Inleiding in de criminologie
Docent: Prof. Dr. Le/zia Paola
Les 1
Inleiding: Wat is criminaliteit en wat is criminologie?
Criminologie is een breed vakgebied dat niet alleen misdaad en misdadigers bestudeert, maar ook
onderwerpen zoals slachtoffers, poli:ediensten en het rechtsapparaat. Het Leuvens Ins)tuut voor
Criminologie (LINC) hee= acht onderzoekslijnen, variërend van herstelrecht tot interna:onale
poli:esamenwerking. Criminologie wordt beschreven als een ‘huis met vele kamers’, waar
verschillende aspecten van criminaliteit apart worden onderzocht. Hoofdstuk 2 behandelt
wetenschapsfilosofie, met kernbegrippen zoals ontologie en epistemologie.
× Enkele defini:es, maar: ‘waarom zo vreemd?’
- Een “bastard science” (Sellin)
- Een “rendezvous subject” (Downes)
- Een “strange beast” (Newburn)
× Geen duidelijk materieel en formeel voorwerp, intrinsiek multidisciplinair
Voor Garland (2002), zijn er twee hoofdkenmerken:
× Empirisch gegronde, wetenschappelijke aanpak
× Focus criminaliteit
twee grote projecten binnen de criminologie:
× Het ‘lombrosiaanse project’
× Het gouvernemental project’
Een beroemde defini:e en een eigen invulling
1. Sutherland (1937): the study of the process of law-making, law-breaking and law-enforcing (te
smal en breed)
2. Prof: De studie van gedragingen en ac:viteiten die gecriminaliseerd zijn of als schadelijk/ deviant/
verkeerd worden ervaren (inc. Hun actoren en oorzaken) de criminalisering, controle en preven:e
ervan en de andere maatschappelijke reac:es
> Einddoel: schadebeperking in brede zin (voor slachtoffers, daders en maatschappij)
Drie hoofdthema’s:
× Onderzoek naar criminaliteit/ daders, onveiligheid, hun oorzaken en gevolg
× Onderzoek naar processen van (de-) criminalisering
× Onderzoek naar het criminaliteitsbeleid en maatschappelijke reac:es op criminaliteit
Acht onderzoekslijnen binnen LinC
1
,1. Mensenrechten en jus::e in transi:e (coördinator: Stephan Parmen:er)
2. Erns:ge en georganiseerde misdaad (coördinator: Le:zia Paoli)
3. Jeugdcriminologie en jeugdrecht (coördinatoren: Stefaan Pleysier en Johan Put)
4. Herstelrecht en vic:mologie (coördinator: Anthony Pemberton)
5. Bestuurlijke en strafrechtelijke rechtshandhaving in Europees en vergelijkend perspec:ef
(coördinatoren: Dirk Van Daele en Lore Mergaerts)
6. Beleid en management in het criminologische domein (coördinator: Jeroen Maesschalck)
7. Criminologische diagnos:ek en gedragsinterven:es (coördinatoren: Inge Jeandarme, Henry
Otgaar en Geert Vervaeke)
8. Bestraffing en controle (coördinator: Tom Daems)
Verschillende methodes, uitgangspunten, en aanpak
Aeankelijk van de onderzoeksvraag variëren
× De onderzoeksmethode
× De rela:eve ontologische en epistemologische uitgangspunten
× De onderzoeksaanpak
Wat doen criminologen?
Criminologie: “een huis met vele kamers”
Vanuit onderzoek:
× Meerdere onderzoeksthema’s
× Vanuit meerdere disciplines
× Vanuit meerdere paradigma’s (waarden, opvaingen over mens en maatschappij…),
× Aan de hand van meerdere onderzoeksmethodes
Vanuit de arbeidsmarkt:
× Meerdere domeinen
× Meerdere types van func:es
2
, Les 2
Wat is criminaliteit?
× Het concept ‘criminaliteit’ is “in wezen betwist”(Gallie, 1956)
o Norma:ef
o Complex
× Strafrechtelijke defini:es van criminaliteit stellen een “anker” (Reiner, 2016)
o MAAR enkel op mechanische wijze
× Criminaliteit is “een daad OF een nala:gheid, die wordt beschouwd als een misdrijf dat wordt
bestra= via het strafrecht.”
Beperkingen van strafrechtelijke defini:es van criminaliteit
× Gaan niet dieper in op ware aard van criminaliteit – formalis:sch
× Dynamisch – ze veranderen in loop van de :jd
× Niet steeds duidelijk – zelfde feiten anders anders aangepakt worden
× Verschillen tussen landen - cannabis
× Gedragingen voordelig voor sociale vooruitgang – soms criminelen die zich verzepen tegen de
machthebbers van hun :jd maar wel nuig worden gezien
× Ondanks deze (en andere) beperkingen volgen de meeste posi:visten zonder meer
strafrechtelijke defini:es
Andere problemen met strafrechtelijke difini:es
× Burgers of experten weten niet precies wat crimineel is
× Volgens Stuntz (2001) omvat het strafrecht twee verschillende onderdelen
o Een beperkt aantal kernmisdrijven (1000)
o Al het overige dat in het strafrecht is opgenomen
× Verschil tussen formele en daadwerkelijke criminalisering (Lacey, 2009) – grote kloof – veel in
het strafwetboek maar worden niet vervolgd
× Onmogelijkheid om het strafrecht op inhoudelijke wijze te definiëren
o Ashworth (2000): strafrecht = “een verloren zaak vanuit principieel oogpunt” -
× Europees Hof van de Rechten van de Mens gebruikt enkel formele en procedurele bepalingen
om het strafrecht van het burgerlijk recht te onderscheiden
Construc:visme: de uitdaging van het legalisme tot nihilisme
× Vanaf de jaren ‘60 hebben construc:visten strafrechtelijke defini:es uitgedaagd
o Vb. volgens Hulsman (1986) “kent criminaliteit geen ontologische realiteit”
o Criminaliteit ligt niet aan de basis van het strafrechtelijk beleid, maar is een product
daarvan - resultaat van reconstruc:e proces, interac:e burger, media, …
× Intussen consensus in sociale wetenschappen dat construc:visme een kern van waarheid bevat
× Construc:vis:sche benadering niet onverenigbaar met legalis:sche defini:es
o Ook Sutherlands defini:e van criminologie hee= construc:vis:sch insteek – posi:visten
binnen de criminologie, duidelijk te onderschrijven
3
, × MAAR sommige construc:visten (bv. postmodernisten) vervallen in rela:visme en nihilisme –
bepaalde hoeveelheid van construc:visme is goed en noodzakelijk maar niet overdrijven
Alterna:eve difini:ets van criminaliteit
× Sellin (1938): gevolg van conflicterende gedragsregels – verschillende waarden en groepen
× Schwendigers (1974): overtredingen schendingen van mensenrechten
× Hirschi en Gosedson (1990): “daden van geweld of fraude die worden ondernomen uit
eigenbelang”
× Andere wetenschappers: ‘devia:e’ i.p.v. ‘criminaliteit’
Het begrip ‘criminaliteit’ afschaffen?
× Vele criminologen vertrekken vanuit strafrechtelijke defini:es
× Vooral kri:sche criminologen pleiten voor de afschaffing van het criminaliteitsbegrip
o Voor Chris:e is criminaliteit een “geschil tussen aanwijsbare par:jen”
× MAAR: ook sommige posi:visten pleiten hiervoor
o vb. Gosredson ondersteunt “crime-free criminology”
× Zemiologen (vb. Hillyard en Tombs) willen “criminaliteit” vervangen door “schade”
× Greenfield en Paoli (2013; 2022) kiezen middenweg: strafrechtelijke defini:es + erkenning
centraliteit schade + pleidooi voor beleidsevalua:e
Criminaliteit en dus criminologie hebben te maken met morele waarden en normen
Wat is criminologie?
Klassieke indeling van wetenschapsdomeinen
Materieel voorwerp: studieobject - onderwerp of de inhoud van de studie, dus waar de wetenschap
zich mee bezighoudt.
o MAAR: Wat is het studieobject van de criminologie?
Formeel voorwerp: manier waarop deze studie wordt uitgevoerd, inclusief de gebruikte methodes en
onderliggende theorieën.
• Een wetenschap is discipline als beide aanwezig zijn
• In criminologie worden zowel het studieobject als de onderzoeksmethoden onderzocht.
Het materiele voorwerp van de criminologie: ‘criminaliteit’
Goethals (2016) noemt drie hoofdthema’s in criminologisch onderzoek:
1. Fenomenen van criminaliteit (en onveiligheid), inclusief de kwan:ta:eve en kwalita:eve aspecten
ervan, en de rela:e met sociaal-structurele en individuele kenmerken.
2. De benoeming van criminaliteit, o=ewel waarom en hoe bepaalde gedragingen als crimineel
worden geclassificeerd.
3. Reac)es van de samenleving op criminaliteit, zoals preven:e, repressie, bestraffing en nazorg.
4
Docent: Prof. Dr. Le/zia Paola
Les 1
Inleiding: Wat is criminaliteit en wat is criminologie?
Criminologie is een breed vakgebied dat niet alleen misdaad en misdadigers bestudeert, maar ook
onderwerpen zoals slachtoffers, poli:ediensten en het rechtsapparaat. Het Leuvens Ins)tuut voor
Criminologie (LINC) hee= acht onderzoekslijnen, variërend van herstelrecht tot interna:onale
poli:esamenwerking. Criminologie wordt beschreven als een ‘huis met vele kamers’, waar
verschillende aspecten van criminaliteit apart worden onderzocht. Hoofdstuk 2 behandelt
wetenschapsfilosofie, met kernbegrippen zoals ontologie en epistemologie.
× Enkele defini:es, maar: ‘waarom zo vreemd?’
- Een “bastard science” (Sellin)
- Een “rendezvous subject” (Downes)
- Een “strange beast” (Newburn)
× Geen duidelijk materieel en formeel voorwerp, intrinsiek multidisciplinair
Voor Garland (2002), zijn er twee hoofdkenmerken:
× Empirisch gegronde, wetenschappelijke aanpak
× Focus criminaliteit
twee grote projecten binnen de criminologie:
× Het ‘lombrosiaanse project’
× Het gouvernemental project’
Een beroemde defini:e en een eigen invulling
1. Sutherland (1937): the study of the process of law-making, law-breaking and law-enforcing (te
smal en breed)
2. Prof: De studie van gedragingen en ac:viteiten die gecriminaliseerd zijn of als schadelijk/ deviant/
verkeerd worden ervaren (inc. Hun actoren en oorzaken) de criminalisering, controle en preven:e
ervan en de andere maatschappelijke reac:es
> Einddoel: schadebeperking in brede zin (voor slachtoffers, daders en maatschappij)
Drie hoofdthema’s:
× Onderzoek naar criminaliteit/ daders, onveiligheid, hun oorzaken en gevolg
× Onderzoek naar processen van (de-) criminalisering
× Onderzoek naar het criminaliteitsbeleid en maatschappelijke reac:es op criminaliteit
Acht onderzoekslijnen binnen LinC
1
,1. Mensenrechten en jus::e in transi:e (coördinator: Stephan Parmen:er)
2. Erns:ge en georganiseerde misdaad (coördinator: Le:zia Paoli)
3. Jeugdcriminologie en jeugdrecht (coördinatoren: Stefaan Pleysier en Johan Put)
4. Herstelrecht en vic:mologie (coördinator: Anthony Pemberton)
5. Bestuurlijke en strafrechtelijke rechtshandhaving in Europees en vergelijkend perspec:ef
(coördinatoren: Dirk Van Daele en Lore Mergaerts)
6. Beleid en management in het criminologische domein (coördinator: Jeroen Maesschalck)
7. Criminologische diagnos:ek en gedragsinterven:es (coördinatoren: Inge Jeandarme, Henry
Otgaar en Geert Vervaeke)
8. Bestraffing en controle (coördinator: Tom Daems)
Verschillende methodes, uitgangspunten, en aanpak
Aeankelijk van de onderzoeksvraag variëren
× De onderzoeksmethode
× De rela:eve ontologische en epistemologische uitgangspunten
× De onderzoeksaanpak
Wat doen criminologen?
Criminologie: “een huis met vele kamers”
Vanuit onderzoek:
× Meerdere onderzoeksthema’s
× Vanuit meerdere disciplines
× Vanuit meerdere paradigma’s (waarden, opvaingen over mens en maatschappij…),
× Aan de hand van meerdere onderzoeksmethodes
Vanuit de arbeidsmarkt:
× Meerdere domeinen
× Meerdere types van func:es
2
, Les 2
Wat is criminaliteit?
× Het concept ‘criminaliteit’ is “in wezen betwist”(Gallie, 1956)
o Norma:ef
o Complex
× Strafrechtelijke defini:es van criminaliteit stellen een “anker” (Reiner, 2016)
o MAAR enkel op mechanische wijze
× Criminaliteit is “een daad OF een nala:gheid, die wordt beschouwd als een misdrijf dat wordt
bestra= via het strafrecht.”
Beperkingen van strafrechtelijke defini:es van criminaliteit
× Gaan niet dieper in op ware aard van criminaliteit – formalis:sch
× Dynamisch – ze veranderen in loop van de :jd
× Niet steeds duidelijk – zelfde feiten anders anders aangepakt worden
× Verschillen tussen landen - cannabis
× Gedragingen voordelig voor sociale vooruitgang – soms criminelen die zich verzepen tegen de
machthebbers van hun :jd maar wel nuig worden gezien
× Ondanks deze (en andere) beperkingen volgen de meeste posi:visten zonder meer
strafrechtelijke defini:es
Andere problemen met strafrechtelijke difini:es
× Burgers of experten weten niet precies wat crimineel is
× Volgens Stuntz (2001) omvat het strafrecht twee verschillende onderdelen
o Een beperkt aantal kernmisdrijven (1000)
o Al het overige dat in het strafrecht is opgenomen
× Verschil tussen formele en daadwerkelijke criminalisering (Lacey, 2009) – grote kloof – veel in
het strafwetboek maar worden niet vervolgd
× Onmogelijkheid om het strafrecht op inhoudelijke wijze te definiëren
o Ashworth (2000): strafrecht = “een verloren zaak vanuit principieel oogpunt” -
× Europees Hof van de Rechten van de Mens gebruikt enkel formele en procedurele bepalingen
om het strafrecht van het burgerlijk recht te onderscheiden
Construc:visme: de uitdaging van het legalisme tot nihilisme
× Vanaf de jaren ‘60 hebben construc:visten strafrechtelijke defini:es uitgedaagd
o Vb. volgens Hulsman (1986) “kent criminaliteit geen ontologische realiteit”
o Criminaliteit ligt niet aan de basis van het strafrechtelijk beleid, maar is een product
daarvan - resultaat van reconstruc:e proces, interac:e burger, media, …
× Intussen consensus in sociale wetenschappen dat construc:visme een kern van waarheid bevat
× Construc:vis:sche benadering niet onverenigbaar met legalis:sche defini:es
o Ook Sutherlands defini:e van criminologie hee= construc:vis:sch insteek – posi:visten
binnen de criminologie, duidelijk te onderschrijven
3
, × MAAR sommige construc:visten (bv. postmodernisten) vervallen in rela:visme en nihilisme –
bepaalde hoeveelheid van construc:visme is goed en noodzakelijk maar niet overdrijven
Alterna:eve difini:ets van criminaliteit
× Sellin (1938): gevolg van conflicterende gedragsregels – verschillende waarden en groepen
× Schwendigers (1974): overtredingen schendingen van mensenrechten
× Hirschi en Gosedson (1990): “daden van geweld of fraude die worden ondernomen uit
eigenbelang”
× Andere wetenschappers: ‘devia:e’ i.p.v. ‘criminaliteit’
Het begrip ‘criminaliteit’ afschaffen?
× Vele criminologen vertrekken vanuit strafrechtelijke defini:es
× Vooral kri:sche criminologen pleiten voor de afschaffing van het criminaliteitsbegrip
o Voor Chris:e is criminaliteit een “geschil tussen aanwijsbare par:jen”
× MAAR: ook sommige posi:visten pleiten hiervoor
o vb. Gosredson ondersteunt “crime-free criminology”
× Zemiologen (vb. Hillyard en Tombs) willen “criminaliteit” vervangen door “schade”
× Greenfield en Paoli (2013; 2022) kiezen middenweg: strafrechtelijke defini:es + erkenning
centraliteit schade + pleidooi voor beleidsevalua:e
Criminaliteit en dus criminologie hebben te maken met morele waarden en normen
Wat is criminologie?
Klassieke indeling van wetenschapsdomeinen
Materieel voorwerp: studieobject - onderwerp of de inhoud van de studie, dus waar de wetenschap
zich mee bezighoudt.
o MAAR: Wat is het studieobject van de criminologie?
Formeel voorwerp: manier waarop deze studie wordt uitgevoerd, inclusief de gebruikte methodes en
onderliggende theorieën.
• Een wetenschap is discipline als beide aanwezig zijn
• In criminologie worden zowel het studieobject als de onderzoeksmethoden onderzocht.
Het materiele voorwerp van de criminologie: ‘criminaliteit’
Goethals (2016) noemt drie hoofdthema’s in criminologisch onderzoek:
1. Fenomenen van criminaliteit (en onveiligheid), inclusief de kwan:ta:eve en kwalita:eve aspecten
ervan, en de rela:e met sociaal-structurele en individuele kenmerken.
2. De benoeming van criminaliteit, o=ewel waarom en hoe bepaalde gedragingen als crimineel
worden geclassificeerd.
3. Reac)es van de samenleving op criminaliteit, zoals preven:e, repressie, bestraffing en nazorg.
4
