Samenvatting spijsvertering – prof. Topal 1ste master geneeskunde KU Leuven
Samenvatting spijsvertering: prof. Topal
Inhoud:
➔ HC 1 Benigne aandoeningen galblaas & extrahepatische galwegen (p. 453-462)
➔ HC 2 Hepatobiliaire tumoren
➔ HC 3 Tumoren van slokdarm-maag-duodenum
➔ HC 4 Pancreastumoren – neuro-endocriene tumoren
HC 1: Benigne aandoeningen galblaas & extrahepatische galwegen
1 Galsteenziekte
➔ Productie van gal gebeurt in de lever en gaat via de ductus naar de darm
➔ Traject gal:
o Canaliculi → ductuli → segmenten → ductus hepaticus dexter & sinister → ductus
hepaticus communis & ductus cysticus → ductus choledochus.
▪ Deel van de ductus choledochus loopt extrapancreatisch, een deel binnen de
pancreas: versmelting met de ductus pancreaticus major → ampulla van
Vater met een sfincter van Oddi erbij
➔ Stenen worden gevormd in de galblaas: afhankelijk van waar de stenen blijven zitten →
andere symptomen/ziekte
o CCL/cholecystolithiase= galblaasstenen
o CDL/choledocholithiase= galwegstenen
,Samenvatting spijsvertering – prof. Topal 1ste master geneeskunde KU Leuven
CHOLECYSTOLITHASIS (CCL) ) – PREVALENTIE:
➔ 15% van Europa & VS
o Incidentie stijgt met leeftijd
o V>M
o V > 50j: 25%
➔ Types stenen
o Cholesterolstenen (75%)= 70-95% cholesterol
o Pigmentstenen (vnl. chronische hemodialyse):
▪ Vnl. calciumbilirubine
▪ < 30% cholesterol
o Gelijkaardige klinische presentatie en behandeling
▪ CAVE: kunnen zich ook symptoomloos presenteren
PRESENTATIE/SYMPTOMEN GALSTENEN:
➔ Symptomatische galstenen
o Typische symptomen = galkolieken (re hypochondrium/epigastrium) +
bewegingsdrang (pijn bandvormig uitstralend naar rug/tussen schouderbladen) + evt.
nausea/braken, zal zich herhalen binnen de 2j bij 70% vd patiënten
▪ KO: palpatiepijn t.h.v. recher hypochondrium, Murphy+, GEEN peritoneale
prikkeling!
o Atypische symptomen (nausea), dyspepsie GEEN koorts
o Symptomen ong. 2%/j, ong. 20% van alle patiënten met CCL
o Complicaties:
▪ Ernstige complicaties: ong. 15%
➔ Asymptomatische galstenen:
o Meeste mensen
o Toevallige vondst bij abdominale beeldvorming
o Geen behandeling nodig (zo diameter < 2 cm)
RISICOFACTOREN CHOLESTEROLSTEEN (CCL):
➔ Leeftijd & geslacht
➔ Obesitas
➔ Gebruik oestrogeen of progesteron
➔ Zwangerschap
➔ Familiale en raciale factoren
➔ Snel gewichtsverlies (anorexia)
➔ Hypertriglyceridemie
➔ Gebruik van fibraten om hyperlipidemie te behandelen
➔ Parenterale voeding
,Samenvatting spijsvertering – prof. Topal 1ste master geneeskunde KU Leuven
DIAGNOSE:
➔ Klinisch:
o Pijn in epigastrium, bijna altijd na het eten (galblaas probeert de inhoud te ledigen en
de steen blokkeert de opening van de ductus cysticus). Maar je moet dit bevestigen
(vide infra).
➔ Echografie (transabdominaal):
o 98% sensitief & specifiek
o Cholecystolithiasis/sludge
▪ Hyperechogeen + retroschaduw
▪ Mobiel
▪ Sludge zonder stenen
o GB-wand: dikte/aspect?
o Galweg: dilatatie – stenen?
o Massa?
Fig.: typisch beeld. Galstenen laten geen echosignaal door: retro-akoestisch geen signaal meer
(waardoor er een retro-akoestische schaduw ontstaat). Ander kenmerk is dat de stenen mobiel zijn
(DD tumor/galblaasproblematiek!). Ook altijd vragen aan de echografist of er complicaties zijn (dikke
wand/oedeem), dilatatie van de galwegen (verstopping ductus choledochus). Hierdoor treedt icterus
op.
➔ Biochemie:
o Inflammatie: WBC – CRP
o Leverfunctie testen: bilirubine totaal/geconjugeerd – AST/ALT – alkalisch fosfatase &
GGT
o Lipase – amylase (vnl. bij pancreascomplicaties)
Gaat vaak normaal zijn of minimaal gestoorde levertesten bevatten. Dit helpt wel om
een DD te maken met verwikkelde choledocholithasis of andere aandoeningen.
ANDERE DIAGNOSTISCHE BEELDVORMINGSTECHNIEKEN:
➢ Echo is de basis
➢ CT-scan ook doen bij
verwikkelingen of
tumoren
➢ Laatste 2 (MRI, ERCP,
PTC) zijn invasief en
ook therapeutisch
, Samenvatting spijsvertering – prof. Topal 1ste master geneeskunde KU Leuven
SYMPTOMATISCHE GALSTENEN:
➔ Galkolieken:
o Typisch: ernstige koliekpijn crescendo-decrescendo…
▪ Vetrijke maaltijd is gebruikelijke trigger
▪ Galblaas contractie met gestegen intra-galblaas druk
▪ Duur: 30 min.- < 6u
• Continue pijn: complicaties!
▪ Locatie, uitstraling (naar interscapulaire ruimte)
➔ Atypische symptomen:
o Ongemak, nausea, dyspepsie, bloating,… CAVE andere pathologie
➔ Klinisch onderzoek:
o Tijdens koliekpijn: Murphy +/ cystic point +
o Niet-specifiek in geval van atypische symptomen
➔ Evalueer patiënten voor alternatieve diagnosen in geval van atypische symptomen
aanwezig zijn, zelfs in geval van typische kolieken
DIFFERENTIEELDIAGNOSEN:
➔ Galwegstenen
➔ Gastro-duodenaal ulcus
➔ Hiatus hernia
➔ Colon, IBD, GI-tumor
➔ Renaal/urologisch
➔ Musculo-skeletaal
➔ Osteo-articulair
➔ Myocardinfarct
➔ Pleuraal
➔ Hepatisch
BEHANDELING SYMPTOMATISCHE GALSTENEN:
➔ Spasmolytica, analgeticum (Paracetamol), anti-inflammatie (NSAID)
o Medicatie lost enkel cholesterolstenen op en de behandeling duurt ook lang. Ook als
je de behandeling stopt, krijg je recidief.
➔ Laparoscopische cholecystectomie (CCE)
o Dit is in principe de standaardbehandeling!
Samenvatting spijsvertering: prof. Topal
Inhoud:
➔ HC 1 Benigne aandoeningen galblaas & extrahepatische galwegen (p. 453-462)
➔ HC 2 Hepatobiliaire tumoren
➔ HC 3 Tumoren van slokdarm-maag-duodenum
➔ HC 4 Pancreastumoren – neuro-endocriene tumoren
HC 1: Benigne aandoeningen galblaas & extrahepatische galwegen
1 Galsteenziekte
➔ Productie van gal gebeurt in de lever en gaat via de ductus naar de darm
➔ Traject gal:
o Canaliculi → ductuli → segmenten → ductus hepaticus dexter & sinister → ductus
hepaticus communis & ductus cysticus → ductus choledochus.
▪ Deel van de ductus choledochus loopt extrapancreatisch, een deel binnen de
pancreas: versmelting met de ductus pancreaticus major → ampulla van
Vater met een sfincter van Oddi erbij
➔ Stenen worden gevormd in de galblaas: afhankelijk van waar de stenen blijven zitten →
andere symptomen/ziekte
o CCL/cholecystolithiase= galblaasstenen
o CDL/choledocholithiase= galwegstenen
,Samenvatting spijsvertering – prof. Topal 1ste master geneeskunde KU Leuven
CHOLECYSTOLITHASIS (CCL) ) – PREVALENTIE:
➔ 15% van Europa & VS
o Incidentie stijgt met leeftijd
o V>M
o V > 50j: 25%
➔ Types stenen
o Cholesterolstenen (75%)= 70-95% cholesterol
o Pigmentstenen (vnl. chronische hemodialyse):
▪ Vnl. calciumbilirubine
▪ < 30% cholesterol
o Gelijkaardige klinische presentatie en behandeling
▪ CAVE: kunnen zich ook symptoomloos presenteren
PRESENTATIE/SYMPTOMEN GALSTENEN:
➔ Symptomatische galstenen
o Typische symptomen = galkolieken (re hypochondrium/epigastrium) +
bewegingsdrang (pijn bandvormig uitstralend naar rug/tussen schouderbladen) + evt.
nausea/braken, zal zich herhalen binnen de 2j bij 70% vd patiënten
▪ KO: palpatiepijn t.h.v. recher hypochondrium, Murphy+, GEEN peritoneale
prikkeling!
o Atypische symptomen (nausea), dyspepsie GEEN koorts
o Symptomen ong. 2%/j, ong. 20% van alle patiënten met CCL
o Complicaties:
▪ Ernstige complicaties: ong. 15%
➔ Asymptomatische galstenen:
o Meeste mensen
o Toevallige vondst bij abdominale beeldvorming
o Geen behandeling nodig (zo diameter < 2 cm)
RISICOFACTOREN CHOLESTEROLSTEEN (CCL):
➔ Leeftijd & geslacht
➔ Obesitas
➔ Gebruik oestrogeen of progesteron
➔ Zwangerschap
➔ Familiale en raciale factoren
➔ Snel gewichtsverlies (anorexia)
➔ Hypertriglyceridemie
➔ Gebruik van fibraten om hyperlipidemie te behandelen
➔ Parenterale voeding
,Samenvatting spijsvertering – prof. Topal 1ste master geneeskunde KU Leuven
DIAGNOSE:
➔ Klinisch:
o Pijn in epigastrium, bijna altijd na het eten (galblaas probeert de inhoud te ledigen en
de steen blokkeert de opening van de ductus cysticus). Maar je moet dit bevestigen
(vide infra).
➔ Echografie (transabdominaal):
o 98% sensitief & specifiek
o Cholecystolithiasis/sludge
▪ Hyperechogeen + retroschaduw
▪ Mobiel
▪ Sludge zonder stenen
o GB-wand: dikte/aspect?
o Galweg: dilatatie – stenen?
o Massa?
Fig.: typisch beeld. Galstenen laten geen echosignaal door: retro-akoestisch geen signaal meer
(waardoor er een retro-akoestische schaduw ontstaat). Ander kenmerk is dat de stenen mobiel zijn
(DD tumor/galblaasproblematiek!). Ook altijd vragen aan de echografist of er complicaties zijn (dikke
wand/oedeem), dilatatie van de galwegen (verstopping ductus choledochus). Hierdoor treedt icterus
op.
➔ Biochemie:
o Inflammatie: WBC – CRP
o Leverfunctie testen: bilirubine totaal/geconjugeerd – AST/ALT – alkalisch fosfatase &
GGT
o Lipase – amylase (vnl. bij pancreascomplicaties)
Gaat vaak normaal zijn of minimaal gestoorde levertesten bevatten. Dit helpt wel om
een DD te maken met verwikkelde choledocholithasis of andere aandoeningen.
ANDERE DIAGNOSTISCHE BEELDVORMINGSTECHNIEKEN:
➢ Echo is de basis
➢ CT-scan ook doen bij
verwikkelingen of
tumoren
➢ Laatste 2 (MRI, ERCP,
PTC) zijn invasief en
ook therapeutisch
, Samenvatting spijsvertering – prof. Topal 1ste master geneeskunde KU Leuven
SYMPTOMATISCHE GALSTENEN:
➔ Galkolieken:
o Typisch: ernstige koliekpijn crescendo-decrescendo…
▪ Vetrijke maaltijd is gebruikelijke trigger
▪ Galblaas contractie met gestegen intra-galblaas druk
▪ Duur: 30 min.- < 6u
• Continue pijn: complicaties!
▪ Locatie, uitstraling (naar interscapulaire ruimte)
➔ Atypische symptomen:
o Ongemak, nausea, dyspepsie, bloating,… CAVE andere pathologie
➔ Klinisch onderzoek:
o Tijdens koliekpijn: Murphy +/ cystic point +
o Niet-specifiek in geval van atypische symptomen
➔ Evalueer patiënten voor alternatieve diagnosen in geval van atypische symptomen
aanwezig zijn, zelfs in geval van typische kolieken
DIFFERENTIEELDIAGNOSEN:
➔ Galwegstenen
➔ Gastro-duodenaal ulcus
➔ Hiatus hernia
➔ Colon, IBD, GI-tumor
➔ Renaal/urologisch
➔ Musculo-skeletaal
➔ Osteo-articulair
➔ Myocardinfarct
➔ Pleuraal
➔ Hepatisch
BEHANDELING SYMPTOMATISCHE GALSTENEN:
➔ Spasmolytica, analgeticum (Paracetamol), anti-inflammatie (NSAID)
o Medicatie lost enkel cholesterolstenen op en de behandeling duurt ook lang. Ook als
je de behandeling stopt, krijg je recidief.
➔ Laparoscopische cholecystectomie (CCE)
o Dit is in principe de standaardbehandeling!
