Samenvatting Toegepaste anatomie & fysiologie | Logopedie | Arteveldehogeschool | 2025/26

Toegepaste anatomie & fysiologie
Semester 1

Spraak en slikken

Neus en Neusbijholten (Nasus en Sinus paranasales)

1. De uitwendige neus (nasus externus)
2. De neusholte (cavum nasi)
3. De neusbijholten (sinus paranasales)

De neus heeft zowel ademhalingsfuncties als een reukfunctie en speelt ook een rol bij
spraak en gezichtsexpressie.



Uitwendige neus (Nasus externus)
Beenderig en een kraakbenig deel.

Beenderig deel
 Os nasale (neusbeen): linker en rechter deel.
 Geeft stevigheid aan de bovenkant van de neus.

Kraakbenig deel
 Cartilagines nasi laterales → de driehoekige zijstukken.
 Cartilago alaris major → groot vleugelkraakbeen, 2 delen: crus laterale & mediale.
 Cartilagines alares minores → kleine neuskraakbeentjes.
 Cartilago septi nasi → kraakbenig neustussenschot.
 Nares → neusgaten (openingen aan de voorkant).

Bovendien bevat de neus ook spieren die een rol spelen bij gezichtsexpressie.
Uitwendige neus = toegangspoort tot luchtwegen & draagt bij aan gezichtsuitdrukking.




Neusholte (Cavum nasi)
Neusholte ligt achter uitwendige neus en is door het neustussenschot (septum nasi)
verdeeld in een linker- en rechterhelft.

Benig deel
 Lamina perpendicularis van os ethmoidale

,  Os vomer
 Kleine deeltjes maxillae, os palatinum, ossa nasalia en os sphenoidale

Kraakbenig deel
Cartilago septi nasi (kraakbeen neustussenschot)




Grenzen van de neusholte
 Voor: nares (neusgaten)
 Achter: choanae (achterste neusopeningen, richting keelholte)
 Boven: os ethmoidale, os sphenoidale, os frontale, os nasale, cartilago septi nasi
 Onder: os palatinum (harde gehemelte)
 Zijwand:
o Mediaal: Neustussenschot
o Lateraal: Neusschelpen
 Concha nasalis superior
 Concha nasalis media
 Concha nasalis inferior

Neusgang onder elke neusschelp
 Meatus nasi superior
 Meatus nasi medius
 Meatus nasi inferior




Grenzen van choanae
Achterste neusopeningen die neusholte
verbinden met keelholte.
 Bovenaan: Lichaam van wiggenbeen (corpus ossis sphenoidalis)
 Onderaan: Harde gehemelte (Lamina horizontales van palatum os palatinum)
 Mediaal: Vomer (scheidt rechter- en linkerchoanae)
 Lateraal: Onderdeel van wiggenbeen (Lamina medialis v. processus pterygoideus)

,Neusschelpen en neusgangen
Aan de zijkant van de neusholte liggen drie neusschelpen (conchae), met daaronder drie
neusgangen (meatus):

Neusschelp Neusgang Functie
Concha nasalis superior Meatus nasi superior Bevat reukepitheel (reukfunctie)
Concha nasalis media Meatus nasi medius Afvoer openingen van bijholten
Concha nasalis inferior Meatus nasi inferior Bevochtiging, verwarming, zuivering lucht



Functie: vergroten van het oppervlak van het
neusslijmvlies, zodat de lucht beter wordt verwarmd en
bevochtigd.




Slijmvliezen van de neusholte
Binnenzijde van neusholte bekleed met slijmvlies, in twee functionele zones is verdeeld:

Regio respiratoria (ademhalingsdeel)
 Onderste + bovenste neusschelp
 Tegenoverliggende deel van septum nasi
 Bodem van neusholte

Bevindt zich op: concha inferior + media, septum nasi, bodem van de neusholte.
 Trilhaarcellen → bewegen slijm naar achteren (zuiveren de lucht).

,  Slijmbekercellen → produceren slijm dat stof en bacteriën opvangt.

Functie: lucht verwarmen, bevochtigen en reinigen.



Regio olfactoria (reukepitheel)
 Bovenste neusschelp
 Tegenoverliggende deel van septum nasi
 Dak van neusholte

Bevindt zich op: concha superior, dak van de neusholte (lamina cribrosa) en het
tegenoverliggende deel van het septum nasi. Bevat reukepitheel: zenuwcellen die
reukstoffen waarnemen en deze informatie naar de hersenen sturen.

Functie: reuk (en dus indirect ook smaakbeleving).



Klinische opmerking
Mensen die via een stoma ademen (bijv. na verwijdering van stembanden) gebruiken hun
neus niet meer voor ademhaling → reukepitheel wordt nauwelijks gestimuleerd →
verminderde reuk en smaak.



Neusbijholten (Sinus paranasales)
De sinussen zijn met lucht gevulde holten in de schedelbeenderen die in verbinding
staan met de neusholte. Ze zijn bekleed met slijmvlies, net als de neusholte.

Soorten sinussen
Naam Ligging
Sinus frontalis in het voorhoofd (frontaalbeen)
Sinus maxillaris in de bovenkaak (maxilla)
Sinus ethmoidalis tussen de ogen (ethmoïdaal bot)
Sinus sphenoidalis in het wiggenbeen, dieper in de schedel




Functies van de sinussen:
 Verminderen het gewicht van de schedel
 Resonantie (klankkast) bij stemvorming
 Verwarmen, bevochtigen en zuiveren van ingeademde lucht.
 Eventuele “kreukelzone” bij trauma (bescherming hersenen)

Resonantiekarakteristieken van schedel: Bepalen hoe de holtes in de schedel het geluid
van de stem versterken en kleuren.



Klinisch:
 Ontsteking van deze holten = sinusitis (vaak bij verkoudheid).
 Bij verkoudheid klinkt de stem “verstopt” (hyponasaal) door verstopte sinussen.