De humanistische benadering
1. Uitgangspunten en basisbegrippen
1.1 Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze
interacties worden bepaald vanuit betekenissen
De betekenis die we geven aan alles wat we meemaken, aan de
ontmoetingen die we hebben met andere mensen en aan de moeilijkheden
en problemen waarmee we geconfronteerd worden is subjectief en
bepalend voor ons gedrag
→ aandacht voor de beleving van de cliënt in plaats van zich te richten op
het waarneembare gedrag (vragen naar wat er concreet is gebeurd en hoe
mensen dat ervaren)
1.2 Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze
interacties worden bepaald vanuit onze vrije wil
Mensen zijn in staat om eigen keuzes te maken
Ze worden niet volledig bepaald door het onbewuste of door
leerprocessen, maar de menselijke vrijheid is het hoogste goed
→ mensen zijn geen slaaf van hun verleden en evenmin volledig
geconditioneerde wezens, maar kunnen zelf betekenis geven aan wat ze
meemaken en van daaruit de richting bepalen die ze aan hun leven willen
geven
Vrijheid ≠ keuze om naar links of rechts te wandelen
MAAR existentiële vrijheid = een vrijheid waarmee mensen vormgeven
aan hun eigen leven en hun eigen levenskeuzes maken
Gekoppeld aan verantwoordelijkheid
Groot vertrouwen in zelfverantwoordelijkheid, zelfredzaamheid en
zelfhelende vermogen van mensen
Mensen kunnen keuzes maken op basis van hun innerlijke kompas (geeft
aan wat goed is voor hen)
Op basis van intuïtie weten mensen wat het beste is voor hen
Eugene Gendlin (leerling Rogers) benadrukt hierbij het lijfelijk ervaren, een
lichaamlijk doorleefde beleving, als uitgangspunt voor allerlei belangrijke
beslissingen die wij moeten nemen
, 1.3 Een humanistische benadering gaat uit van een
ontwikkelings-/groei-/procesmodel
Elke mens kan zich spontaan op een positieve manier ontwikkelen als hij
maar voldoende relationele groeikansen krijgt vanuit zijn omgeving elke
mens heeft groeipotentieel (fundamenteel gericht op het positieve)
Iedere mens wordt gedreven door een streven naar zelfactualisatie = de
wil om gelukkig te zijn en de neiging om zijn in aanleg aanwezige
individuele mogelijkheden(talenten) te ontwikkelen
Vanuit dit groeiproces:
- Komen mensen tot een grotere integratie van allerlei aspecten van
zichzelf
- Lijken mensen meer op de persoon die ze willen zijn
- Kunnen mensen zichzelf steeds beter leiden en een steeds groter
zelfvertrouwen tonen
- Ontwikkelen mensen steeds sterkerepersoonlijkheden
- Kunnen mensen problemen rustiger tegemoet treden
Mens is voortdurend in ontwikkeling (beperkt zich dus niet tot de
kinderjaren – psychoanalytische benadering)
De humanistische benadering gelooft sterk in het ‘zelf’
→ het ware zelf is wie mensen diep vanbinnen werkelijk zijn en is
voortdurend in ontwikkeling
1.4 Een humanistische benadering probeert de mens als een
geheel te zien
Holistische benadering <-> reductionisme (alle delen worden afzonderlijk
beschouwd)
Menselijke gedragingen, gedachten, gevoelens en interacties kunnen
alleen maar verklaard worden als de totaliteit daarvan mee in kaart wordt
gebracht
Mensen zijn uiterst complexe wezens, om het functioneren van de mensen
te begrijpen moeten we rekening houden met de psychische, lichamelijke,
sociale en emotionele kanten van de mens
Volgens Rogers worden onze gedachten, gevoelens, gedragingen en
interacties bepaald door “de totale rijkdom aan ervaringen van wie we zijn
als persoon.”
,= onze gedachten, gevoelens, gedragingen en interacties kunnen niet
verklaard worden vanuit afzonderlijke elementen (zoals herinneringen uit
het verleden), maar slechts vanuit hun onderlinge samenhang
Lichaam en geest zijn één
1.5 Een humanistische benadering gaat uit van een kwalitatieve
onderzoeksbenadering
Humanistische psychologen pleiten voor een eigen ‘verstehende’
benadering in de menswetenschappen
Door gebruik te maken van kwalitatieve onderzoeksmethoden, zoals
diepte-interviews, zelfrapportage, ervaringsverslagen en getuigenissen om
inzicht te krijgen in de innerlijke wereld van mensen
Besteden aandacht aan alle aspecten van het individu zo doen ze op
een meer geïntegreerde manier aan wetenschap
Aangezien ze ervan uit gaan dat de beleving van de mens uniek is, zal
iemand als Rogers geen veralgemeende theorieën uitwerken
Non-theoretische benadering
Zijn boeken zijn eerder ervaringsverslagen
Humanistische psycho wilde een psycho zijn die oog had voor het
verlangen naar liefde, het genieten van creativiteit, de menselijke vrijheid
… menselijke psycho
2. Hedendaagse denkers
- Humanistische manier van opvoeden → Thomas Gordon
- Gentle teaching (in de zorg voor mensen met een mentale handicap)
- Validation-methode (pt met dementie) → Naomi Feil
- Motiverende gespreksvoering (verslavingen)
Recent zien we de heropleving van het humanistische gedachtengoed in
de positieve psycho. Volgens Martin Seligman zijn er 3 thema’s waarmee
de psycho bezig zou moeten zijn: positieve emoties, positieve individuele
kenmerken en positieve instituties
Luk Dewulf (the world book of happiness) gaat ook over de positieve
psycho
Bij het oplossingsgericht werken gaan ze ook verder op de humanistische
methodieken
, In Ned maakte eind jaren 1980 de procesgerichte benadering opgang
(Hans Swildens en Olaf de Haas) probeert de processen van denken,
voelen en handelen in beweging te brengen zodat de individuele
ontwikkeling weer verder kan
Ook de presentietheorie van Andries Baart gericht op het er zijn voor de
ander en het bieden van een relatie gebaseerd op nabijheid
Emotiegerichte therapie (EFT) gebruikt nieuwe inzichten over emoties en
de neuropsycho, maar blijft fundamenteel humanistisch
3. Kritische kanttekeningen
- Al te simplistische kijk op de realiteit → door te stellen dat de mens
te uniek en te complex is om te vatten in de algemene theorie
- Overdreven optimistisch en naïef → door een sterk geloof in de
groeimogelijkheden van mensen en de overtuiging dat iedereen
streeft naar zelfrealiteit
- Niet wetenschappelijk → door het gebrek aan concreetheid van de
begrippen die ze hanteert
- Typisch westerse witte benadering → waarin de westerse en witte
waarden en normen centraal staan (etnocentrisme)
4. De humanistische kijk op motivatie
2 humanistische motivatietheorieën: de behoeftepiramide van Maslow en
de zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan
Motivatie = krachten die ons in beweging brengen en die ons de energie
leveren voor ons gedrag
Motivatietheorie van Maslow is het uithangbord van de humanistische
benadering, hoewel het wetenschappelijk niet gevalideerd is
De zelfdeterminatiethorie van Deci & Ryan is daarentegen sterk gebaseerd
op wetenschappelijk onderzoek en heel populair
4.1 Kenmerken van de theorie van Maslow
In zijn theorie onderscheidt hij 5 soorten behoeftenen gaat ervan uit dat
die behoeften fundamenteel en dus aangeboren zijn. Er is een hierarchie
tussen die behoeften en ze zijn permanent aanwezig
- De behoeften komen voort uit de biologische aard van de mens; de
behoeften zijn universeel, hoewel de behoeften zelf aangeboren zijn,
1. Uitgangspunten en basisbegrippen
1.1 Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze
interacties worden bepaald vanuit betekenissen
De betekenis die we geven aan alles wat we meemaken, aan de
ontmoetingen die we hebben met andere mensen en aan de moeilijkheden
en problemen waarmee we geconfronteerd worden is subjectief en
bepalend voor ons gedrag
→ aandacht voor de beleving van de cliënt in plaats van zich te richten op
het waarneembare gedrag (vragen naar wat er concreet is gebeurd en hoe
mensen dat ervaren)
1.2 Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze
interacties worden bepaald vanuit onze vrije wil
Mensen zijn in staat om eigen keuzes te maken
Ze worden niet volledig bepaald door het onbewuste of door
leerprocessen, maar de menselijke vrijheid is het hoogste goed
→ mensen zijn geen slaaf van hun verleden en evenmin volledig
geconditioneerde wezens, maar kunnen zelf betekenis geven aan wat ze
meemaken en van daaruit de richting bepalen die ze aan hun leven willen
geven
Vrijheid ≠ keuze om naar links of rechts te wandelen
MAAR existentiële vrijheid = een vrijheid waarmee mensen vormgeven
aan hun eigen leven en hun eigen levenskeuzes maken
Gekoppeld aan verantwoordelijkheid
Groot vertrouwen in zelfverantwoordelijkheid, zelfredzaamheid en
zelfhelende vermogen van mensen
Mensen kunnen keuzes maken op basis van hun innerlijke kompas (geeft
aan wat goed is voor hen)
Op basis van intuïtie weten mensen wat het beste is voor hen
Eugene Gendlin (leerling Rogers) benadrukt hierbij het lijfelijk ervaren, een
lichaamlijk doorleefde beleving, als uitgangspunt voor allerlei belangrijke
beslissingen die wij moeten nemen
, 1.3 Een humanistische benadering gaat uit van een
ontwikkelings-/groei-/procesmodel
Elke mens kan zich spontaan op een positieve manier ontwikkelen als hij
maar voldoende relationele groeikansen krijgt vanuit zijn omgeving elke
mens heeft groeipotentieel (fundamenteel gericht op het positieve)
Iedere mens wordt gedreven door een streven naar zelfactualisatie = de
wil om gelukkig te zijn en de neiging om zijn in aanleg aanwezige
individuele mogelijkheden(talenten) te ontwikkelen
Vanuit dit groeiproces:
- Komen mensen tot een grotere integratie van allerlei aspecten van
zichzelf
- Lijken mensen meer op de persoon die ze willen zijn
- Kunnen mensen zichzelf steeds beter leiden en een steeds groter
zelfvertrouwen tonen
- Ontwikkelen mensen steeds sterkerepersoonlijkheden
- Kunnen mensen problemen rustiger tegemoet treden
Mens is voortdurend in ontwikkeling (beperkt zich dus niet tot de
kinderjaren – psychoanalytische benadering)
De humanistische benadering gelooft sterk in het ‘zelf’
→ het ware zelf is wie mensen diep vanbinnen werkelijk zijn en is
voortdurend in ontwikkeling
1.4 Een humanistische benadering probeert de mens als een
geheel te zien
Holistische benadering <-> reductionisme (alle delen worden afzonderlijk
beschouwd)
Menselijke gedragingen, gedachten, gevoelens en interacties kunnen
alleen maar verklaard worden als de totaliteit daarvan mee in kaart wordt
gebracht
Mensen zijn uiterst complexe wezens, om het functioneren van de mensen
te begrijpen moeten we rekening houden met de psychische, lichamelijke,
sociale en emotionele kanten van de mens
Volgens Rogers worden onze gedachten, gevoelens, gedragingen en
interacties bepaald door “de totale rijkdom aan ervaringen van wie we zijn
als persoon.”
,= onze gedachten, gevoelens, gedragingen en interacties kunnen niet
verklaard worden vanuit afzonderlijke elementen (zoals herinneringen uit
het verleden), maar slechts vanuit hun onderlinge samenhang
Lichaam en geest zijn één
1.5 Een humanistische benadering gaat uit van een kwalitatieve
onderzoeksbenadering
Humanistische psychologen pleiten voor een eigen ‘verstehende’
benadering in de menswetenschappen
Door gebruik te maken van kwalitatieve onderzoeksmethoden, zoals
diepte-interviews, zelfrapportage, ervaringsverslagen en getuigenissen om
inzicht te krijgen in de innerlijke wereld van mensen
Besteden aandacht aan alle aspecten van het individu zo doen ze op
een meer geïntegreerde manier aan wetenschap
Aangezien ze ervan uit gaan dat de beleving van de mens uniek is, zal
iemand als Rogers geen veralgemeende theorieën uitwerken
Non-theoretische benadering
Zijn boeken zijn eerder ervaringsverslagen
Humanistische psycho wilde een psycho zijn die oog had voor het
verlangen naar liefde, het genieten van creativiteit, de menselijke vrijheid
… menselijke psycho
2. Hedendaagse denkers
- Humanistische manier van opvoeden → Thomas Gordon
- Gentle teaching (in de zorg voor mensen met een mentale handicap)
- Validation-methode (pt met dementie) → Naomi Feil
- Motiverende gespreksvoering (verslavingen)
Recent zien we de heropleving van het humanistische gedachtengoed in
de positieve psycho. Volgens Martin Seligman zijn er 3 thema’s waarmee
de psycho bezig zou moeten zijn: positieve emoties, positieve individuele
kenmerken en positieve instituties
Luk Dewulf (the world book of happiness) gaat ook over de positieve
psycho
Bij het oplossingsgericht werken gaan ze ook verder op de humanistische
methodieken
, In Ned maakte eind jaren 1980 de procesgerichte benadering opgang
(Hans Swildens en Olaf de Haas) probeert de processen van denken,
voelen en handelen in beweging te brengen zodat de individuele
ontwikkeling weer verder kan
Ook de presentietheorie van Andries Baart gericht op het er zijn voor de
ander en het bieden van een relatie gebaseerd op nabijheid
Emotiegerichte therapie (EFT) gebruikt nieuwe inzichten over emoties en
de neuropsycho, maar blijft fundamenteel humanistisch
3. Kritische kanttekeningen
- Al te simplistische kijk op de realiteit → door te stellen dat de mens
te uniek en te complex is om te vatten in de algemene theorie
- Overdreven optimistisch en naïef → door een sterk geloof in de
groeimogelijkheden van mensen en de overtuiging dat iedereen
streeft naar zelfrealiteit
- Niet wetenschappelijk → door het gebrek aan concreetheid van de
begrippen die ze hanteert
- Typisch westerse witte benadering → waarin de westerse en witte
waarden en normen centraal staan (etnocentrisme)
4. De humanistische kijk op motivatie
2 humanistische motivatietheorieën: de behoeftepiramide van Maslow en
de zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan
Motivatie = krachten die ons in beweging brengen en die ons de energie
leveren voor ons gedrag
Motivatietheorie van Maslow is het uithangbord van de humanistische
benadering, hoewel het wetenschappelijk niet gevalideerd is
De zelfdeterminatiethorie van Deci & Ryan is daarentegen sterk gebaseerd
op wetenschappelijk onderzoek en heel populair
4.1 Kenmerken van de theorie van Maslow
In zijn theorie onderscheidt hij 5 soorten behoeftenen gaat ervan uit dat
die behoeften fundamenteel en dus aangeboren zijn. Er is een hierarchie
tussen die behoeften en ze zijn permanent aanwezig
- De behoeften komen voort uit de biologische aard van de mens; de
behoeften zijn universeel, hoewel de behoeften zelf aangeboren zijn,
