Samenvatting Consumentenrecht - HoGent RE1

CONSUMENTENRECHT



BELANGRIJKE INFORMATIE
- Studiematerialen
o Syllabus consumentenrecht
o Slides en lesnotities
o Codex 1 en 2 (privaatrecht en economisch recht)!!!
- Examen: schriftelijk
o Leerstof kennen, begrijpen, toepassen
o Verschillende soorten vragen:
 Meerkeuzevragen
 Lichte giscorrectie: +1 voor juist, -0,25 voor fout
 Juist/fout vragen
 Open vragen (casussen…)
 Invulvragen
 Duiding van begrippen/juridische principes…
o Toepasselijke wetsartikelen




1

, CONSUMENTENRECHT



THEMA 1: SITUERING VAN HET CONSUMENTENRECHT

1. DEFINITIE, ONTSTAAN EN AFBAKENING T.O.V. ANDERE RECHTSTAKKEN


1.1. DEFINITIE VAN HET CONSUMENTENRECHT
- Geheel van regels die tot doel hebben natuurlijke personen te beschermen in hun
rol als consument, rechtspersonen kunnen geen consument zijn!
o ‘Consument’ = “iedere natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden die
buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit vallen” (zie
bv. art. I.1, 2° WER; art. 1649bis, §1, 1° oud BW)
- Gericht op bescherming van de consument in zijn relatie tot de professionele
beroepsbeoefenaar (producent/verkoper/ onderneming …), om het economisch en
juridisch evenwicht tussen beiden te herstellen
o Consumentenrecht betreft ‘B2C’-relaties ( ‘C2C’ en ‘B2B’)
 B2C = business to consumer (relatie tussen onderneming en
consument)
 Consumentenrecht heft geen betrekking tot C2C (consumer to
consumer) of B2B (business to business)
o Consument wordt beschouwd als economisch zwakkere en minder ervaren
contractspartij
o Tendens: uitbreiding toepassingsgebied naar B2B-relaties
 Verschillende regels (vnl. Boek VI. WER – zie Thema 3.) beogen niet
- alleen - de bescherming van de consument, maar - ook - van de
concurrent
 Voorbeeld: vergelijkende reclame, wanneer mag dat wel en
wat mag niet?


1.2. ONTSTAAN VAN HET CONSUMENTENRECHT
- Vrij recente rechtstak (°1960)
o Opkomst ‘consumptiemaatschappij’ tweede helft 20e eeuw (na WO II)
o Stijging van:
 Enerzijds welvaart en koopkracht van burgers
 Anderzijds professionele aanbieders van goederen en diensten
o Gevolg: nood aan regels ter bescherming van de rechtspositie van
consumenten


1.3. AFBAKENING VAN HET CONSUMENTENRECHT
- Principes gemeen verbintenissenrecht (boek 5 BW)
o Contractvrijheid
o Bindende kracht
- Consumentenrecht: verschillende soorten ‘compenserende’ maatregelen
o 1. Informatieverplichtingen
 Onderneming moet aan de consument voldoende informatie geven
o 2. Bedenktermijn (herroepingsrecht)
 Uitzondering op de bindende kracht van overeenkomsten
 Voorbeeld: als je op bol.com een boek koopt, heb je het recht
om dat boek terug te sturen en dus de overeenkomst
herroepen
o 3. Reguleren contractinhoud, onrechtmatige bedingen

2

, CONSUMENTENRECHT


 Wet zegt: ook al is het aanvaard, dan nog mag je niet alles in het
contract schrijven
 Alles wat in het nadeel van de consument is, is verboden!
o 4. Verbod/verplichting tot contracteren
 Voorbeeld: consumenten die te veel schulden hebben, komen op
een zwarte lijst en met hen mag er geen consumentenkrediet meer
worden afgesloten

Informatieverplichtingen

- Gemeen verbintenissenrecht
o Precontractuele informatieplicht (art. 5.16 BW)
o Geen bedrog (art. 5.35 BW)
- Consumentenrecht
o Verdergaande informatieverplichtingen
o Onderneming consument
o Positief en negatief
 Positief = verplichting tot mededeling van bepaalde informatie
(bv. bij online aankopen)
 Je moet voldoende informatie krijgen om een product te
consumeren, daarom voorziet de wetgever dat
 Negatief = verbod op verspreiding van bepaalde informatie (bv.
misleidende reclame)

Bedenktermijn (herroepingsrecht)

- Uitzondering op de bindende kracht van de overeenkomst
o ‘Bindende kracht’ = eenmaal partijen op geldige wijze een overeenkomst
hebben gesloten, zijn ze door de overeenkomst gebonden (onder
voorbehoud van de werking van gemeenrechtelijke regels inzake
ontbinding/vernietiging)
o Bedenktermijn of herroepingsrecht = laat de consument toe terug te
komen op een geldig gesloten overeenkomst
 Geen motivering vereist
 Geen (schadevergoeding) verschuldigd
- Geen automatisch of algemeen ‘recht op een herroepingsrecht’
o Alleen bij bepaalde types consumentenovereenkomsten
 Overeenkomsten op afstand (bv. online) (< wijze waarop contract
wordt gesloten; ‘informatie-assymetrie’)
 Buiten de verkoopruimte gesloten overeenkomsten (bv. op straat,
aan de deur) (< plaats waar het contract wordt gesloten)
 Consumentenkredietovereenkomsten (< aard van het contract)

Regulering contractinhoud – bv consumentenkrediet

- Consumentenkrediet = consument gaat een lening aan om de aankoop van een
consumptiegoed –of dienst te financieren waarvoor hij zelf niet voldoende
middelen heeft (bv. lening of verkoop op afbetaling van een auto)
- Uitzondering op de contractvrijheid en het consensualisme
- (Consumenten)kredietovereenkomst = plechtige overeenkomst met bepaalde
verplichte inhoud
o Loutere wilsovereenstemming volstaat niet opdat een rechtsgeldige
kredietovereenkomst tot stand komt


3

, CONSUMENTENRECHT


o Formele voorwaarden om een rechtsgeldige kredietovereenkomst te
hebben (zie artikel VII.78 WER)
 Verplichte vermeldingen in een schriftelijke overeenkomst: o.m.
soort van krediet, de duur van de kredietovereenkomst; het
kredietbedrag en de voorwaarden voor kredietopneming; de
debetrentevoet; het jaarlijkse kostenpercentage (JKP) en het totale
door de consument te betalen bedrag; terugbetalingsvoorwaarden,
totale kosten, aflossingstabel ...
- Voorbeeld: KB 18 november 2005 – consumentenkrediet (overeenkomsten) /
typecontract voor huwelijksbemiddeling
- Voorbeeld: aflossingstabel bij consumentenkrediet




Verbod/verplichting tot contracteren

- Uitzondering op de contractvrijheid
o ‘contractvrijheid’ = ondernemingen zijn in principe vrij al dan niet met een
consument te contracteren
- Verplichting: basisbankdienst
o In België heeft elke burger recht op een basisbankdienst, dit is nodig om te
functioneren, anders is het moeilijk om facturen te betalen
 De bank mag niet weigeren om een burger geen bankkaart te geven
 Deze basisdiensten moeten worden aangeboden!
- Verbod: consumentenkrediet
o Wanneer een consument bijvoorbeeld al te veel schulden heeft open staan,
dit wordt bijgehouden op een zwarte lijst
 Gebeurd vanaf het moment als je per maand meer dan €1000 moet
afbetalen

2. RECHTSBRONNEN


2.1. EU-RECHT
- Europese oorsprong
o EU heeft belangrijke bevoegdheid op het vlak van
consumentenbescherming
o Reden: realisatie Europese interne markt: vrij verkeer van goederen,
diensten, personen en kapitaal vereist dat consumenten binnen de EU op



4