Algemene psychologie - H3
Gewaarwording
Gewaarwording vs waarneming
WAARNEMING VEREIST DE INTERPRETATIE VAN GEWAARWORDING
gewaarwording en waarneming:
gewaarwording (= sensatie): omvat de opname van stimulatie uit de
omgeving en het omzetten van deze stimulatie in elektrochemische
neuronale signalen die naar de hersenen gestuurd kunnen worden in
beelden, klanken, geuren, smaken,…
waarneming (= perceptie): het organiseren, interpreteren en begrijpen
van de gewaarwordingen
gewaarwording en waarneming zijn GEEN 2 afzonderlijke processen →
het zijn uiteinden van een continuüm
prikkel stimuleert een zintuigelijke receptor → begin vd interpretatie
waarnemingsprocessen nodig voor: een zinvolle voorstelling van de
wereld te maken obv fragmentarische informatie die de hersenen
bereikt via de gewaarwordingen
demonstratie van het interpretatieproces bij waarneming:
waarneming werkt zo snel dat je je niet bewust bent van de korte
tijdsperiode tussen het zien en het begrijpen
visuele agnosie: goedwerkende zintuigen en gewaarwordingen MAAR
niet in staat om van de gewaarwordingen een zinvolle waarneming te
maken
HOEVEEL ZINTUIGEN ZIJN ER?
Algemene psychologie - H3 1
, De traditionele 5 zintuigen gericht op de buitenwereld:
Aristoteles:
eerste die onderscheid maakte
volgens hem 5 zintuigen:
gezicht
gehoor
smaak
reuk
tast
de zintuigen die ons informeren over wat er zich in de buitenwereld
bevindt
er zijn meer dan 5 zintuigen
bv: huid informeert niet alleen over textuur van voorwerp (= tast)
maar ook over temperatuur en pijn
overal in ons lichaam bevinden zich receptoren die ons informeren over
one hartslag en andere organen (interoceptie)
kinesthetische zintuig: de positie van je ledematen ten opzichte van
elkaar en de omgeving gewaarworden → goed functioneren
kinesthesie = gewaarworden van de eigen beweging
evenwichtszintuig: balans ten opzichte van de zwaartekracht inschatten
5 bijkomende zintuigen:
Ward (2008):
stelde voor om 10 zintuigen te onderscheiden
zijn criteria: elk zintuig moet een eigen reeks van receptoren
hebben + deze prikkels moeten in een apart deel van de hersenen
verwerkt worden
bv: gezichtsvermogen → het licht van een voorwerp wordt
opgevangen door de ogen, waar het omgezet wordt in een
elektrochemisch signaal ⇒ signaal wordt via het zenuwstelsel
Algemene psychologie - H3 2
, verstuurd naar de primaire visuele cortex ⇒ de info wordt in de
associatiezones van het brein geïnterpreteerd ⇒ bewuste
waarneming van voorwerpen
dus obv dat criteria nog 5 zintuigen → gericht op het
functioneren van het lichaam en het signaleren van
lichaamsgevaar
1. pijngewaarwording
2. temperatuurgewaarwording
3. evenwichtsgevoel (= vestibulair zintuig)
4. kinesthesie
5. interoceptie
Jeuk als 11de zintuig?:
jeuk: ontstaan wanneer de huid reageert op een uitwendige stof of op
een ziekte die de huid aantast
kan ook ontstaan door nier-of leverziekte of komt ook voor bij
psychiatrische patiënten
Het gezichtsvermogen
DE FYSICA VAN HET LICHT
lichtgolven:
licht bestaat uit elektromagnetische stralingen → komt voort uit snelle
trillingen (= oscillaties) van elektrisch geladen deeltjes en beweegt zich
voort in golven
golf = opeenvolging van pieken en dalen
golflengte = afstand tussen 2 pieken
uitgedrukt in nanometers
Algemene psychologie - H3 3
Gewaarwording
Gewaarwording vs waarneming
WAARNEMING VEREIST DE INTERPRETATIE VAN GEWAARWORDING
gewaarwording en waarneming:
gewaarwording (= sensatie): omvat de opname van stimulatie uit de
omgeving en het omzetten van deze stimulatie in elektrochemische
neuronale signalen die naar de hersenen gestuurd kunnen worden in
beelden, klanken, geuren, smaken,…
waarneming (= perceptie): het organiseren, interpreteren en begrijpen
van de gewaarwordingen
gewaarwording en waarneming zijn GEEN 2 afzonderlijke processen →
het zijn uiteinden van een continuüm
prikkel stimuleert een zintuigelijke receptor → begin vd interpretatie
waarnemingsprocessen nodig voor: een zinvolle voorstelling van de
wereld te maken obv fragmentarische informatie die de hersenen
bereikt via de gewaarwordingen
demonstratie van het interpretatieproces bij waarneming:
waarneming werkt zo snel dat je je niet bewust bent van de korte
tijdsperiode tussen het zien en het begrijpen
visuele agnosie: goedwerkende zintuigen en gewaarwordingen MAAR
niet in staat om van de gewaarwordingen een zinvolle waarneming te
maken
HOEVEEL ZINTUIGEN ZIJN ER?
Algemene psychologie - H3 1
, De traditionele 5 zintuigen gericht op de buitenwereld:
Aristoteles:
eerste die onderscheid maakte
volgens hem 5 zintuigen:
gezicht
gehoor
smaak
reuk
tast
de zintuigen die ons informeren over wat er zich in de buitenwereld
bevindt
er zijn meer dan 5 zintuigen
bv: huid informeert niet alleen over textuur van voorwerp (= tast)
maar ook over temperatuur en pijn
overal in ons lichaam bevinden zich receptoren die ons informeren over
one hartslag en andere organen (interoceptie)
kinesthetische zintuig: de positie van je ledematen ten opzichte van
elkaar en de omgeving gewaarworden → goed functioneren
kinesthesie = gewaarworden van de eigen beweging
evenwichtszintuig: balans ten opzichte van de zwaartekracht inschatten
5 bijkomende zintuigen:
Ward (2008):
stelde voor om 10 zintuigen te onderscheiden
zijn criteria: elk zintuig moet een eigen reeks van receptoren
hebben + deze prikkels moeten in een apart deel van de hersenen
verwerkt worden
bv: gezichtsvermogen → het licht van een voorwerp wordt
opgevangen door de ogen, waar het omgezet wordt in een
elektrochemisch signaal ⇒ signaal wordt via het zenuwstelsel
Algemene psychologie - H3 2
, verstuurd naar de primaire visuele cortex ⇒ de info wordt in de
associatiezones van het brein geïnterpreteerd ⇒ bewuste
waarneming van voorwerpen
dus obv dat criteria nog 5 zintuigen → gericht op het
functioneren van het lichaam en het signaleren van
lichaamsgevaar
1. pijngewaarwording
2. temperatuurgewaarwording
3. evenwichtsgevoel (= vestibulair zintuig)
4. kinesthesie
5. interoceptie
Jeuk als 11de zintuig?:
jeuk: ontstaan wanneer de huid reageert op een uitwendige stof of op
een ziekte die de huid aantast
kan ook ontstaan door nier-of leverziekte of komt ook voor bij
psychiatrische patiënten
Het gezichtsvermogen
DE FYSICA VAN HET LICHT
lichtgolven:
licht bestaat uit elektromagnetische stralingen → komt voort uit snelle
trillingen (= oscillaties) van elektrisch geladen deeltjes en beweegt zich
voort in golven
golf = opeenvolging van pieken en dalen
golflengte = afstand tussen 2 pieken
uitgedrukt in nanometers
Algemene psychologie - H3 3
