Nederlands 1B
Les 1: Taalkrachtig onderwijs
Wat is taalcompetentie?
- Kennis:
- Wat we weten over allerlei aspecten van taal, taalgebruik & taalsysteem
- Analyseren, woordenschat, spellingsregels, strategieën
- Vaardigheden
- Lezen, luisteren, schrijven, spreken en gesprekken voeren
- Attitudes
- Houding, emotie en motivatie tegenover taal
- Durven spreken
- Taalregister kunnen aanpassen (informeel en formeel)
Informatiekloof
1 van 87
, Nederlands 1B
Principes taalkrachtig onderwijs (zie kijkwijzer p.560-561)
1. Ondersteuning (voor hele klas)
- Kwaliteitsvolle feedback= feedback, feedforward& feed-up (nog niet kennen)
- Scaffolding: de juiste hoeveelheid ondersteuning bieden om de leerlingen
een trapje hoger te brengen
- Modeling
o Voordoen hoe je in een groepje het woord vraagt
- Differentieer en vertrouw ook op de ondersteuning van de groepsgenoten. In
groep weten leerlingen meer dan alleen
- Door de bal terug te kaatsen bereik je dat leerlingen in de toekomst zelf
problemen oplossen, onder andere betekenisonderhandeling
- Visuele ondersteuning
- Stappenplannen, goede voorbeelden
Ondersteuning geven en explicitering aanbieden en afbouwen via GRRIM-model/EDI
Extra ondersteuning voor specifieke leerlingen
- Vooraf: preteaching of samen voorkennis activeren met een groepje leerlingen
(vb. Filmpje, woordweb, leesgesprek)
- Tijdens: Je observeert en speelt flexibel in: leerlingen mogen kort overleggen in
hun thuistaal, een vertaalapp gebruiken of hun meertaligheid inzetten als
leerbron.
- Achteraf: verlengde instructie, extra uitleg of ondersteuning of herhaling of
verdiepende taken voor leerlingen die extra uitdaging kunnen gebruiken
Thuistaal in de klas:
Van leerlingen die thuis een andere taal spreken, kan je de thuistaal gericht inzetten om
leren van en in het Nederlands te ondersteunen.
2 van 87
, Nederlands 1B
Je kunt af en toe ook werken met taal-homogene groepjes zodat leerlingen
gemeenschappelijke talen kunnen inschakelen om taken in het Nederlands op te
lossen.
2. Positief-talige grondhouding
= Zin én durf stimuleren, zorgen voor een veilige omgeving
- Hoge verwachtingen koesteren
- Leerlingen al hun hulpbronnen laten inzetten
3. Kansen tot reflectie
-> Reflectie op initiatief van leraar, voor, tijdens en na activiteiten
- Ook zinvol als opdracht is uitgevoerd (over proces of product reflecteren)
-> Reflectie door medeleerlingen
- Reflecteren over output van hun klasgenoten – meerwaarde voor wie de
feedback krijgt & voor degenen die feedback geeft
o Opstellen van een recept laten nalezen door een ander groepje
-> Tijd en ruimte om te reflecteren
- Genoeg tijd en ruimte vinden om reflectie en ondersteuning een plaats te geven
in je lessen
- Leerlingen goed observeren -> beeld vormen van hun noden en daarop inspelen
door te variëren in werkvormen, groeperingsvormen & opdrachten
3 van 87
, Nederlands 1B
4. Functioneel
= Taal gebruiken we om allerlei doelen te bereiken in het dagelijkse leven, het
wordt een middel om betekenisvolle taken op te lossen, leerlingen leren
luisteren, spreken, lezen en schrijven.
Taalonderwijs = niet oefeningen maken omdat lege vakjes in het werkboek nu
eenmaal moeten worden ingevuld.
Samenwerken en overleggen = essentieel in taallessen
Functionaliteit heeft 2 invullingen
1. Levensechte doelen & betekenisvolle, motiverende doelen
2. Communicatie tot stand brengen
5. (Inter)actief
= zorgen voor interactie tussen de leerkracht en de leerlingen door vragen te
stellen die het denken prikkelen en zorgen voor interactie tussen de leerlingen
onderling door ze te laten samenwerken (afwisseling tussen spreken en
luisteren)
= Ruimte voor denk- en spreektijd, Interactie tussen leerlingen organiseren,
werkvormen gebruiken die taal uitlokken
= Leerlingen krijgen vaak kans per 2 of groepjes voor aan taken te werken en
uitgedaagd te worden om na te denken & taal te gebruiken
= Taken waarbij lln elkaars input nodig hebben
= Heterogene/homogene duo’s/groepjes samenstellen
- Lkr-Lln&Lln-Lkr
Actief leren
- Zelf experimenteren en daarbij hun lichaam gebruiken
- Hoe meer lln actief zijn, hoe meer interactie & ondersteuningskansen
- Kwaliteitsvoller met gesprekskaartjes, praatkaartjes of mee in gesprek gaan
4 van 87
Les 1: Taalkrachtig onderwijs
Wat is taalcompetentie?
- Kennis:
- Wat we weten over allerlei aspecten van taal, taalgebruik & taalsysteem
- Analyseren, woordenschat, spellingsregels, strategieën
- Vaardigheden
- Lezen, luisteren, schrijven, spreken en gesprekken voeren
- Attitudes
- Houding, emotie en motivatie tegenover taal
- Durven spreken
- Taalregister kunnen aanpassen (informeel en formeel)
Informatiekloof
1 van 87
, Nederlands 1B
Principes taalkrachtig onderwijs (zie kijkwijzer p.560-561)
1. Ondersteuning (voor hele klas)
- Kwaliteitsvolle feedback= feedback, feedforward& feed-up (nog niet kennen)
- Scaffolding: de juiste hoeveelheid ondersteuning bieden om de leerlingen
een trapje hoger te brengen
- Modeling
o Voordoen hoe je in een groepje het woord vraagt
- Differentieer en vertrouw ook op de ondersteuning van de groepsgenoten. In
groep weten leerlingen meer dan alleen
- Door de bal terug te kaatsen bereik je dat leerlingen in de toekomst zelf
problemen oplossen, onder andere betekenisonderhandeling
- Visuele ondersteuning
- Stappenplannen, goede voorbeelden
Ondersteuning geven en explicitering aanbieden en afbouwen via GRRIM-model/EDI
Extra ondersteuning voor specifieke leerlingen
- Vooraf: preteaching of samen voorkennis activeren met een groepje leerlingen
(vb. Filmpje, woordweb, leesgesprek)
- Tijdens: Je observeert en speelt flexibel in: leerlingen mogen kort overleggen in
hun thuistaal, een vertaalapp gebruiken of hun meertaligheid inzetten als
leerbron.
- Achteraf: verlengde instructie, extra uitleg of ondersteuning of herhaling of
verdiepende taken voor leerlingen die extra uitdaging kunnen gebruiken
Thuistaal in de klas:
Van leerlingen die thuis een andere taal spreken, kan je de thuistaal gericht inzetten om
leren van en in het Nederlands te ondersteunen.
2 van 87
, Nederlands 1B
Je kunt af en toe ook werken met taal-homogene groepjes zodat leerlingen
gemeenschappelijke talen kunnen inschakelen om taken in het Nederlands op te
lossen.
2. Positief-talige grondhouding
= Zin én durf stimuleren, zorgen voor een veilige omgeving
- Hoge verwachtingen koesteren
- Leerlingen al hun hulpbronnen laten inzetten
3. Kansen tot reflectie
-> Reflectie op initiatief van leraar, voor, tijdens en na activiteiten
- Ook zinvol als opdracht is uitgevoerd (over proces of product reflecteren)
-> Reflectie door medeleerlingen
- Reflecteren over output van hun klasgenoten – meerwaarde voor wie de
feedback krijgt & voor degenen die feedback geeft
o Opstellen van een recept laten nalezen door een ander groepje
-> Tijd en ruimte om te reflecteren
- Genoeg tijd en ruimte vinden om reflectie en ondersteuning een plaats te geven
in je lessen
- Leerlingen goed observeren -> beeld vormen van hun noden en daarop inspelen
door te variëren in werkvormen, groeperingsvormen & opdrachten
3 van 87
, Nederlands 1B
4. Functioneel
= Taal gebruiken we om allerlei doelen te bereiken in het dagelijkse leven, het
wordt een middel om betekenisvolle taken op te lossen, leerlingen leren
luisteren, spreken, lezen en schrijven.
Taalonderwijs = niet oefeningen maken omdat lege vakjes in het werkboek nu
eenmaal moeten worden ingevuld.
Samenwerken en overleggen = essentieel in taallessen
Functionaliteit heeft 2 invullingen
1. Levensechte doelen & betekenisvolle, motiverende doelen
2. Communicatie tot stand brengen
5. (Inter)actief
= zorgen voor interactie tussen de leerkracht en de leerlingen door vragen te
stellen die het denken prikkelen en zorgen voor interactie tussen de leerlingen
onderling door ze te laten samenwerken (afwisseling tussen spreken en
luisteren)
= Ruimte voor denk- en spreektijd, Interactie tussen leerlingen organiseren,
werkvormen gebruiken die taal uitlokken
= Leerlingen krijgen vaak kans per 2 of groepjes voor aan taken te werken en
uitgedaagd te worden om na te denken & taal te gebruiken
= Taken waarbij lln elkaars input nodig hebben
= Heterogene/homogene duo’s/groepjes samenstellen
- Lkr-Lln&Lln-Lkr
Actief leren
- Zelf experimenteren en daarbij hun lichaam gebruiken
- Hoe meer lln actief zijn, hoe meer interactie & ondersteuningskansen
- Kwaliteitsvoller met gesprekskaartjes, praatkaartjes of mee in gesprek gaan
4 van 87
