Samenvatting Histologie-Cytologie-Biochemie | Histologische Technieken | UGent | 2026/27

HISTOLOGIE
H1. HISTOLOGISCHE TECHNIEKEN (FIXATIE, INBEDDEN, SNIJDEN, KLEUREN/CONTRASTEREN)

1.FIXATIE

 Denatureren v EW’en = bewaren v weefsel met behoud v oorspronkelijke structuur  stilleggen vd afbraakreacties
 Permeabiliseren v celmembraan: maken v gaatje id membraan
 Weefsel hard en poreus maken

1. Chemische fixatie:
o Meeste werk, beste morfologie
o Immersie (onderdompeling) of perfusie (inspuiten) v weefsel met fixatief
o Fixator dringt volledig in weefsel door (maakt gaatjes)

o Zuivere fixators: formaldehyde, glutaaraldehyde, osmiumtetroxide, ethanol, azijnzuur
 nadelen bij zuivere fixators, drm meestal mengsel v fixators gebruiktk

2. Koude fixatie:
o Invriezen vh weefsel  afbraakprocessen id cel stilgelegd
o Bv. bij tumor

 Artefact = veranderingen die ontstaan ih weefsel wnr je het gaat snijden, bewerken, …
 Komt veel voor in KB

2.INBEDDEN

 Het gefixeerde materiaal omwikkelen en doordringen met inbedmiddel  w hard
o Bv. paraffine (= kaarsvet), hars, plastics

 inbedmiddelen = hydrofoob
 maar weefsel bevat veel water dus: weefsel eerst dehydrateren/ontwateren
o Weefsel in stijgende reeks alcoholbaden brengen (30°, 50°, 70°, 90°, absolute ethanol)
o Clearing in tolueen: zdd weefsel mengbaar w met alcohol en inbedmiddel



3.SNIJDEN

 dr hardheid v inbedmateriaal  weefsel w snijdbaar in dunne coupes

 Paraffine: 5 µm
o LM
o Stalen mes

 Hars, plastics
o 50nm-2µm: halfdunne coupes  LM, glazen mes
o 50-100 nm: EM  glas-of diamantmes


1

,4.1.KLEUREN - LM

Helderveld LM (= bright field LM)

 Parafine: waterafstotend
 Kleurstoffen zijn vaak waterige oplossingen
 maar weefsels bestaan uit parafine: = hydrofoob
 drm deparafinneren (tolueen, alcoholreeksen van 90% nr water)

 Kleurstof bestaat uit
o Chromofoor: eigenlijke kleurdrager
o Auxochroom: maakt kleurstof wateroplosbaar en bindt chromofoor aan het te kleuren weefsel, hydrofiel

 Amfoliet = molecuul met base én zure groepen

 Haematoxyline-Eosine
o Haematoxyline:
 = Basische kleurstof → bindt op zure groepen (pos. geladen, kation, kan H+ afgeven)
 Blauw/paars
 Bindt op zure groepen: GAG’s, kern: veel zure (fosfaat)groepen dr DNA
 = basofiel

Eosine:
 = zure kleurstof  bindt op basische groepen (neg. geladen, anion, kan H+ opnemen)
 Roze
 Cytoplasma: veel basische groepen
 = eosinofiel (= weefselcomponent, reageert met basische kleurstof)

 Goede kleuring: balans tss zure en basische groepen
Slechte kleuring: pH te laag/hoog → verkeerde lading v eiwitten

 pH bepaalt bindingsrichting v kleuropl.
o Lage pH → veel H⁺ → basische groepen raken verzadigd
o Hoge pH → weinig H⁺ → zure groepen overwegen

o IEP (iso-electrisch punt) = pH waarbij het AZ/eiwit elektrisch neutraal is



 Metachromasie
o Basische kleurstoffen (bv. Toluidineblauw) kleuren niet in hun oorspronkelijke kleur:
 Oplossing = blauw → weefsel = paars/rood

o Oorzaak: kleurstofmoleculen (monomeren) vormen dimeren bij binding: komt voor bij:
 Zure glycosaminoglycanen (GAGs) in KB
 Mestcellen met zure GAG’s in granules




2

,  Weefselbestanddelen & kleurbaarheid
o Vetten / lipiden
 Lossen op in alcohol → niet zichtbaar bij routine-HE
 Neutrale vetten (triglyceriden): kleurbaar met vetoplosbare kleurstoffen
- = indifferente kleurstof: lost vetten op (vb. Soudan black)  neutraal, niet-ionisch

 Witte gaten of bollen = vetcellen (lege gaten blijven over)
 Speciale kleuring: vetoplosbare, indifferente kleurstof → Soudan black (vr vriescoupes)



o Koolhydraten / suikers
 Meestal slecht kleurbaar met H&E
 Fixatie beïnvloedt kleuring
 Aankleuren met basische kleurstoffen


Speciale histochemische technieken

 Feulgen: Kleuring DNA
 PAS:
o Kleurt glycolgroepen (glycogeen, glycoproteïnen, mucines)
o Wnr weefselstukje in contact met perjoodzuur  glycol groepen wn omgezet in aldehydegroepen
 Reageren met de Schiff-kleurstof (roze)

 Enzymkleuringen
o Toont enzymactiviteit aan
o Substraat aanbieden waarop enzym kan inwerken

 Immunohistochemische kleuring (IHC):
o Specifieke eiwitten aantonen
o Specifieke binding tss Ag/Al
o Al krijgt merker  zo kn we plaats waar antistof op Ag bindt visualiseren

 In Situ Hybridisatie (ISH)
o Nucleotidenvolgorden in DNA/RNA



 Fluorescentie LM
 Bij IH en ISH
 Kleurstof = fluorochromen:
 Zetten excitatielicht (kortere golflengte, bv. blauw) om in
→ emissielicht (langere golflengte, bv. groen/rood)

 Fluorescerende delen lichten op tegen donkere achtergrond

 Typische eiwitten (voor IHC / spierweefsel)
o Actine, myosine



3

, LM

 Max 1000x
 Scheidend ResolutieVermogen (= kwaliteit v lenzen): afh. v golflengte + Numerieke Apertuur vd lens
o RV = 0,61 λ / NA
 Golflengte v wit licht: altijd zelfde (dus enkel noemer verandert)

o NA = n. sin⍺ (n = brekingsindex medium)
o Max 250 nm

 Beeld: rechtstreeks op oog
 NOOIT mitochondriën, golgi-apparaat te zien op LM




4.2.CONTRASTEREN - EM

 EM:
o Altijd zwart-wit
o Gedetaileerder (hogere resolutie)
o Scheidend vermogen 2-3 nm

 Elektronen (maar 1 golflengte) wn versneld – geen kleur
 golflengte veel korter dan zichtbaar licht  niet zichtbaar vr mens

 Beeldvorming: verschillen in elektronenstrooiing op de atomen vh doorstraalde weefsel
o Elektronenstrooiing doen toenemen: toevoeging zware metalen ah weefsel  groter contrast

 Verhogen v densiteitsverschillen = contrasteren

 Contrasteringsvloeistof = uranylacetaat + loodcitraat

 Electrodense structuren: donker
Niet-electrodense structuren (geen zware metalen, laten e- door): bleek  zorgen vr ‘belichting’




ALGEMENE HISTOLOGIE

 Tussen cellen: acellulair compartiment  ECM

 Microvilli  veel zaken opgenomen of afgegeven worden + oppervlaktevergroting




4