ANTROPOLOGIE
INHOUDSOPGAVE
Week 1- 11/02 .....................................................................................................................................4
Hoofdstuk 1: wat is antropologie? .........................................................................................................4
Methodologie ...................................................................................................................................5
Objecten van studie..........................................................................................................................7
Kinship studies .............................................................................................................................7
Exchange (uitwisseling) en de Kula .................................................................................................7
Materiele cultuur (museumperiode) ...............................................................................................7
Vertakkingen ....................................................................................................................................8
Theoretische debatten .................................................................................................................... 10
De roots: interesse in ‘de ander’ ...................................................................................................... 10
Dubieuze roots: de cartesiaanse wereld en de tweesplitsing ............................................................. 12
Racistische roots: rassentheorieen ................................................................................................. 14
Cultureel evolutionisme, sociaal darwinisten en victoriaanse etnologie/antropologie ........................ 15
Handel, Kolonialisme en Missionering ............................................................................................. 17
verzamelen .................................................................................................................................... 19
2 kantelmomenten: het cultuurrelativisme en het postkolonialisme .................................................. 19
Franz Boas ................................................................................................................................. 19
Frantz Fanon (1925-1961) ............................................................................................................ 20
Edward Saïd (1935-2002) ............................................................................................................. 21
Beeldvorming en (Mis)Representatie en Dekolonisatie ..................................................................... 22
Week 2 – 18/02 .................................................................................................................................. 23
hoofdstuk 2: ‘Ontdekkingen’, Reisverslagen en Wetenschappelijke Expedities ...................................... 24
‘Ontdekkingen’: ‘Openbreken van de Wereld’................................................................................... 26
Museumperiode van de Antropologie .............................................................................................. 29
Vroege Duitse antropologie: Adolf Bastians reisverhalen .................................................................. 30
Het cultuurevolutionisme ............................................................................................................... 32
de usa: Lewis Henry Morgan (1818-1881) ..................................................................................... 32
usa: Edward Burnett Tylor (1832-1917) ......................................................................................... 33
usa: Sir James G. Frazer (1854-1941) ............................................................................................ 34
(Duits) Diffusionisme ...................................................................................................................... 35
Wetenschappelijke (veld-)interesse: Expedities ............................................................................... 36
Wereldtentoonstellingen ................................................................................................................ 37
Week 3 – 25/02 .................................................................................................................................. 39
1
, Status Quaestionis ......................................................................................................................... 39
hoofdstuk 3: Antropologie: Een wetenschappelijke basis voor een nieuwe discipline ............................. 41
Settler Colonialism vs The British empire ......................................................................................... 41
Filantropie en antiracisme in de verenigde staten: James Mooney (1861-1921) ................................. 42
Franz Boaz (1858-1942) .................................................................................................................. 43
Studenten van boaz ........................................................................................................................ 47
Franz OLBRECHTS (1899-1958) ................................................................................................... 47
Social anthropology ........................................................................................................................... 48
veldwerk en het britse functionalisme: Bronislaw Malinowski (1884-1942) ......................................... 48
functionalisme ........................................................................................................................... 50
Het structureel functionalisme: Alfred Radcliffe- Brown (1881-1955) ................................................. 51
Week 4 – 4/03 .................................................................................................................................... 53
hoofdstuk 4: Sociologie en antropologie – materialisme en idealisme ................................................... 54
De 2 grondleggers: Charles Darwin en Karl Marx ............................................................................... 54
Karl Marx (1818-1883) ................................................................................................................. 55
Eric Wolf..................................................................................................................................... 57
de klassieke Sociologie ...................................................................................................................... 57
Max Weber (1864-1920) .................................................................................................................. 57
Emile Durkheim (1858-1917) ........................................................................................................... 59
Marcel Mauss (1872-1950) .............................................................................................................. 61
Arnold Van Gennep (1873-1957) ...................................................................................................... 63
Franse Antropologie: Het Structuralisme ............................................................................................. 65
Claude Lévi-Strauss (1908-2009) ..................................................................................................... 65
Het Ambrym Six Section Marriage System .................................................................................... 67
Structureel Marxisme: maurice godelier (1934°)................................................................................... 68
Maurice Godelier (°1934) ............................................................................................................. 68
Week 5 – 11/03 .................................................................................................................................. 70
hoofdstuk 5: Culturen en Persoonlijkheid ............................................................................................ 71
Ruth Benedict (1887-1948).............................................................................................................. 71
Margaret Mead (1901-1978) ............................................................................................................ 73
Derek Freeman (1916-2001) ............................................................................................................ 75
Week 6 – 18/03 .................................................................................................................................. 77
hoofdstuk 6: De Britse School: Eerste noties van sociale verandering ................................................... 77
Raymond Firth (1901-2002) ............................................................................................................. 77
Reo Fortune (1903-1979) ................................................................................................................ 78
Gregory Bateson (1904-1980) .......................................................................................................... 79
Edmund Leach (1910-1989) ............................................................................................................ 81
2
, Sir Edward Evans-Pritchard (1902-1973) .......................................................................................... 82
Met Meyer Fortes (1906-1983) ..................................................................................................... 83
Max Gluckman (1911-1975) ............................................................................................................ 84
Week 7 – 25/03 .................................................................................................................................. 85
hoofdstuk 7: Film en Visuele Antropologie ........................................................................................... 86
Jean Rouch (1917-2004).................................................................................................................. 89
Marcel Griaule, 1902-1956 .............................................................................................................. 91
Les Maitres Fous 1955 .................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Alain Resnais ................................................................................................................................. 92
Het ontstaan van de klassieke visuele antropologie: beeld in context ................... Fout! Bladwijzer niet
gedefinieerd.
Robert Gardner (1925-2014) ............................................................................................................ 87
Drie invloedrijke (Papua) documentaires ......................................................................................... 88
Postkoloniale Film: The Subject Speaks Back ................................................................................... 93
& Hedendaagse filmmakers ............................................................................................................ 94
3
, WEEK 1- 11/02
HOOFDSTUK 1: WAT IS ANTROPOLOGIE?
= De studie van de mens (mens in cultuur/maatschappij bestuderen) adhv methodiek, etnografisch
veldwerk en door observatie (methode van de participerende observatie, etnografisch veldwerk en
etnografie).
• Antropologie: De studie van de mens. Het is geworteld in de geschiedenis van het kijken naar 'De
Ander'.
• Zelfkritiek: Het vakgebied is tegenwoordig zeer kritisch op zijn eigen verleden, dat getekend werd
door wetenschappelijk racisme en kolonialisme.
De interesse in andere culturen groeide in twee golven:
• 15e eeuw (Ontdekkingsreizen): Navigatoren zoals Columbus, Magellaan en Vasco da Gama
brachten de wereld in kaart. Dit zette de toon voor het kijken naar niet-westerse volkeren.
• Late 18e eeuw (Handel en Kolonisatie): De interesse werd een motor voor onderdrukking en
uitbuiting. Men wilde toegang tot grondstoffen in de Amerika’s, Afrika en Azië (bijv. de reizen van
James Cook in Oceanië).
WITTE KENNISPRODUCTIE EN DE WESTERSE LENS
• Dominantie: Antropologie, filosofie en kunstgeschiedenis zijn van oudsher 'witte' disciplines. De
westerse geschiedschrijving is dominant en heeft vaak een eigen agenda.
• Verlies van kennis: Omdat de wereld enkel door een westerse lens werd bekeken, ging veel
lokale kennis (orale tradities, mythologieën uit Afrika en Oceanië) verloren of werd deze niet
serieus genomen.
DE ROL VAN DE MODERNE ANTROPOLOOG
• Bemiddelaar: De antropoloog fungeert als mediator of intercultureel vertaler.
• Stem geven: Het doel is om 'mensen zonder geschiedenis' (Eric Wolf) een stem te geven en het
monopolie van het westerse perspectief te doorbreken.
• Omkering van de blik: Antropologe Laura Nader (What the Rest Think of the West) probeert de
rollen om te draaien door te kijken hoe andere culturen (Islamitische wereld, China, India)
historisch naar het Westen keken.
VERGETEN DENKERS EN BRONNEN
4
INHOUDSOPGAVE
Week 1- 11/02 .....................................................................................................................................4
Hoofdstuk 1: wat is antropologie? .........................................................................................................4
Methodologie ...................................................................................................................................5
Objecten van studie..........................................................................................................................7
Kinship studies .............................................................................................................................7
Exchange (uitwisseling) en de Kula .................................................................................................7
Materiele cultuur (museumperiode) ...............................................................................................7
Vertakkingen ....................................................................................................................................8
Theoretische debatten .................................................................................................................... 10
De roots: interesse in ‘de ander’ ...................................................................................................... 10
Dubieuze roots: de cartesiaanse wereld en de tweesplitsing ............................................................. 12
Racistische roots: rassentheorieen ................................................................................................. 14
Cultureel evolutionisme, sociaal darwinisten en victoriaanse etnologie/antropologie ........................ 15
Handel, Kolonialisme en Missionering ............................................................................................. 17
verzamelen .................................................................................................................................... 19
2 kantelmomenten: het cultuurrelativisme en het postkolonialisme .................................................. 19
Franz Boas ................................................................................................................................. 19
Frantz Fanon (1925-1961) ............................................................................................................ 20
Edward Saïd (1935-2002) ............................................................................................................. 21
Beeldvorming en (Mis)Representatie en Dekolonisatie ..................................................................... 22
Week 2 – 18/02 .................................................................................................................................. 23
hoofdstuk 2: ‘Ontdekkingen’, Reisverslagen en Wetenschappelijke Expedities ...................................... 24
‘Ontdekkingen’: ‘Openbreken van de Wereld’................................................................................... 26
Museumperiode van de Antropologie .............................................................................................. 29
Vroege Duitse antropologie: Adolf Bastians reisverhalen .................................................................. 30
Het cultuurevolutionisme ............................................................................................................... 32
de usa: Lewis Henry Morgan (1818-1881) ..................................................................................... 32
usa: Edward Burnett Tylor (1832-1917) ......................................................................................... 33
usa: Sir James G. Frazer (1854-1941) ............................................................................................ 34
(Duits) Diffusionisme ...................................................................................................................... 35
Wetenschappelijke (veld-)interesse: Expedities ............................................................................... 36
Wereldtentoonstellingen ................................................................................................................ 37
Week 3 – 25/02 .................................................................................................................................. 39
1
, Status Quaestionis ......................................................................................................................... 39
hoofdstuk 3: Antropologie: Een wetenschappelijke basis voor een nieuwe discipline ............................. 41
Settler Colonialism vs The British empire ......................................................................................... 41
Filantropie en antiracisme in de verenigde staten: James Mooney (1861-1921) ................................. 42
Franz Boaz (1858-1942) .................................................................................................................. 43
Studenten van boaz ........................................................................................................................ 47
Franz OLBRECHTS (1899-1958) ................................................................................................... 47
Social anthropology ........................................................................................................................... 48
veldwerk en het britse functionalisme: Bronislaw Malinowski (1884-1942) ......................................... 48
functionalisme ........................................................................................................................... 50
Het structureel functionalisme: Alfred Radcliffe- Brown (1881-1955) ................................................. 51
Week 4 – 4/03 .................................................................................................................................... 53
hoofdstuk 4: Sociologie en antropologie – materialisme en idealisme ................................................... 54
De 2 grondleggers: Charles Darwin en Karl Marx ............................................................................... 54
Karl Marx (1818-1883) ................................................................................................................. 55
Eric Wolf..................................................................................................................................... 57
de klassieke Sociologie ...................................................................................................................... 57
Max Weber (1864-1920) .................................................................................................................. 57
Emile Durkheim (1858-1917) ........................................................................................................... 59
Marcel Mauss (1872-1950) .............................................................................................................. 61
Arnold Van Gennep (1873-1957) ...................................................................................................... 63
Franse Antropologie: Het Structuralisme ............................................................................................. 65
Claude Lévi-Strauss (1908-2009) ..................................................................................................... 65
Het Ambrym Six Section Marriage System .................................................................................... 67
Structureel Marxisme: maurice godelier (1934°)................................................................................... 68
Maurice Godelier (°1934) ............................................................................................................. 68
Week 5 – 11/03 .................................................................................................................................. 70
hoofdstuk 5: Culturen en Persoonlijkheid ............................................................................................ 71
Ruth Benedict (1887-1948).............................................................................................................. 71
Margaret Mead (1901-1978) ............................................................................................................ 73
Derek Freeman (1916-2001) ............................................................................................................ 75
Week 6 – 18/03 .................................................................................................................................. 77
hoofdstuk 6: De Britse School: Eerste noties van sociale verandering ................................................... 77
Raymond Firth (1901-2002) ............................................................................................................. 77
Reo Fortune (1903-1979) ................................................................................................................ 78
Gregory Bateson (1904-1980) .......................................................................................................... 79
Edmund Leach (1910-1989) ............................................................................................................ 81
2
, Sir Edward Evans-Pritchard (1902-1973) .......................................................................................... 82
Met Meyer Fortes (1906-1983) ..................................................................................................... 83
Max Gluckman (1911-1975) ............................................................................................................ 84
Week 7 – 25/03 .................................................................................................................................. 85
hoofdstuk 7: Film en Visuele Antropologie ........................................................................................... 86
Jean Rouch (1917-2004).................................................................................................................. 89
Marcel Griaule, 1902-1956 .............................................................................................................. 91
Les Maitres Fous 1955 .................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Alain Resnais ................................................................................................................................. 92
Het ontstaan van de klassieke visuele antropologie: beeld in context ................... Fout! Bladwijzer niet
gedefinieerd.
Robert Gardner (1925-2014) ............................................................................................................ 87
Drie invloedrijke (Papua) documentaires ......................................................................................... 88
Postkoloniale Film: The Subject Speaks Back ................................................................................... 93
& Hedendaagse filmmakers ............................................................................................................ 94
3
, WEEK 1- 11/02
HOOFDSTUK 1: WAT IS ANTROPOLOGIE?
= De studie van de mens (mens in cultuur/maatschappij bestuderen) adhv methodiek, etnografisch
veldwerk en door observatie (methode van de participerende observatie, etnografisch veldwerk en
etnografie).
• Antropologie: De studie van de mens. Het is geworteld in de geschiedenis van het kijken naar 'De
Ander'.
• Zelfkritiek: Het vakgebied is tegenwoordig zeer kritisch op zijn eigen verleden, dat getekend werd
door wetenschappelijk racisme en kolonialisme.
De interesse in andere culturen groeide in twee golven:
• 15e eeuw (Ontdekkingsreizen): Navigatoren zoals Columbus, Magellaan en Vasco da Gama
brachten de wereld in kaart. Dit zette de toon voor het kijken naar niet-westerse volkeren.
• Late 18e eeuw (Handel en Kolonisatie): De interesse werd een motor voor onderdrukking en
uitbuiting. Men wilde toegang tot grondstoffen in de Amerika’s, Afrika en Azië (bijv. de reizen van
James Cook in Oceanië).
WITTE KENNISPRODUCTIE EN DE WESTERSE LENS
• Dominantie: Antropologie, filosofie en kunstgeschiedenis zijn van oudsher 'witte' disciplines. De
westerse geschiedschrijving is dominant en heeft vaak een eigen agenda.
• Verlies van kennis: Omdat de wereld enkel door een westerse lens werd bekeken, ging veel
lokale kennis (orale tradities, mythologieën uit Afrika en Oceanië) verloren of werd deze niet
serieus genomen.
DE ROL VAN DE MODERNE ANTROPOLOOG
• Bemiddelaar: De antropoloog fungeert als mediator of intercultureel vertaler.
• Stem geven: Het doel is om 'mensen zonder geschiedenis' (Eric Wolf) een stem te geven en het
monopolie van het westerse perspectief te doorbreken.
• Omkering van de blik: Antropologe Laura Nader (What the Rest Think of the West) probeert de
rollen om te draaien door te kijken hoe andere culturen (Islamitische wereld, China, India)
historisch naar het Westen keken.
VERGETEN DENKERS EN BRONNEN
4
