne biotechnologie

🌿 Klassieke biotechnologie(traditioneel)

 Kruisen → selecteren → herkruisen
 8–10 generaties
 Mengsel van gewenste + ongewenste eigenschappen




“resultaat: gewenste en ongewenste eigenschappen”

🧬 Moderne biotechnologie = recombinant-DNA-technologie

Rechtstreeks ingrijpen op DNA.

*1970: bacterie brengt stuk DNA oven in plantengenoom

,Belangrijkste techniek: plasmiden

Plasmiden = kleine circulaire DNA-moleculen in bacteriën.

Proces recombinant DNA:

1. Plasmide knippen met restrictie-enzym
2. Vreemd DNA invoegen
3. Ligatie → recombinant plasmide
4. Transformatie bacterie
5. Selectie op antibioticum
6. Blauwe/witte kolonies (lacZ-screening) -> wit= insert aanwezig




“Plasmide – digestion – ligation – blauwe/witte kolonies”

-> via plasmide Bt-gen overbrengen naar plant


3️⃣
Agrobacterium tumefaciens & T-DNA

Agrobacterium = bacterie die T-DNA in planten kan brengen via het Ti-
plasmide.

Proces:

1. Bacterie infecteert plant via wonde
2. T-DNA integreert in plantengenoom → Plant maakt nieuwe eiwitten →
tumorvorming (natuurlijk)
3. In biotech: tumor-genen vervangen door gewenst gen (bv. Bt-gen)

,4⃣
️Rode biotechnologie (geneeskunde)

🧪 Insulineproductie

 Vroeger: pancreas van varken/koe
 Nu: humaan insuline-gen in bacterie/gist → fermentatie → zuivering

Functie insuline:

 Glucose → cel
 Glucose → glycogeen
 Overtollige glucose → vet


5️⃣ Groene biotechnologie (landbouw)

🌽 Bt-gewassen (!!!Bt-mais!!!)

 Produceren Cry-toxines → toxisch voor insecten → darmwand breekt
 Veilig voor zoogdieren
 Bt-gen ingebracht via recombinant-DNA

Gen voor aanmaak toxine: mais+ katoen

Mechanisme in insect:

1. Insect eet Bt-eiwit
2. Eiwit activeert in darm
3. Vormt poriën → darmwand breekt
4. Insect sterft

Transgene plant

Bt-gen wordt in plantengenoom gebracht → plant maakt zelf Bt-eiwit.

, 🌱 Herbicideresistente gewassen (Roundup Ready)

Glyfosaat

 Breed werkend herbicide
 Blokkeert enzym EPSP-synthase
 Plant kan geen aromatische aminozuren meer maken → sterft

Oplossing

Gen uit bacterie Agrobacterium CP4 → maakt glyfosaat-resistente
EPSP-synthase -> resistent


6️⃣
Biofortificatie (vitamine D-tomaat)

CRISPR-Cas9 gebruikt om SI7-DR2-gen uit te schakelen → plant stapelt 7-
DHC op → UVB → vitamine D3.


7️⃣
Witte biotechnologie (industrie)

🧀 Chymosine (kaasproductie)

 Vroeger: lebmaag kalveren
 Nu: chymosine-gen in gist → fermentatie → zuiver enzym