Ella Dewaele
Ugent 2026
Jeugdrecht en jeugdhulp
1
,Les 1: Inleiding............................................................................................9
1. Interventiegronden...............................................................................9
2. Arrangementen van jeugdhulp...........................................................10
Belangrijke onderscheidingen:............................................................10
3. Het jeugdhulplandschap (huidige stelsel)...........................................10
4. Historische etappes in de jeugdhulp..................................................11
5. Kritische blik: het "discours van vooruitgang"....................................11
Samengevat als vooruitgangsverhaal:................................................12
6. Maar... is er echt vooruitgang?...........................................................12
Vaststellingen:.....................................................................................12
7. Twee verklaringen: gebrekkige implementatie vs. problematische
logica's...................................................................................................13
Verklaring 1: Gebrekkige implementatie:............................................13
Verklaring 2: Problematische logica's (belangrijker voor deze cursus)13
8. Voorbeelden van problematische logica's..........................................13
9. Essentialisme......................................................................................14
10. Non-communicatieve pedagogie......................................................14
11. Boemerangbeleid "meer van hetzelfde"...........................................15
12. Communicatieve pedagogie & constructivisme...............................15
13. Constructies zijn tijds-, context- en perspectiefgebonden (Hemrica,
2004)......................................................................................................15
14. Evidenties deconstrueren.................................................................16
15. Centrale vraagstelling van de cursus...............................................16
Les 2: Preventie.........................................................................................17
1. Preventie als sleutelwoord..................................................................17
2. Wet op de kinderbescherming 1912...................................................17
Maatschappelijke context....................................................................17
Leer van het sociaal verweer...............................................................18
Tussenkomst in het gezin....................................................................18
Organisatie van de interventies...........................................................18
Inhoud van de wet (1912)....................................................................19
Organisatie..........................................................................................19
Kritiek en gevolgen..............................................................................20
2
, 3. Wet op de jeugdbescherming 1965....................................................20
Aanleiding............................................................................................20
Inhoud van de wet (8 april 1965).........................................................20
Drie soorten acties binnen de sociale bescherming............................21
Wat is "kind in gevaar"?......................................................................21
Maatregelen.........................................................................................22
Samenvatting van de logica van 1965................................................22
4. Discussie over de wet op de jeugdbescherming 1965.......................22
Kritiek op de logica..............................................................................22
5. Staatshervorming 1980......................................................................23
Context................................................................................................23
Bevoegdheidsverdeling.......................................................................24
Dubbelbeleid........................................................................................24
6. Decreten bijzondere jeugdbijstand (1985/1990)................................25
Bemiddelingscommissies.....................................................................25
Verdere evoluties.................................................................................25
7. Naar een integrale jeugdhulp.............................................................26
Aanleiding (eind jaren 1990)...............................................................26
Het preventieluik verdwijnt..................................................................26
8. Decreet integrale jeugdhulp 2013......................................................26
Kenmerken van het "recht op hulp" in het decreet.............................27
9. Vroeg en Nabij....................................................................................27
10. Besluit...............................................................................................27
Uitbreiding:..........................................................................................28
Verenging:...........................................................................................28
Les 3: Integraliteit.....................................................................................28
1. Ontstaan van de integrale jeugdhulp.................................................28
Beleidsdoelstelling:..............................................................................29
Doelstellingen van de integrale jeugdhulp..........................................29
Kern van de doelstelling:.....................................................................30
2. Wat betekent "integraliteit"?..............................................................30
3. Twee verweven elementen van integraliteit......................................31
4. Integraliteit als zorgprincipe...............................................................31
3
, Multi-probleemgezinnen......................................................................31
Verbreding van het begrip...................................................................31
Twee invullingen van integraliteit........................................................31
Risico's en spanningen........................................................................31
Bystander-effect..................................................................................32
Gegevensdeling...................................................................................32
5. Integraliteit als organisatieprincipe....................................................32
Afstemming van diensten en organisaties...........................................32
Modulering...........................................................................................32
Kritiek op het "blokkendoos"-idee.......................................................33
Netwerkvorming in de praktijk............................................................33
6. Besluit.................................................................................................34
Les 4: Een Veiligheidslogica, Residentiële Jeugdhulp & De-
Institutionalisering.....................................................................................35
1. Logica's in de jeugdhulp.....................................................................35
2. Een veiligheidslogica..........................................................................35
Risico-aversie.......................................................................................35
Beheersingspedagogiek.......................................................................36
Geïnstitutionaliseerde regimes............................................................36
3. Residentiële jeugdhulp als sluitstuk...................................................36
Historiek..............................................................................................36
Logica's die blijven terugkomen..........................................................37
4. De-institutionalisering........................................................................37
Terugblik op de totaal-instituten.........................................................37
Kritiek op het "asiel"............................................................................37
De jaren 1960......................................................................................38
De-institutionalisering zelf...................................................................38
Maar: de logica's verhuizen mee.........................................................38
De-institutionalisering als transformatie..............................................38
Veiligheid als logica, samengevat.......................................................39
5. Veilig Verblijf......................................................................................39
Een meanderend beleid.......................................................................39
Logica's en regimes in de praktijk.......................................................40
4
Ugent 2026
Jeugdrecht en jeugdhulp
1
,Les 1: Inleiding............................................................................................9
1. Interventiegronden...............................................................................9
2. Arrangementen van jeugdhulp...........................................................10
Belangrijke onderscheidingen:............................................................10
3. Het jeugdhulplandschap (huidige stelsel)...........................................10
4. Historische etappes in de jeugdhulp..................................................11
5. Kritische blik: het "discours van vooruitgang"....................................11
Samengevat als vooruitgangsverhaal:................................................12
6. Maar... is er echt vooruitgang?...........................................................12
Vaststellingen:.....................................................................................12
7. Twee verklaringen: gebrekkige implementatie vs. problematische
logica's...................................................................................................13
Verklaring 1: Gebrekkige implementatie:............................................13
Verklaring 2: Problematische logica's (belangrijker voor deze cursus)13
8. Voorbeelden van problematische logica's..........................................13
9. Essentialisme......................................................................................14
10. Non-communicatieve pedagogie......................................................14
11. Boemerangbeleid "meer van hetzelfde"...........................................15
12. Communicatieve pedagogie & constructivisme...............................15
13. Constructies zijn tijds-, context- en perspectiefgebonden (Hemrica,
2004)......................................................................................................15
14. Evidenties deconstrueren.................................................................16
15. Centrale vraagstelling van de cursus...............................................16
Les 2: Preventie.........................................................................................17
1. Preventie als sleutelwoord..................................................................17
2. Wet op de kinderbescherming 1912...................................................17
Maatschappelijke context....................................................................17
Leer van het sociaal verweer...............................................................18
Tussenkomst in het gezin....................................................................18
Organisatie van de interventies...........................................................18
Inhoud van de wet (1912)....................................................................19
Organisatie..........................................................................................19
Kritiek en gevolgen..............................................................................20
2
, 3. Wet op de jeugdbescherming 1965....................................................20
Aanleiding............................................................................................20
Inhoud van de wet (8 april 1965).........................................................20
Drie soorten acties binnen de sociale bescherming............................21
Wat is "kind in gevaar"?......................................................................21
Maatregelen.........................................................................................22
Samenvatting van de logica van 1965................................................22
4. Discussie over de wet op de jeugdbescherming 1965.......................22
Kritiek op de logica..............................................................................22
5. Staatshervorming 1980......................................................................23
Context................................................................................................23
Bevoegdheidsverdeling.......................................................................24
Dubbelbeleid........................................................................................24
6. Decreten bijzondere jeugdbijstand (1985/1990)................................25
Bemiddelingscommissies.....................................................................25
Verdere evoluties.................................................................................25
7. Naar een integrale jeugdhulp.............................................................26
Aanleiding (eind jaren 1990)...............................................................26
Het preventieluik verdwijnt..................................................................26
8. Decreet integrale jeugdhulp 2013......................................................26
Kenmerken van het "recht op hulp" in het decreet.............................27
9. Vroeg en Nabij....................................................................................27
10. Besluit...............................................................................................27
Uitbreiding:..........................................................................................28
Verenging:...........................................................................................28
Les 3: Integraliteit.....................................................................................28
1. Ontstaan van de integrale jeugdhulp.................................................28
Beleidsdoelstelling:..............................................................................29
Doelstellingen van de integrale jeugdhulp..........................................29
Kern van de doelstelling:.....................................................................30
2. Wat betekent "integraliteit"?..............................................................30
3. Twee verweven elementen van integraliteit......................................31
4. Integraliteit als zorgprincipe...............................................................31
3
, Multi-probleemgezinnen......................................................................31
Verbreding van het begrip...................................................................31
Twee invullingen van integraliteit........................................................31
Risico's en spanningen........................................................................31
Bystander-effect..................................................................................32
Gegevensdeling...................................................................................32
5. Integraliteit als organisatieprincipe....................................................32
Afstemming van diensten en organisaties...........................................32
Modulering...........................................................................................32
Kritiek op het "blokkendoos"-idee.......................................................33
Netwerkvorming in de praktijk............................................................33
6. Besluit.................................................................................................34
Les 4: Een Veiligheidslogica, Residentiële Jeugdhulp & De-
Institutionalisering.....................................................................................35
1. Logica's in de jeugdhulp.....................................................................35
2. Een veiligheidslogica..........................................................................35
Risico-aversie.......................................................................................35
Beheersingspedagogiek.......................................................................36
Geïnstitutionaliseerde regimes............................................................36
3. Residentiële jeugdhulp als sluitstuk...................................................36
Historiek..............................................................................................36
Logica's die blijven terugkomen..........................................................37
4. De-institutionalisering........................................................................37
Terugblik op de totaal-instituten.........................................................37
Kritiek op het "asiel"............................................................................37
De jaren 1960......................................................................................38
De-institutionalisering zelf...................................................................38
Maar: de logica's verhuizen mee.........................................................38
De-institutionalisering als transformatie..............................................38
Veiligheid als logica, samengevat.......................................................39
5. Veilig Verblijf......................................................................................39
Een meanderend beleid.......................................................................39
Logica's en regimes in de praktijk.......................................................40
4
