Stem therapie
HC1: (zie dia 12-20 +
oefentoets op canva!!!!)
STEMTHERAPIE stemtherapeut STEMTRAINING stemcoach
• Ziek ➛ gezond • Gezond ➛ prestatie ↑ = werken met
• Herstel ziekte/letsel naar normaalfunctie gezonde stem
• Compenseren indien nodig • Optimaliseren van
• Voorkomen/elimineren van foutieve stemmogelijkheden
compensaties (vb. stemknobbeltjes) • Verhogen stembelastbaarheid
• Doel: stem terug gezond maken=vorm van
revalidatie/habilitation Stemcoach/vocalcoach: logopedist maar
(Vaak is volledige terugkeer niet meer kan ook een zang- of andere professionele
mogelijk..) sprekers of zangers zijn.
verwijzen door nr logopedist wnr twijfel
over gezondheid is v/h stemapparaat.
In België is alleen ‘logopedist’ een erkende titel en kan dus iedereen zich in
principe “stemtherapeut” noemen
-Patiënt vs. stemCliënt= volgt stemtraining en krijgt geen “behandeling” maar
begeleiding bij het optimaliseren v/d stem
-Stemmethodes en stemtechnieken
=belangrijk om te weten dat de verwachtingen en de mogelijkheden v/e zieke en
een gezonde stem verschillend zijn, en dat ook het niveau van oefeningen daarop
afstemt.
T: interventiestrategie die met een bepaald doel gebruikt wordt.
M:een reeks oefeningen en technieken, die met een bepaalde strategie
samengebracht zijn onder één noemer (combi van technieken om iets aan te
pakken)
Disciplineoverschrijdend werken: Stemtherapie = mutlidisciplinair
De logopedist en de NKO-arts maken steeds deel uit van dit team, maar ook
andere disciplines kunnen een rol spelen bij onderzoek en behandeling van
stemcliënten.
Vb. osteopaat, zangdocent, kinesist, psycholoog…)
interprofessioneel samenwerken: gezamenlijk verlenen van zorg, waarbij je als
team integraal, vanuit een gemeenschappelijk zorgplan, een cliënt behandelt.
niet evident in praktijk
multidisciplinair samenwerken: waarbij elke discipline een zorgplan maakt dat
beperkt blijft tot de eigen discipline en de interactie tussen de disciplines beperkt
blijft.
1
,Wanneer heeft (stem)therapie kans op slagen? (zie dia 25)
Zie dia 28!
Duur, Frequentie
Intensiteidiscussie of korte intensieve therapie beter is dan langdurige minder
intens t
Therapeutische interactie
Rol van de methode vs. rol van de therapeut?
(therapist effectiveness= methode dr versch therapeuten versch outcome kan
hebben)
HC 2
-Indirecte stemtherapie
=benadert de cognitieve, gedragsmatige, psychologische en fysische
omstandigheden waarin de stem gebruikt wordt
Aanpak:
1)Stemopvoeding = leren/kennis en inzicht krijgen over stem/je eigen stem
Bespreekt: Hoe komt stem tot stand? Wat ligt adb v/h ontstaan v/h (eigen)
stemprobleem? Hoe presenteert het stemprobleem zich (symptomen)?
Kan de uitleg verduidelijken via: illustraties, filmpjes, tekening, voorbeelden
geven of vgl met andere client(=kan gerustgevend werken)
2
,Didactiek aanpassen aan cognitief niveau en voorkennis cliënt (kinderen,
volwassenen, stemscholing of niet,…)
-stemzorg/hygiëne =optimale conditie bereieken en voorkomen van:
stemmisbruik en verkeerd stemgebruik
SM= kuchen, keelschrapen, fluisteren..
VG=langdurig verkeerd gebruik v/d stem (=schade aan structuur op lange
termijn) vb hoge ademhaling
-stembelasting =belasting die je ondergaat in duur, volume, toonhoogte ,die 3
moeten in verhouding zijn voor optimale stembelasting persoonsgebonden (vb.
temperament) en omgevingsfact (=omstandigheden waarin je moet praten vb. in
slechte akoestische ruimte)
-leefgewoontes: zaken die mense dagelijkst doen, zijn zich hier vaak niet van
bewust dat het schadelijk kan zijn
Inventariseren (inzicht & bewustwording!) vb. bij houden hoe vaak je dat doet=
bewust worden vb. keelschrapen
Prioriteiten stellen: niet te veel tgl willen aanpakken , werk stap voor stap
Realisme
Formulering =positief vb. samen naar oplossing zoeken ipv zegge mag ni
Gedragswijziging = moeilijk!
Follow-up: zaken die ze zelfstandig al kunnen toepassen thuis (vb. meer
hydratatie) geeft hun ook een zelfstandig gevoel
ADVIEZEN:
• hydrateren
-interne hydratatie = via water te drinken, bel vr laryngeale slijmvliezen, goede
glotische golf
-externe hydratatie= vanbuiten uit werken via inhaleren waterdamp,
luchtvochtigheid verhogen
I)Dampkolfje = Warme waterdamp inhaleren
II)Vernevelaar= koud dampen met fysiologisch water (=zelfde mineralen als in
lichaamsvocht)
III)Gaasje/compres= natmaken en onder de neus leggen ademt door dat
vochtig gaasje = krijg je soepel/vochtig gevoel
• vermijd dehydratatie (= medicatie, cafeïne/alcohol, airco)
• stemrust
I)totale/absolute stemrust: vollegid zwijgen (vaak na stemplooioperatie)
3
, II) relatieve stemrust: enkel spreken wnr noodzakelijk + graduele opbouw van
fonatie na stemrust
Zie verder (pre- en postoperatieve begeleiding bij medische ingreep)
• refluxmanagment
Laryngopharyngeale Reflux (LPR)= pepsine of maagzuur die naar bovenkomt
=veroorzaakt laryngitis / Roodheid= teken van irritatie/imflamatie (dus hoe
roder hoe erger)
Zie dia 7 Op foto staan de 4 gradaties!! + zie notities!
Maaginhoud bevat zoutzuur (ph1,5-3,5): hoe lager de ph, hoe zuurder
Ph 0 is schadelijk zuur en het gaat tot ph 14 (minst gevaarlijk)
Zoutzuur start de vertering i/d maag = 1,5l per dag geproduceerd (=veel)
activeert pepsinogeen (=geproduceerd in de maag)
Pepsinogeen= stof die geproduceerd wordt door zoutzuur en wordt geactiveerd
(door die zoutzuur) en omgezet in pepsine (die pepsine is schadelijk voor de
luchtweg)
=beschadigingsmechanisme: Luchtweg is kwetsbaar en wordt makkelijk
beschadigd door reflux
zorgt voor ontstekking, microtrauma: laryngeale pathologie
-Schade is het gevolg van pepsine (zorgt voor ontsteking)
-Herhaalde blootstelling aan zuur heractiveert pepsine
-Pepsine belemmert mucussecretie, die larynx beschermt
Symptomen refluxmanagment:
• Heesheid (vaak gaat het om subtiele heesheid)
• Globusgevoel (=krop in keel) bij PmR slokdarmsfincter niet goed
afgesloten
• Neiging tot keelschrapen en hoesten
• Gevoel van slijmen in de keel (=slijm wordt niet goed afgevoerd, blijft
steken)
• Pijnlijke keel
Medicatie reflux = korte termijn gebruik:
-Ppi = maagzuurremmers (wordt te snel voorgeschr en vaak niet effectief)
-Antacida= gaan ph waarde van maag verhogen, minder zuur maken (zodat er
miner beschadiging is ) goed voor kortdurende symptomen
4
HC1: (zie dia 12-20 +
oefentoets op canva!!!!)
STEMTHERAPIE stemtherapeut STEMTRAINING stemcoach
• Ziek ➛ gezond • Gezond ➛ prestatie ↑ = werken met
• Herstel ziekte/letsel naar normaalfunctie gezonde stem
• Compenseren indien nodig • Optimaliseren van
• Voorkomen/elimineren van foutieve stemmogelijkheden
compensaties (vb. stemknobbeltjes) • Verhogen stembelastbaarheid
• Doel: stem terug gezond maken=vorm van
revalidatie/habilitation Stemcoach/vocalcoach: logopedist maar
(Vaak is volledige terugkeer niet meer kan ook een zang- of andere professionele
mogelijk..) sprekers of zangers zijn.
verwijzen door nr logopedist wnr twijfel
over gezondheid is v/h stemapparaat.
In België is alleen ‘logopedist’ een erkende titel en kan dus iedereen zich in
principe “stemtherapeut” noemen
-Patiënt vs. stemCliënt= volgt stemtraining en krijgt geen “behandeling” maar
begeleiding bij het optimaliseren v/d stem
-Stemmethodes en stemtechnieken
=belangrijk om te weten dat de verwachtingen en de mogelijkheden v/e zieke en
een gezonde stem verschillend zijn, en dat ook het niveau van oefeningen daarop
afstemt.
T: interventiestrategie die met een bepaald doel gebruikt wordt.
M:een reeks oefeningen en technieken, die met een bepaalde strategie
samengebracht zijn onder één noemer (combi van technieken om iets aan te
pakken)
Disciplineoverschrijdend werken: Stemtherapie = mutlidisciplinair
De logopedist en de NKO-arts maken steeds deel uit van dit team, maar ook
andere disciplines kunnen een rol spelen bij onderzoek en behandeling van
stemcliënten.
Vb. osteopaat, zangdocent, kinesist, psycholoog…)
interprofessioneel samenwerken: gezamenlijk verlenen van zorg, waarbij je als
team integraal, vanuit een gemeenschappelijk zorgplan, een cliënt behandelt.
niet evident in praktijk
multidisciplinair samenwerken: waarbij elke discipline een zorgplan maakt dat
beperkt blijft tot de eigen discipline en de interactie tussen de disciplines beperkt
blijft.
1
,Wanneer heeft (stem)therapie kans op slagen? (zie dia 25)
Zie dia 28!
Duur, Frequentie
Intensiteidiscussie of korte intensieve therapie beter is dan langdurige minder
intens t
Therapeutische interactie
Rol van de methode vs. rol van de therapeut?
(therapist effectiveness= methode dr versch therapeuten versch outcome kan
hebben)
HC 2
-Indirecte stemtherapie
=benadert de cognitieve, gedragsmatige, psychologische en fysische
omstandigheden waarin de stem gebruikt wordt
Aanpak:
1)Stemopvoeding = leren/kennis en inzicht krijgen over stem/je eigen stem
Bespreekt: Hoe komt stem tot stand? Wat ligt adb v/h ontstaan v/h (eigen)
stemprobleem? Hoe presenteert het stemprobleem zich (symptomen)?
Kan de uitleg verduidelijken via: illustraties, filmpjes, tekening, voorbeelden
geven of vgl met andere client(=kan gerustgevend werken)
2
,Didactiek aanpassen aan cognitief niveau en voorkennis cliënt (kinderen,
volwassenen, stemscholing of niet,…)
-stemzorg/hygiëne =optimale conditie bereieken en voorkomen van:
stemmisbruik en verkeerd stemgebruik
SM= kuchen, keelschrapen, fluisteren..
VG=langdurig verkeerd gebruik v/d stem (=schade aan structuur op lange
termijn) vb hoge ademhaling
-stembelasting =belasting die je ondergaat in duur, volume, toonhoogte ,die 3
moeten in verhouding zijn voor optimale stembelasting persoonsgebonden (vb.
temperament) en omgevingsfact (=omstandigheden waarin je moet praten vb. in
slechte akoestische ruimte)
-leefgewoontes: zaken die mense dagelijkst doen, zijn zich hier vaak niet van
bewust dat het schadelijk kan zijn
Inventariseren (inzicht & bewustwording!) vb. bij houden hoe vaak je dat doet=
bewust worden vb. keelschrapen
Prioriteiten stellen: niet te veel tgl willen aanpakken , werk stap voor stap
Realisme
Formulering =positief vb. samen naar oplossing zoeken ipv zegge mag ni
Gedragswijziging = moeilijk!
Follow-up: zaken die ze zelfstandig al kunnen toepassen thuis (vb. meer
hydratatie) geeft hun ook een zelfstandig gevoel
ADVIEZEN:
• hydrateren
-interne hydratatie = via water te drinken, bel vr laryngeale slijmvliezen, goede
glotische golf
-externe hydratatie= vanbuiten uit werken via inhaleren waterdamp,
luchtvochtigheid verhogen
I)Dampkolfje = Warme waterdamp inhaleren
II)Vernevelaar= koud dampen met fysiologisch water (=zelfde mineralen als in
lichaamsvocht)
III)Gaasje/compres= natmaken en onder de neus leggen ademt door dat
vochtig gaasje = krijg je soepel/vochtig gevoel
• vermijd dehydratatie (= medicatie, cafeïne/alcohol, airco)
• stemrust
I)totale/absolute stemrust: vollegid zwijgen (vaak na stemplooioperatie)
3
, II) relatieve stemrust: enkel spreken wnr noodzakelijk + graduele opbouw van
fonatie na stemrust
Zie verder (pre- en postoperatieve begeleiding bij medische ingreep)
• refluxmanagment
Laryngopharyngeale Reflux (LPR)= pepsine of maagzuur die naar bovenkomt
=veroorzaakt laryngitis / Roodheid= teken van irritatie/imflamatie (dus hoe
roder hoe erger)
Zie dia 7 Op foto staan de 4 gradaties!! + zie notities!
Maaginhoud bevat zoutzuur (ph1,5-3,5): hoe lager de ph, hoe zuurder
Ph 0 is schadelijk zuur en het gaat tot ph 14 (minst gevaarlijk)
Zoutzuur start de vertering i/d maag = 1,5l per dag geproduceerd (=veel)
activeert pepsinogeen (=geproduceerd in de maag)
Pepsinogeen= stof die geproduceerd wordt door zoutzuur en wordt geactiveerd
(door die zoutzuur) en omgezet in pepsine (die pepsine is schadelijk voor de
luchtweg)
=beschadigingsmechanisme: Luchtweg is kwetsbaar en wordt makkelijk
beschadigd door reflux
zorgt voor ontstekking, microtrauma: laryngeale pathologie
-Schade is het gevolg van pepsine (zorgt voor ontsteking)
-Herhaalde blootstelling aan zuur heractiveert pepsine
-Pepsine belemmert mucussecretie, die larynx beschermt
Symptomen refluxmanagment:
• Heesheid (vaak gaat het om subtiele heesheid)
• Globusgevoel (=krop in keel) bij PmR slokdarmsfincter niet goed
afgesloten
• Neiging tot keelschrapen en hoesten
• Gevoel van slijmen in de keel (=slijm wordt niet goed afgevoerd, blijft
steken)
• Pijnlijke keel
Medicatie reflux = korte termijn gebruik:
-Ppi = maagzuurremmers (wordt te snel voorgeschr en vaak niet effectief)
-Antacida= gaan ph waarde van maag verhogen, minder zuur maken (zodat er
miner beschadiging is ) goed voor kortdurende symptomen
4
