Samenvatting Farmacokinetiek: cursus + aanvulling met ppt en notities

Farmacokinetiek
1. Inleiding
Zie P5 voor definities

Kinetiek:

- Wat doet lichaam met GM? ADME
- Farmacokinetische info in een conc.-tijdsprofiel

Dynamiek:

- Wat doet GM met lichaam? E ecten
- Farmacodynamische info in e ect-conc.profiel

Farmacologische activiteit noodzakelijk voor therapeutisch e ect

- Voldoende conc nodig thv doelorgaan/-weefsel
- Tijd waarin gm aanwezig is bij doelorgaan/-weefsel
- Interactie v GM met target moet aanleiding geven tot downstream-e ecten
o Receptorbinding volstaat niet
 GM moet juiste combi v farmacodynamische en -kinetische eigenschappen bezitten. GM
moet voldoende absorptie vertonen thv maag-darmkanaal. Eliminatie eens in
bloedcirculatie mag niet te snel verlopen (men wil max ¾ toedieningen per dag)

Doel toedienen v GM:

- Therapeutisch e ect dosis moet balans hebben tss (on)gewenste e ecten (bloed-of
plasmaconc kennen voor theraupeutic window/range




Farmaceutische fase: 1

- GM moet vrijgesteld worden uit farmaceutische vorm

Factoren die biodisponibiliteit beïnvloeden:

- Fysische eigenschappen (deeltjesgrootte, -distributie, lipofiliciteit, oplosbaarheid,…)
- Aanwezigheid v hulpsto en
- Doseervorm (bv tablet, capsule (gecoated of niet), zalf, gel,…)


1

,1.4 Farmacokinetiek omvat 4 basisprocessen (ADME)

GM via absorptie in bloedcirculatie

GM uitgescheiden door eliminatie (via nier of metabolisme)

Farmacokinetische fase: 2

- Absorptie, distributie, metabolisme, excretie
o Metabolisme + excretie = eliminatieprocessen

Farmacodynamisceh fase: 3

- GM bereikt plaats v activatie (in voldoende hoge conc)  e ect

1.5 Systematische blootstelling (exposure) aan GM

Blootstelling aan GM afgelezen op conc-tijdsprofiel AUC




1.6 Interindividuele variabiliteit in farmacokinetiek en -dynamiek

Eenzelfde dosis kan leiden tot sterk verschillende plasmaconc.



2. Toedieningswijzen en doseervormen
2.2 Enterale inname

kan oraal of rectaal verlopen via maag-darmstelsel

2.2.1 Oraal

Patiëntvriendelijk

Complicatie: ongewenste lokale e ecten

Tablet: vaste toedieningsvorm

- Bevat hulpsto en voor desintegratie (uiteenvallen v tablet)

Capsule: gm in poeder in gelatinekapsel

- Contact met watergelatine lost op

Klassieke tablet:

- Onmiddellijke vrijstelling (begint brij te zetten bij contact met maagsap)
o Wnr geen afgifte bij maag mag zijn, zijn ze voorzien v maagsapresistent (enteric
coated)

2

,Tabletten met gereguleerde afgifte:

- Bij chronisch gebruik: minder piek-dalfluctaties (minder kans op toxische spiegel)
- Minder freq innemen therapietrouw↑

Capsules:

- Oplosbaar omhulsel
- Snellere opname, hogere plasamconc (bv suspensie, vloeibare toedieningsvorm,
bruistablet)
o Komt omdat dissolutieproces n.v.t.

Sublinguale inname (bv Cedocard, nitroglycerine)

- GM lost op in speeksel algemene circulatie bereiken via mondslijmvlies (goed
doorbloed, beperkt opp)
- Farmacon moet lipofiel zijn + goed oplosbaar in speeksel (pH=6)
- Omzeilen v first-pass-e ect

Orale toediening:

- Geabsorbeerd thv dunne darm
o Rekening houden met first-pass-e ect
- Na maag naar intestinale mucosa v darmwand:
o GM al onderhevig aan e lux via transporters of metabolisme door enzymatische
enzymen
- Dan GM naar bloed!!
- Daarna naar lever (grotendeels al eliminatie)
o Soms via galsecretie terug naar dunne darm (enteroheptische kringloop)

First-pass-e ect:

- Bij eerste passage door lever gemetaboliseerd
- Wnr ongehinderd lever gepasseerd  in systematische circulatie (beschikbaar)

2.2.2 Via sonde

Sondevoeding: wnr patiënt via mond niet kan innemen

2.2.3. Rectaal

Behandeling v lokale/systematische aandoeningen

Toegediend id vorm v:

- Suppositoria (zetpille,)
- Enema’s/klysma’s (lavementen)
o Absorptie via middelste + onderste hemorroïdale vene

Voordelen:

- Gedeeltelijk first-pass-e ect vermijden
- Vermijden contact met mucosa
- Bruikbaar bij kinderen
- Toepasbaar bij kinderen, slikproblemen, bewusteloze patiënten
- Bewerkstelligen v lokale e ecten

3

, Nadelen:

- Absorptie traag + onregelmatig
- Kleiner absorptieopp (in rectum tov dunne darm)
- Contacttijd tss GM en rectale mucosa wisselend + onvoorspelbaar
- Sterke interindividuele verschillen in veneuze drainage vh rectum

2.3 Parentaal

Andere toedieningsweg dan via maag-darmstelsel

2.3.1 Injectie

Subcutaan, intramusculair, intraveneus (bolus/infuus)

Intraveneus:

- Goed regelbaar
- Geen absorptiefase (biologische beschikbaarheid = 100%)
- Onmiddellijk e ect
- Via bolus of infuus ingediend
- Nadelen:
o Met hele grote moeite en langzaamheid verwijdert worden eens geïnjecteerd
o Anafylactische reacties
o Emboolvorming (neerslaan in bloed)

Intramusculair:

- Gebruik v depotpreparaten mogelijk (bv prikpil)
- Absorptie afh v doorbloeding v spierweefsel, ingespoten volume, viscositeit, pH +
bu ercapaciteit, verdelingscoë iciënt(log P), ionisatie(pKa), moleculair gewicht (MW)
- Doorbloeding↑ bij spierarbeid/masseren injectieplaats absorptie↑
- Vnl in bil- of bovenarmspier
- Farmaca komen terecht in tssweefsel- of interstitieelvocht (EW vrij, ionair)
- Nadelen:
o Pijn, abcesvorming (bij slechte hygiëne), necrose, hemorragie (hematoom)

Subcutaan:

- Vaak voor insuline
- Absorptie afh v doorbloeding v vetweefsel, ingespoten volume, viscositeit, pH +
bu ercapaciteit, verdelingscoë iciënt(log P), ionisatie(pKa), moleculair gewicht (MW)
o Trager dan intramusculair
o T↑  absorptie↑
o Enzym hyaluronzuur toevoegen  absorptie↑
o Vasoconstricter toevoegen (bv adrenaline)  absorptie↓
- Vnl in bovenbeen, -arm, buikplooi
- Farmaca komen terecht in tssweefsel- of interstitieelvocht (EW vrij, ionair)
- Nadelen:
o Pijn, abcesvorming (bij slechte hygiëne), necrose, hemorragie (hematoom)




4