Samenvatting spijsvertering – theoretische colleges prof. Tack 1ste master geneeskunde KU Leuven
Samenvatting spijsvertering: prof. Tack
Inhoud:
1. HC 1 Aandoeningen van de slokdarm
2. HC 2 Ziekten van maag en duodenum
3. HC 3 Ziekten van dunne darm & colon
4. HC 4 Functionele GI-aandoeningen
1 HC Aandoeningen van de slokdarm
INTRODUCTIE:
➔ Maagdarmstelsel een zeer complex systeem!
o 100 milj. zenuwcellen
o Grootste hormoonproductie (>30)
o Signalen naar de hersens (hersens houden in het oog wat er gebeurt in maagdarm
stelsel
o Oppervlakte: 300 m²
o 100.000 miljard bacteriën
o 60-70% van onze afweer cellen
… dus logisch dat het wel eens verkeerd kan gaan o.w.v. de complexiteit…
➔ Hunger and food intake: gut-brain interacties
Als er signalen van maagdarmstelsel komen die de
hersens positief vinden (er is eten aanwezig/eten is
lekker): dan krijg je een beloningssysteem in de hersens.
Daarom is eten plezant, waarom familiebijeenkomsten
met eten zijn, waarom je gaat eten op een date…
➔ Klachten in de Belgische bevolking:
o Slokdarmklachten (28%), maagklachten (21%), darmklachten (19%)
o 65% vrouwen, toenemend met leeftijd tot 45j, dan stabiel rond 24% (en daling na
70j)
➔ Andere veelvoorkomende pathologieën: IBS, IBD, hepatitis, digestieve tumoren,
alcoholproblematiek
,Samenvatting spijsvertering – theoretische colleges prof. Tack 1ste master geneeskunde KU Leuven
AANDOENINGEN VAN DE SLOKDARM
(Opm.: slides zijn voldoende!)
Inleidende casus: zaterdagnacht, 23u, endoscopie
1 ZATERDAGNACHT, 23U, ENDOSCOPIE:
➔ G.V. 75j, heeft na eten van steak op een feest van OKRA het gevoel dat er ‘iets vastzit’ in zijn
slokdarm
➔ Het doet pijn achter het borstbeen en hij heeft speekselvloed. Hij is naar de
spoedgevallenafdeling gekomen en het endoscopieteam werd geroepen
➔ Wat heeft G.V.?
➔ Wat zijn de mogelijke onderliggende oorzaken?
➔ Wat moet je meer weten over zijn klachten?
➔ Wat is de opl. op korte en lange termijn?
2 RAADPLEGING BIJ DE HUISARTS:
➔ E.S., 45j, heeft last van zuurbranden sinds enkele maanden
➔ Wat heeft E.S.?
➔ Wat moet je meer weten over haar klachten?
➔ Wat is de beste aanpak door de huisarts?
Slokdarm
Grosso modo zorgt slokdarm voor (1) peristaltiek & (2) vervolgens zorgen dat bovenaan en onderaan
goede afsluiting is.
➔ Symptomen
➔ Technische onderzoeken
➔ Motorische stoornissen
➔ Niet-motorische stoornissen
o Eosinofiele oesofagitis
o Ringen
o Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD)
▪ Oesofagitis
▪ Barrett slokdarm
o Ontstekingen (infectieus, medicamenteus…)
o Tumoren
,Samenvatting spijsvertering – theoretische colleges prof. Tack 1ste master geneeskunde KU Leuven
1 SYMPTOMEN
Klachten bij aandoeningen van de slokdarm
PRIMAIR:
➔ Dysfagie
➔ Pyrosis en regurgitatie
➔ Thoracale pijn
➔ Globusgevoel
o Door gevoel van een krop in de keel (evt. door werking bovenste slokdarmsfincter)
SECUNDAIR:
➔ Vermagering
➔ Keellast, hoest
➔ Anemie
1 Dysfagie
= gevoel dat het voedsel blijft steken tijdens de passage van de farynx naar de maag
≠ voedselbolus die blijft steken aan cricopharyngeale sfincter = slikstoornis
➔ Dit zou orofaryngeale dysfagie zijn (voedsel/drank kan niet meer naar de slokdarm)
o Lukt het om af te slikken/verslikken? Ja? Dan is het slokdarmdysfagie. Nee?
Orofaryngeale dysfagie
Organische dysfagie (duidelijke lichamelijke oorzaak) Functionele oorzaak (zonder duidelijke lichamelijke
oorzaak)
➔ Vernauwing van het lumen (strictuur of ➔ Afsluiten lumen door contractie van de wand
tumor) (bv. achalasie)
➔ Initieel enkel voor vast voedsel (later ook ➔ Dadelijk zowel voor vast als vloeibaar
drank) ➔ Pijnaanvallen los van de voedselbolus, ’s
➔ Pijn enkel bij impactie nachts (diffuse SD-spasmen)
➔ Voedsel impactie bij grote en taaie bolus ➔ Chronisch, fluctuerend
➔ Progressief ontstaan, snellere progressie bij
maligne tumor
Dus er is een belangrijk onderscheid:
➔ Orofaryngeale vs. oesofageale dysfagie
, Samenvatting spijsvertering – theoretische colleges prof. Tack 1ste master geneeskunde KU Leuven
*Zenker divertikel: uitstulping van de slokdarm wand doordat de UES niet tegoei opent (spasme) en de
drukken duwen tegen de farynxwand op het zwakste punt en de mucosa puilt naar buiten (driehoek
van Killian).
Eten komt hierin en dit duwt dan de bovenste slokdarm dicht en dit geeft orofaryngeale dysfagie
Binnen de oesofageale dysfagie:
➔ Organische vs. functionele:
PIJNKLACHTEN GERELATEERD MET SLOKDARMAANDOENINGEN:
➔ Odynofagie: pijn na het slikken bij passage van de bolus.
o Reflux oesofagitis, virale of candida oesofagitis,…
➔ Impactiepijn : doffe of krampende pijn retrosternaal veroorzaakt door contracties boven een
geïmpacteerde bolus. STENOSE?
➔ Retrosternale krampende of toesnoerende pijn (los van boluspassage)
➔ Non-cardiac chest pain. Soms moeilijk te onderscheiden van angor pectoris
!!! DYSFAGIE EN/OF ODYNOFAGIE IS EEN ALARMTEKEN EN OESOFAGOGASTROSCOPIE IS NODIG !!!
Samenvatting spijsvertering: prof. Tack
Inhoud:
1. HC 1 Aandoeningen van de slokdarm
2. HC 2 Ziekten van maag en duodenum
3. HC 3 Ziekten van dunne darm & colon
4. HC 4 Functionele GI-aandoeningen
1 HC Aandoeningen van de slokdarm
INTRODUCTIE:
➔ Maagdarmstelsel een zeer complex systeem!
o 100 milj. zenuwcellen
o Grootste hormoonproductie (>30)
o Signalen naar de hersens (hersens houden in het oog wat er gebeurt in maagdarm
stelsel
o Oppervlakte: 300 m²
o 100.000 miljard bacteriën
o 60-70% van onze afweer cellen
… dus logisch dat het wel eens verkeerd kan gaan o.w.v. de complexiteit…
➔ Hunger and food intake: gut-brain interacties
Als er signalen van maagdarmstelsel komen die de
hersens positief vinden (er is eten aanwezig/eten is
lekker): dan krijg je een beloningssysteem in de hersens.
Daarom is eten plezant, waarom familiebijeenkomsten
met eten zijn, waarom je gaat eten op een date…
➔ Klachten in de Belgische bevolking:
o Slokdarmklachten (28%), maagklachten (21%), darmklachten (19%)
o 65% vrouwen, toenemend met leeftijd tot 45j, dan stabiel rond 24% (en daling na
70j)
➔ Andere veelvoorkomende pathologieën: IBS, IBD, hepatitis, digestieve tumoren,
alcoholproblematiek
,Samenvatting spijsvertering – theoretische colleges prof. Tack 1ste master geneeskunde KU Leuven
AANDOENINGEN VAN DE SLOKDARM
(Opm.: slides zijn voldoende!)
Inleidende casus: zaterdagnacht, 23u, endoscopie
1 ZATERDAGNACHT, 23U, ENDOSCOPIE:
➔ G.V. 75j, heeft na eten van steak op een feest van OKRA het gevoel dat er ‘iets vastzit’ in zijn
slokdarm
➔ Het doet pijn achter het borstbeen en hij heeft speekselvloed. Hij is naar de
spoedgevallenafdeling gekomen en het endoscopieteam werd geroepen
➔ Wat heeft G.V.?
➔ Wat zijn de mogelijke onderliggende oorzaken?
➔ Wat moet je meer weten over zijn klachten?
➔ Wat is de opl. op korte en lange termijn?
2 RAADPLEGING BIJ DE HUISARTS:
➔ E.S., 45j, heeft last van zuurbranden sinds enkele maanden
➔ Wat heeft E.S.?
➔ Wat moet je meer weten over haar klachten?
➔ Wat is de beste aanpak door de huisarts?
Slokdarm
Grosso modo zorgt slokdarm voor (1) peristaltiek & (2) vervolgens zorgen dat bovenaan en onderaan
goede afsluiting is.
➔ Symptomen
➔ Technische onderzoeken
➔ Motorische stoornissen
➔ Niet-motorische stoornissen
o Eosinofiele oesofagitis
o Ringen
o Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD)
▪ Oesofagitis
▪ Barrett slokdarm
o Ontstekingen (infectieus, medicamenteus…)
o Tumoren
,Samenvatting spijsvertering – theoretische colleges prof. Tack 1ste master geneeskunde KU Leuven
1 SYMPTOMEN
Klachten bij aandoeningen van de slokdarm
PRIMAIR:
➔ Dysfagie
➔ Pyrosis en regurgitatie
➔ Thoracale pijn
➔ Globusgevoel
o Door gevoel van een krop in de keel (evt. door werking bovenste slokdarmsfincter)
SECUNDAIR:
➔ Vermagering
➔ Keellast, hoest
➔ Anemie
1 Dysfagie
= gevoel dat het voedsel blijft steken tijdens de passage van de farynx naar de maag
≠ voedselbolus die blijft steken aan cricopharyngeale sfincter = slikstoornis
➔ Dit zou orofaryngeale dysfagie zijn (voedsel/drank kan niet meer naar de slokdarm)
o Lukt het om af te slikken/verslikken? Ja? Dan is het slokdarmdysfagie. Nee?
Orofaryngeale dysfagie
Organische dysfagie (duidelijke lichamelijke oorzaak) Functionele oorzaak (zonder duidelijke lichamelijke
oorzaak)
➔ Vernauwing van het lumen (strictuur of ➔ Afsluiten lumen door contractie van de wand
tumor) (bv. achalasie)
➔ Initieel enkel voor vast voedsel (later ook ➔ Dadelijk zowel voor vast als vloeibaar
drank) ➔ Pijnaanvallen los van de voedselbolus, ’s
➔ Pijn enkel bij impactie nachts (diffuse SD-spasmen)
➔ Voedsel impactie bij grote en taaie bolus ➔ Chronisch, fluctuerend
➔ Progressief ontstaan, snellere progressie bij
maligne tumor
Dus er is een belangrijk onderscheid:
➔ Orofaryngeale vs. oesofageale dysfagie
, Samenvatting spijsvertering – theoretische colleges prof. Tack 1ste master geneeskunde KU Leuven
*Zenker divertikel: uitstulping van de slokdarm wand doordat de UES niet tegoei opent (spasme) en de
drukken duwen tegen de farynxwand op het zwakste punt en de mucosa puilt naar buiten (driehoek
van Killian).
Eten komt hierin en dit duwt dan de bovenste slokdarm dicht en dit geeft orofaryngeale dysfagie
Binnen de oesofageale dysfagie:
➔ Organische vs. functionele:
PIJNKLACHTEN GERELATEERD MET SLOKDARMAANDOENINGEN:
➔ Odynofagie: pijn na het slikken bij passage van de bolus.
o Reflux oesofagitis, virale of candida oesofagitis,…
➔ Impactiepijn : doffe of krampende pijn retrosternaal veroorzaakt door contracties boven een
geïmpacteerde bolus. STENOSE?
➔ Retrosternale krampende of toesnoerende pijn (los van boluspassage)
➔ Non-cardiac chest pain. Soms moeilijk te onderscheiden van angor pectoris
!!! DYSFAGIE EN/OF ODYNOFAGIE IS EEN ALARMTEKEN EN OESOFAGOGASTROSCOPIE IS NODIG !!!
