Rédigé par des étudiants ayant réussi Disponible immédiatement après paiement Lire en ligne ou en PDF Mauvais document ? Échangez-le gratuitement 4,6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Aperçu 10 sur 100 pages
Resume

samenvatting communicatiewetenschappen (boek + les) - geslaagd eerste zit - 2025/2026

Document preview thumbnail
Aperçu 10 sur 100 pages

Deze samenvatting bevat de volledige leerstof van Communicatiewetenschappen, van de basisbegrippen en communicatiemodellen tot media, theorieën, mediageschiedenis, media-economie, representatie, publiek en mediawijsheid. Alles is duidelijk en eenvoudig uitgelegd, met de belangrijkste begrippen, theorieën, modellen en voorbeelden. De samenvatting is samengesteld op basis van zowel de lesnotities als het boek, waardoor je alles overzichtelijk in één document terugvindt en niets belangrijks hoeft te missen.

Aperçu du contenu

COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN

Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 – BOUWSTENEN VAN EEN DISCIPLINE EN EEN PRAKTIJK............ 11
1. inleiding: communicatie is meer dan communiceren ...................................................... 11
2. Het teken als basis voor betekenisvol communiceren ...................................................... 11
2.1 Semiotiek ............................................................................................................................ 11
2.1.1 sub disciplines binnen semiotiek ............................................................................. 11
2.2 Teken, tekensysteem en tekenindeling ............................................................................... 12
2.2.1 Tekensystemen ........................................................................................................ 12
2.2.2 Tekenindelingen ...................................................................................................... 14
3. Elementen van het communicatieproces .......................................................................... 15
3.1 Communicator .................................................................................................................... 15
3.2 Boodschap .......................................................................................................................... 15
3.2.1 Referentieel/ inhoudelijk aspect .............................................................................. 15
3.2.2 Expressief/ vormelijk aspect ................................................................................... 15
3.2.3 Relationeel en appellerend aspect ........................................................................... 15
3.2.4 Encoderen en decoderen .......................................................................................... 16
3.4 Transmissie, kanaal en medium ......................................................................................... 16
3.4.1 Ruis.......................................................................................................................... 16
3.5 Ontvanger ........................................................................................................................... 17
4. Communicatiemodellen ................................................................................................... 17
4.1 Model van Lasswell (1948) ................................................................................................ 17
4.2 Model van Shanon (1949) .................................................................................................. 18
4.3 Balansmodel van Newcomb (1953) ................................................................................... 18
4.4 Model van Schramm (1954) ............................................................................................... 19
4.5 Model van Gerbner (1956) ................................................................................................. 19
4.5.1 Model van Gerbner stap voor stap .......................................................................... 20
4.6 Model van Jakobson (1960) ............................................................................................... 20
4.7 Procesmodel van Oomkes (2000) ...................................................................................... 20
5. Verschillende visies op het communicatieproces ............................................................. 21
5.1 Transmissievisie ................................................................................................................. 21
5.2 Rituele visie/ expressiemodel ..................................................................................... 21
5.3 Attentievisie/ publiciteitsmodel .......................................................................................... 21
5.4 Receptievisie ...................................................................................................................... 21

1

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
5.5 Twee theoretische scholen van Fiske ................................................................................. 21
5.5.1 Processchool ............................................................................................................ 22
5.5.2 Semiotische school .................................................................................................. 22
6. Vormen van communicatie ............................................................................................... 22
6.1 Intrapersoonlijke communicatie ......................................................................................... 22
6.2 Interpersoonlijke communicatie ......................................................................................... 22
6.3 Massacommunicatie ........................................................................................................... 23
6.4 Non – verbale communicatie .............................................................................................. 23
6.4.1 Functies van non – verbale communicatie .............................................................. 23
6.4.2 Twee niveaus van non – verbale communicatie ...................................................... 23
6.4.3 Types non – verbaal gedrag ..................................................................................... 23
6.4.4 Grammatica van lichaamstaal ................................................................................. 23
HOOFDSTUK 2 – THE YOUNG AND THE RESTLESS: DE ONTWIKKELING VAN
COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN ALS DISICIPLINE ................................................ 24
1. inleiding ............................................................................................................................ 24
2. Communicatiewetenschappen: een academische discipline ............................................ 24
3. Communicatiewetenschappen: jong veld, moeilijke afbakening ..................................... 24
4. Het ontstaan en de ontwikkeling van communicatiewetenschappen als discipline ......... 24
4.1 Voorlopers in het denken over communicatie .................................................................... 25
4.2 Institutionalisering van de communicatiewetenschappen .................................................. 25
4.2.1 De ‘Founding Fathers .............................................................................................. 25
4.3 Administratief en kritisch onderzoek ................................................................................. 26
5. Paradigmatische strijd in de communicatiewetenschappen ............................................. 26
5.1 Het paradigmabegrip .......................................................................................................... 26
5.2 Paradigma’s in de sociale wetenschappen .......................................................................... 27
5.3 Paradigma’s in de communicatiewetenschappen ............................................................... 27
5.3.1 Dominant mainstream paradigma ........................................................................... 27
5.3.2 Alternatief kritisch paradigma ................................................................................. 28
6. Theoretische diversiteit in de communicatiewetenschappen ........................................... 28
6.1 De notie theorie .................................................................................................................. 28
6.2 Classificeren van theorievorming....................................................................................... 28
6.2.1 actie  structuur ..................................................................................................... 29
6.2.2 Consensus  structuur ........................................................................................... 29


2

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
6.2.3 Materie  geest ...................................................................................................... 29
HOOFDSTUK 3 – COMING OF AGE: ONDERZOEK NAAR MEDIA EN
COMMUNICATIE IN DE EERSTE HELFT VAN DE TWINTIGSTE EEUW ..................... 30
1. De massamaatschappij ..................................................................................................... 30
1.1 Contextualisering ............................................................................................................... 30
1.2 Concepten en ideeën in het denken over de massamaatschappij ....................................... 30
1.3 Massamaatschappijtheorie ................................................................................................. 31
1.3.1 Kritieken en evaluatie.............................................................................................. 32
2. Propaganda ....................................................................................................................... 32
2.1 De propagandatheorie van Lasswell................................................................................... 33
2.1.1 Propaganda als beheer van attitudes ........................................................................ 33
2.1.2 Twee functies van symbolen ................................................................................... 33
2.2 Het paradigma van kritische propagandastudies ................................................................ 33
2.2.1 Lasswell  kritische propagandastudies ................................................................ 33
2.2.2 Technieken van propaganda .................................................................................... 33
3.3 Paradigmatische strijd ........................................................................................................ 34
3.3.1 Waarom won Lasswell? ........................................................................................... 34
HOOFDSTUK 4 – SNELLE OPKOMST EN BLOEI VAN DE
COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN: SLINGERBEWEGINGEN IN HET
MAINSTREAMPARADIGMA ............................................................................................... 35
1. Communicatiewetenschappen leent uit andere disciplines .............................................. 35
2. Communicatie wetenschappen leent uit SOCIOLOGIE ................................................. 35
2.1 Functionalisme ................................................................................................................... 35
2.2 Functionalistische mediatheorie: functies van media......................................................... 35
2.2.1 Lasswell – drie sociale functies ............................................................................... 36
2.2.2 Merton en Lazarsfeld .............................................................................................. 36
2.2.3 Wright ...................................................................................................................... 37
2.2.4 McQuail voegt de mobilisatiefunctie toe ................................................................ 37
2.3 de actiegerichte benaderingen en interpretatieve theorie (sociologie) ............................... 37
2.3.1 Symbolisch interactionisme .................................................................................... 37
2.3.2 Fenomenologie (1900s) ........................................................................................... 37
3. Communicatie wetenschappen leent uit PSYCHOLOGIE ............................................. 38
3.1 psychologie en cognitieve dissonantie ............................................................................... 38
3.1.1 Cognitieve dissonantie – Festinger ......................................................................... 38

3

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
4. Sociolinguïstiek ................................................................................................................ 38
4.1 Sociale context en communicatief gedrag .......................................................................... 39
4.2 Taal als concept .................................................................................................................. 39
4.3 Codetheorie of deficit hypothese van Bernstein ................................................................ 40
5. Media en publiek: van machtige media naar limited effects ............................................ 40
5.1 1900 – 1940: almacht van media ........................................................................................ 40
5.2 1940 – 1960: limited effects ............................................................................................... 41
5.2.1 Two and multi step flow .......................................................................................... 41
5.2.2 Mediating factors – Klapper (1960) ........................................................................ 41
5.2.3 Uses en Gratifications – Katz, Blumler en Gurevitch (1974) ................................. 41
5.3 1960 – 1980 Machtige media: de sequel ............................................................................ 41
5.3.1 Agenda – setting theory – Mcombs en Shaw (1972) .............................................. 41
5.3.2 Cultivatietheorie – Gerbner ..................................................................................... 42
5.3.1 Zwijgspiraaltheorie – Noelle Neumann (1984) ....................................................... 42
HOOFDSTUK 5 – HET ALTERNATIEVE KRITISCHE PARADIGMA .............................. 43
1. De Marxistische benadering ............................................................................................. 43
1.1 Basiselementen ................................................................................................................... 43
1.2 Onderbouw en bovenbouw................................................................................................. 44
1.3 Media .................................................................................................................................. 44
1.4 Kritiek op Marx’ visie op media......................................................................................... 45
2. Kritische theorie en de Frankfurter Schule ...................................................................... 45
2.1 Origine en onderzoeksprogramma ..................................................................................... 45
2.2 Culturele dimensie: cultuurindustrie .................................................................................. 46
2.3 Politieke dimensie: teloorgang van de publieke sfeer ........................................................ 46
2.3.1 Hoe is de publieke sfeer ontstaan ............................................................................ 46
2.4 Kritiek op de Frankfurter Schule ........................................................................................ 47
3. Politieke economie van communicatie ............................................................................. 47
3.1 Kritische politieke economie .............................................................................................. 47
3.2 Focus en onderzoek domeinen ........................................................................................... 47
3.2.1 Economische functies .............................................................................................. 48
3.3 Onderzoeksprogramma – Mosco........................................................................................ 48
3.4 Kritieken ............................................................................................................................. 48
4. Cultural studies ................................................................................................................. 48

4

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
4.1 Oorsprong ................................................................................................................... 48
4.2 Twee paradigma’s ............................................................................................................... 49
4.2.1 Structuralisme.......................................................................................................... 49
4.2.2 Culturalisme ............................................................................................................ 50
4.3 Onderzoeksprogramma ...................................................................................................... 50
4.3.1 Wat onderzoekt het BCCCS? .................................................................................. 50
4.4 Kritiek op Cultural Studies ................................................................................................. 51
5. Postbenaderingen ............................................................................................................. 51
5.1 Poststructuralisme .............................................................................................................. 51
5.2 Creatieve consumptie ......................................................................................................... 52
5.2.1 manieren waarop creatieve consumptie gebeurt ..................................................... 52
5.3 Postmodernisme ................................................................................................................. 52
HOOFDSTUK 6 – NIEUWE TIJDEN, NIEUWE MEDIA EN NIEUWE THEORIEËN ...... 54
1. Media en communicatie technologie: een onderzoeksmatig niemandsland? ................... 54
1.1 Vier zaken waarmee je rekening moet houden ................................................................... 54
2. diffusie van technologische innovaties............................................................................. 55
2.1 Diffusietheorie – Everett Rogers ........................................................................................ 55
2.2 Diffusieproces .................................................................................................................... 55
2.3 Doorbraak binnen een sociaal systeem .............................................................................. 55
2.3.1 Kenmerken van de innovatie ................................................................................... 56
2.3.2 Fasen van het adoptieproces .................................................................................... 56
3. Medium technologische benaderingen ............................................................................. 56
3.1 Toronto School ................................................................................................................... 56
3.1.1 McLuhans belangrijkste ideeën over media ............................................................ 56
4. Informatiemaatschappijtheorie ......................................................................................... 57
4.1 Verschillende perspectieven op de informatiemaatschappij ............................................... 57
4.2 Netwerkmaatschappij – Castells ........................................................................................ 57
5. “Nieuwe” mediatheorieën ................................................................................................ 58
5.1 New Media Theory ............................................................................................................. 58
5.2 Practice Theory................................................................................................................... 58
5.3 Mediatization ...................................................................................................................... 59
5.3.1 Twee visies op mediatization................................................................................... 59
HOOFDSTUK 7 – SOCIAALWETENSCHAPPELIJKE MEDIATHEORIEËN ................... 60

5

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
1. Four things you didnt’t know about media theory ........................................................... 60
2. Vier soorten mediatheorieën – Baran en Davis ................................................................ 60
3. Vier golven in het denken over media en ontvanger ........................................................ 61
HOOFDSTUK 8 – EEN HISTORISCH PERSPECTIEF OP MEDIA EN COMMUNICATIE:
EEN SOCIALE EVOLUTIE.................................................................................................... 62
1. Mediageschiedenis: media en/ in maatschappelijke omwentelingen ............................... 62
1.1 Mcluhan’s these: elke dominerende technologie bepaalt hoe we denken .......................... 62
2. Voorlopers van communicatie- en mediatechnologieën: orale en schriftelijke cultuur ... 62
2.1 Orale cultuur: gesproken taal ............................................................................................. 62
2.2 Geschreven taal .................................................................................................................. 63
2.2.1 Waarom is geschreven taal belangrijk? ................................................................... 64
2.2.2 Maatschappelijk implicaties .................................................................................... 64
3. Printmedia ........................................................................................................................ 64
3.1 Drukkunst ........................................................................................................................... 64
3.1.1 Printcultuur – The Gutenberg Galaxy ..................................................................... 64
3.1.2 Maatschappelijke implicaties .................................................................................. 65
3.2 Dagbladpers ........................................................................................................................ 65
3.2.1 Maatschappelijke context ........................................................................................ 65
3.2.2 Evolutie van de dagbladpers ................................................................................... 66
3.2.3 Maatschappelijke implicaties .................................................................................. 66
4. Beeld en beeldmedia ........................................................................................................ 67
4.1 Registratie van beeld: fotografie ........................................................................................ 67
4.2 De illusie van beweging: film en cinema ........................................................................... 67
4.2.1 Evolutie van film en cinema .................................................................................... 67
4.2.2 Maatschappelijke implicaties .................................................................................. 68
4.3 Van het grote naar het kleine scherm: televisie .................................................................. 68
4.3.2 Maatschappelijke implicaties .................................................................................. 69
5. Het tijdperk van telecommunicatie .................................................................................. 69
5.1 Registratie van geluid: de grammofoon ............................................................................. 70
5.1.1 Evolutie van de grammofoon .................................................................................. 70
5.1.2 Maatschappelijke implicaties .................................................................................. 70
5.2 Radio .................................................................................................................................. 70
5.2.1 Evolutie: draadloze telegrafie .................................................................................. 70


6

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
5.2.2 Maatschappelijke implicaties .................................................................................. 70
5.3 Telegrafie: van optisch naar elektronisch ........................................................................... 71
5.3.1 Evolutie van telegrafie ............................................................................................ 71
5.3.2 Maatschappelijke implicaties .................................................................................. 71
5.4 Telefonie ............................................................................................................................. 71
5.4.1 Evolutie ................................................................................................................... 72
6. Hedendaagse communicatie: digitalisering, convergentie en globalisering .................... 72
HOOFDSTUK 9 – EEN SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF OP COMMUNICATIE EN
MEDIA ..................................................................................................................................... 73
1. Centrale thema’s van de mediasociologie ........................................................................ 73
1.1 Macht .................................................................................................................................. 73
1.1.1 Verschillende visies op macht ................................................................................. 73
1.1.2 Macht en media ....................................................................................................... 73
1.2 Sociale integratie en identiteit ............................................................................................ 74
1.3 Sociale verandering en dubbele dimensie van media ......................................................... 75
1.3.1 Dubbele dimensie van media (H10) ........................................................................ 75
1.3.2 Typologie van Rosengren ........................................................................................ 75
2. Cultuur en identiteit .......................................................................................................... 75
2.1 Een definitie van cultuur .................................................................................................... 76
2.2 Cultuur en communicatie ................................................................................................... 76
2.3 Subculturen......................................................................................................................... 76
2.3.1 Identiteit .................................................................................................................. 77
3. Een blik op de actoren: de communicator doorgelicht ..................................................... 77
3.1 Mediasystemen ................................................................................................................... 78
3.1.1 Modellen van Hallin en Mancini ............................................................................. 78
3.2 Media – instelling en mediaorganisatie .............................................................................. 78
3.2.1 Media – instelling .................................................................................................... 79
3.2.2 Mediaorganisatie ..................................................................................................... 79
3.3 Communicatorstudies: een typologie ................................................................................. 79
3.4 De gatekeeper: een bijzondere actor en communicator ..................................................... 80
3.4.1 Historische ontwikkeling......................................................................................... 80
3.4.2 Gatewatching ........................................................................................................... 80
4. De beroepsrol en professionalisering van de communicator............................................ 80


7

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
5.1 Rolconcept – sociologie ..................................................................................................... 80
5.2 Beroepssociologie – Greenwood ........................................................................................ 80
5.3 Mediaberoepsrollen – Tunstall ........................................................................................... 81
5.4 Rolconflicten en dilemma’s ................................................................................................ 81
4.5 Hoe worden deze conflicten beperkt? ................................................................................ 81
HOOFDSTUK 10 – BASISBEGINSELEN VAN MEDIA – ECONOMIE............................. 82
1. Economische basisprincipes van media ........................................................................... 82
1.1 Gebruikswaarde  ruilwaarde .......................................................................................... 82
1.2 Tweezijdige markten .......................................................................................................... 82
1.2.1 Verschillende soorten gevolgen ............................................................................... 83
1.3 Bijzondere kenmerken van mediaproducten ...................................................................... 83
1.3.1 Media als (semi) publieke goederen ........................................................................ 83
1.4 Risky business en de mediakostenstructuur ....................................................................... 84
1.4.1 Mediakostenstructuur .............................................................................................. 84
1.4.2 80/20 – regel ............................................................................................................ 84
1.5 Economies of scale en economies of scope ....................................................................... 84
2. antwoorden en strategieën tegenover de risky media business ........................................ 84
2.1 Publieksmaximalisering ..................................................................................................... 84
2.2 Artificiële schaarste ............................................................................................................ 85
2.3 Controle over distributie..................................................................................................... 85
2.4 Big is beautiful: concentratie en integratie ......................................................................... 85
3. Nieuwe media – economie ............................................................................................... 86
3.1 De wetten van Moore en Metcalfe ..................................................................................... 86
3.1.1 Wet van Moore ........................................................................................................ 86
3.1.2 Wet van Metcalfe ..................................................................................................... 87
3.2 Long Tail ............................................................................................................................ 87
3.3. Platformisering .................................................................................................................. 87
3.3.1 Gevolgen van platformisering ................................................................................. 88
3.4 Transformatie  continuïteit ............................................................................................. 88
HOOFDSTUK 11 – NORMATIEVE PERSPECTIEVEN, MEDIABELEID EN HET
ALGEMEEN BELANG ........................................................................................................... 89
1. Normatieve modellen ....................................................................................................... 89
1.1 Four theories of the Press ................................................................................................... 89


8

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
1.2 Aanvullende concepten....................................................................................................... 90
1.2.1 Revolutionair model ................................................................................................ 90
1.2.2 Ontwikkelingsmodel ............................................................................................... 90
1.2.3 Democratisch – participatorisch model ................................................................... 90
2. Mediabeleid ...................................................................................................................... 90
2.1 Mediabeleid als resultaat van de I-I-I- mix ........................................................................ 90
2.2 Spanningsvelden en mediabeleid ....................................................................................... 91
3. Normatieve aspecten van media ....................................................................................... 91
3.1 Normatieve spanningen ...................................................................................................... 91
3.2 Verantwoordingsrelaties ..................................................................................................... 91
3.3 Vier verantwoordingsrelaties .............................................................................................. 92
HOOFDSTUK 12 – EEN INHOUDELIJK PERSPECTIEF OP DE MEDIABOODSCHAP
EN REPRESENTATIE ............................................................................................................. 93
1. representatie, beeldvorming en media .................................................................................. 93
1.1 Kenmerken van representatie ............................................................................................. 93
2. Representatie: weerspiegeling of vertekening .................................................................. 93
2.1 Categorisering en stereotypering ........................................................................................ 94
2.2 Belang van beeldvorming in de media ............................................................................... 95
2.3 Nieuwsselectie: nieuwswaarden en selectiefactoren .......................................................... 95
2.3.1 Nieuwswaarden – Galtung en Ruge ........................................................................ 95
2.3.1 Universele nieuwswaarden ...................................................................................... 95
2.3.2 Cultuurspecifieke nieuwswaarden ........................................................................... 96
2.3.3 Rosengren – realistische visie ................................................................................. 96
3. Verschillende vormen van media – inhoud ...................................................................... 96
3.1 Genre .................................................................................................................................. 96
3.1.1 Multi – platform telling ........................................................................................... 96
3.2 Media Logic ....................................................................................................................... 97
3.4 Format ................................................................................................................................ 97
4. Een wetenschappelijke analyse van media-inhoud en boodschappen ............................. 97
HOOFDSTUK 13 – EEN PUBLIEKSPERSPECTIEF ........................................................... 98
1. Wie of Wat is de ontvanger? ............................................................................................. 98
2. Het publieksonderzoek ..................................................................................................... 98
3. Persuasieve communicatie ............................................................................................... 99


9

, COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
3.1 Begripsverduidelijking ....................................................................................................... 99
3.2 Basismodellen van persuasie .............................................................................................. 99
3.2.1 Model van Hovland, Janis en Kelley (1953) ........................................................... 99
3.2.2 Input – outputmodel van McGuire (1973) .............................................................. 99
3.2.3 Model van Kelman (1958) .................................................................................... 100
3.2.4 Elobaration Likelihood Model (ELM) van Petty & Cacioppo (1986) .................. 100
3.2.5 Limited Capacity Model (LCM) van Annie Lang (2000) ..................................... 100
4. Mediawijsheid ................................................................................................................ 100




10

Livre connecté
 image
Éditeur: Inconnu ISBN: 9789463933902 Édition: Inconnu

Infos sur le Document

Livre entier ?
Oui
Publié le
13 août 2026
Nombre de pages
100
Écrit en
2024/2025
Type
Resume
€10,66

Mauvais document ? Échangez-le gratuitement Dans les 14 jours suivant votre achat et avant le téléchargement, vous pouvez choisir un autre document. Vous pouvez simplement dépenser le montant à nouveau.
Rédigé par des étudiants ayant réussi
Disponible immédiatement après paiement
Lire en ligne ou en PDF

Vendu
1
Abonnés
0
Éléments
3
Dernière vente
1 mois de cela



Pourquoi les étudiants choisissent Stuvia

Créé par d'autres étudiants, vérifié par les avis

Une qualité sur laquelle compter : rédigé par des étudiants qui ont réussi et évalué par d'autres qui ont utilisé ce document.

Le document ne convient pas ? Choisis un autre document

Aucun souci ! Tu peux sélectionner directement un autre document qui correspond mieux à ce que tu cherches.

Paye comme tu veux, apprends aussitôt

Aucun abonnement, aucun engagement. Paye selon tes habitudes par carte de crédit et télécharge ton document PDF instantanément.

Student with book image

“Acheté, téléchargé et réussi. C'est aussi simple que ça.”

Alisha Student

Foire aux questions