DE VROEGSTE INTERIEURS
Als mensen zich samenvoegen in een bepaalde gemeenschap op een bepaalde plek, bouwt
men interieurs die verschillende functies vervullen. (Woonfuncteis, religieuze functies,..)
➔ Interieur is altijd de achtergrond van de ontwikkeling van een SL
Evolutie van de plattegrond:
• Sedentaire woningen: het feit dat mensen zich vestigen op een bepaalde plek, maken ze
geen tijdelijke grotwoningen meer.
• Men gaat nieuwe plattegronden ontwikkelen omdat ze nuttiger zijn voor bepaalde
functies:
o Bv opslagplaats voor grondstoffen en voedsel
o -> Interieurs worden complexer
• Voordien had je 1 ruimte, nu onderverdeling in verschillende ruimtes
➔ De interne complexiteit weerspiegelt de toenemende complexiteit van de
landbouwgemeenschappen.
DE PRIMITIEVE HUT
• Theoretisch concept van de primitieve hut heeft een grote impact op theorie en
geschiedenis van architectuur.
o Primitieve hut is een theoretisch idee dat architectuur is ontstaan uit de meest
eenvoudige menselijke schuilplaats.
o Mensen hadden eerst alleen basisnoden zoals beschutting, veiligheid,..
o Daaruit ontstaat de eerste hut en wordt gezien als oorsprong van alle
architectuur.
• Marcus Vitrivius Pollo (1ste eeuw v.C.)
o Heeft De Architectura geschreven -> 1ste boek over architectuurtheorie
o Beschrijft hoe bouwen ontstaat uit de menselijke basishoeften
• Claude Perrault (17de eeuw)
o Maakte vertaling van Vitrivius’ boek De Architectura en voegde gravures toe
• Marc Antoine Laugier: In de Renaissance wordt Vitrivius herontdekt.
o Denker uit Verlichting dat in zijn boek Essai sur l’architecture stelt dat
architectuur moet terugkeren naar haar oorsprong. De hut vertegenwoordigt de
zuiverste vorm van architectuur.
o Volgens Laugier bestaat de essentie van architectuur uit enkele basiselementen:
▪ Kolommen, balken, dak
o Hij pleit voor eenvoudige levenswijze en verzette zich tegen overdadige
versiering.
• Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre
o Ook buiten de architecturale wereld was de primitieve hut een belangrijk
symbool.
1
, oHij ging opzoek naar de origini levensomstandigheden ve mens waar die
primitieve hut weer een belangrijke rol speelt.
o In de roman wordt een eenvoudige levenswijze geïdialiseerd.
• Henry D. Thoreau: Ook later in de 19de eeuw blijft oerhut een referentie
o Trekt zichzelf terug in een zelfgebouwde hut om terug te gaan naar de absolute
basis van het menselijk bestaan.
➔ Dit kan je ook doen voor basilica of spolia. Dit zijn concepten die ook terug komen
doorheen de cursus!
Belangrijk inzicht: Veel periodes in de geschiedenis verwijzen terug naar elkaar. Er is een
constante beïnvloeding van vroegere periodes van de geschiedenis op de ontwikkeling van
interieurs.
GRIEKSE OUDHEID (8e eeuw v.C.)
Tempels
• In de archaïsche periode (8e-6e eeuw v.C.) maakte de Grieken een belangrijke overgang
van bouwen in hout en leem naar bouwen in steen.
• De tempels maakten deel uit van een groter heiligdom, het temenos.
• Functies:
o Religieus: tempel als heiligdom voor een godheid
o Symbolisch: uitdrukking van macht
• Kennis van proporties: Grieken baseerden hun ontwerpen op strenge
verhoudingsregels, vergelijkbaar met wat de Egyptenaren al deden.
• Ze gebruikten o.a. de gulden snede om harmonische verhoudingen te creëeren.
• Optische correcties: de toeschouwer kreeg het gevoel van perfecte symmetrie en
evenwicht, zelfs al was dat technisch niet helemaal zo.
• Kleur: i.t.t. wat vaak gedacht wordt, waren Griekse tempels zeer kleurrijk.
• Veel Griekse tempels vinden zich op het italiaanse vaste land/eilanden.
Voorbeeld:
• Dorische tempel van Segesta (Sicilië, 430-420 v.C.)
o Dit is een van de best bewaarde tempels uit de Oudheid
o Opvallend: ze is nooit afgewerkt geweest, er is bv geen dak geplaatst
o Toch is het een uitzonderlijk monument, omdat de structuur bijna volledig intact
bleef en daardoor veel informatie geeft over bouwtechniek en vormgeving.
Publieke interieurs
• Publieke interieurs = profane bouwwerken = niet religieus
• <-> I.t.t. tempels (heilige gebouwen), gaat het hier om gebouwen voor dagelijks en
maatschappelijk gebruik:
2
, o Samenkomen, handelen, discussiëre,…
• Ze tonen dat het openbare leven in de Griekse stad ( de polis) een centrale plaats innam.
• In deze periode ontstonden verschillende nieuwe types publieke interieurs
o Bv theater Epidauros
o Bv Stoa
Megaron naar oikos
• Megaron = eenvoudig, rechthoekige kamer uit vroegere perioden
o In 5de eeuw: dit eenvoudige éénkamergebouw werd onderveeld in meerdere
ruimtes met specifieke functies (bv eetruimte, binnenhof, opslag)
➔ Dit toont de groeiende complexiteit van het huishouden + de ontwikkeling van het
interieur als middel om sociale rollen en taken te structureren.
➔ Gezin werd complexer en plattegrond van woning ook.
• Oikos = huis, maar omvat ook het gezin en huishouden.
o Het huis wordt gezien als een georganiseerde plek waar het leven zorgvuldig
wordt geordend.
o Oikos = bouwsteen van het publieke en politieke leven
o Mannen hadden een rol zowel in de polis als de oikos
o Vrouwen bleven hoofdzakelijk binnen de oikos -> zij beheerden het huishouden
➔ Er is dus een scheiding tussen het publieke (mannelijk) en het private (vrouwelijk)
domein.
➔ Deze scheiding weerspiegelde de maatschappelijke rolverdeling: mannen waren actief
in het publieke leven.
Publieke en private zones:
• Publieke ruimtes: dienden om gasten te ontvangen en sociale contacten te
onderhouden.
• Private ruimtes: waren bedoeld voor het gezin zelf, vooral voor vrouwen en kinderen.
➔ Deze zones werden gescheiden door binnenpleinen, gangen en zuilenrijen, wat zorgde
voor een fysieke én symbolische grens tussen de domeinen van mannen en
vrouwen.
Flexibel en multifunctioneel gebruik
• Archeoloigsch onderzoek naar gevonden objecten toont aan dat ruimtes niet strikt één
functie hadden.
• Afhankelijk van de behoeften van het huishouden konden kamers een andere rol krijgen.
3
Als mensen zich samenvoegen in een bepaalde gemeenschap op een bepaalde plek, bouwt
men interieurs die verschillende functies vervullen. (Woonfuncteis, religieuze functies,..)
➔ Interieur is altijd de achtergrond van de ontwikkeling van een SL
Evolutie van de plattegrond:
• Sedentaire woningen: het feit dat mensen zich vestigen op een bepaalde plek, maken ze
geen tijdelijke grotwoningen meer.
• Men gaat nieuwe plattegronden ontwikkelen omdat ze nuttiger zijn voor bepaalde
functies:
o Bv opslagplaats voor grondstoffen en voedsel
o -> Interieurs worden complexer
• Voordien had je 1 ruimte, nu onderverdeling in verschillende ruimtes
➔ De interne complexiteit weerspiegelt de toenemende complexiteit van de
landbouwgemeenschappen.
DE PRIMITIEVE HUT
• Theoretisch concept van de primitieve hut heeft een grote impact op theorie en
geschiedenis van architectuur.
o Primitieve hut is een theoretisch idee dat architectuur is ontstaan uit de meest
eenvoudige menselijke schuilplaats.
o Mensen hadden eerst alleen basisnoden zoals beschutting, veiligheid,..
o Daaruit ontstaat de eerste hut en wordt gezien als oorsprong van alle
architectuur.
• Marcus Vitrivius Pollo (1ste eeuw v.C.)
o Heeft De Architectura geschreven -> 1ste boek over architectuurtheorie
o Beschrijft hoe bouwen ontstaat uit de menselijke basishoeften
• Claude Perrault (17de eeuw)
o Maakte vertaling van Vitrivius’ boek De Architectura en voegde gravures toe
• Marc Antoine Laugier: In de Renaissance wordt Vitrivius herontdekt.
o Denker uit Verlichting dat in zijn boek Essai sur l’architecture stelt dat
architectuur moet terugkeren naar haar oorsprong. De hut vertegenwoordigt de
zuiverste vorm van architectuur.
o Volgens Laugier bestaat de essentie van architectuur uit enkele basiselementen:
▪ Kolommen, balken, dak
o Hij pleit voor eenvoudige levenswijze en verzette zich tegen overdadige
versiering.
• Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre
o Ook buiten de architecturale wereld was de primitieve hut een belangrijk
symbool.
1
, oHij ging opzoek naar de origini levensomstandigheden ve mens waar die
primitieve hut weer een belangrijke rol speelt.
o In de roman wordt een eenvoudige levenswijze geïdialiseerd.
• Henry D. Thoreau: Ook later in de 19de eeuw blijft oerhut een referentie
o Trekt zichzelf terug in een zelfgebouwde hut om terug te gaan naar de absolute
basis van het menselijk bestaan.
➔ Dit kan je ook doen voor basilica of spolia. Dit zijn concepten die ook terug komen
doorheen de cursus!
Belangrijk inzicht: Veel periodes in de geschiedenis verwijzen terug naar elkaar. Er is een
constante beïnvloeding van vroegere periodes van de geschiedenis op de ontwikkeling van
interieurs.
GRIEKSE OUDHEID (8e eeuw v.C.)
Tempels
• In de archaïsche periode (8e-6e eeuw v.C.) maakte de Grieken een belangrijke overgang
van bouwen in hout en leem naar bouwen in steen.
• De tempels maakten deel uit van een groter heiligdom, het temenos.
• Functies:
o Religieus: tempel als heiligdom voor een godheid
o Symbolisch: uitdrukking van macht
• Kennis van proporties: Grieken baseerden hun ontwerpen op strenge
verhoudingsregels, vergelijkbaar met wat de Egyptenaren al deden.
• Ze gebruikten o.a. de gulden snede om harmonische verhoudingen te creëeren.
• Optische correcties: de toeschouwer kreeg het gevoel van perfecte symmetrie en
evenwicht, zelfs al was dat technisch niet helemaal zo.
• Kleur: i.t.t. wat vaak gedacht wordt, waren Griekse tempels zeer kleurrijk.
• Veel Griekse tempels vinden zich op het italiaanse vaste land/eilanden.
Voorbeeld:
• Dorische tempel van Segesta (Sicilië, 430-420 v.C.)
o Dit is een van de best bewaarde tempels uit de Oudheid
o Opvallend: ze is nooit afgewerkt geweest, er is bv geen dak geplaatst
o Toch is het een uitzonderlijk monument, omdat de structuur bijna volledig intact
bleef en daardoor veel informatie geeft over bouwtechniek en vormgeving.
Publieke interieurs
• Publieke interieurs = profane bouwwerken = niet religieus
• <-> I.t.t. tempels (heilige gebouwen), gaat het hier om gebouwen voor dagelijks en
maatschappelijk gebruik:
2
, o Samenkomen, handelen, discussiëre,…
• Ze tonen dat het openbare leven in de Griekse stad ( de polis) een centrale plaats innam.
• In deze periode ontstonden verschillende nieuwe types publieke interieurs
o Bv theater Epidauros
o Bv Stoa
Megaron naar oikos
• Megaron = eenvoudig, rechthoekige kamer uit vroegere perioden
o In 5de eeuw: dit eenvoudige éénkamergebouw werd onderveeld in meerdere
ruimtes met specifieke functies (bv eetruimte, binnenhof, opslag)
➔ Dit toont de groeiende complexiteit van het huishouden + de ontwikkeling van het
interieur als middel om sociale rollen en taken te structureren.
➔ Gezin werd complexer en plattegrond van woning ook.
• Oikos = huis, maar omvat ook het gezin en huishouden.
o Het huis wordt gezien als een georganiseerde plek waar het leven zorgvuldig
wordt geordend.
o Oikos = bouwsteen van het publieke en politieke leven
o Mannen hadden een rol zowel in de polis als de oikos
o Vrouwen bleven hoofdzakelijk binnen de oikos -> zij beheerden het huishouden
➔ Er is dus een scheiding tussen het publieke (mannelijk) en het private (vrouwelijk)
domein.
➔ Deze scheiding weerspiegelde de maatschappelijke rolverdeling: mannen waren actief
in het publieke leven.
Publieke en private zones:
• Publieke ruimtes: dienden om gasten te ontvangen en sociale contacten te
onderhouden.
• Private ruimtes: waren bedoeld voor het gezin zelf, vooral voor vrouwen en kinderen.
➔ Deze zones werden gescheiden door binnenpleinen, gangen en zuilenrijen, wat zorgde
voor een fysieke én symbolische grens tussen de domeinen van mannen en
vrouwen.
Flexibel en multifunctioneel gebruik
• Archeoloigsch onderzoek naar gevonden objecten toont aan dat ruimtes niet strikt één
functie hadden.
• Afhankelijk van de behoeften van het huishouden konden kamers een andere rol krijgen.
3
