Samenvatting Inleiding in de gedragsneurowetenschappen H10 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

H10: Cognitie
Wat is cognitie?
Cognitie

Alles wat te maken heeft met denken en kennis

Voorbeelden:

 Leren
 Geheugen
 Redeneren
 Taal

Cognitie en emotie hangen samen:

 Hoe je denkt beïnvloedt hoe je je voelt
 Emoties beïnvloeden ook je denken


Twee kernprocessen
Geheugen

Info opslaan en onthouden

Leren

Info verwerven en gedrag aanpassen



Belangrijk:

 Leren ≠ alleen geheugen
 Je hebt ook nodig: motivatie, interesse, herhaling



Taal

Tweede grote deel van cognitie

Nodig om:

 Kennis te begrijpen
 Te communiceren




Hoe wordt informatie opgeslagen?

1

,Niet als een “stofje” of molecule

 Maar als netwerken van neuronen
 Duizenden zenuwcellen maken verbindingen
 Die verbindingen = herinneringen


Neuroplasticiteit

Hersenen kunnen zich aanpassen en veranderen

Gebeurt door:

 Nieuwe verbindingen maken
 Bestaande versterken

Basis van:

 Leren
 Geheugen
 Herstel na hersenschade


Synaptische plasticiteit

Verandering in verbindingen tussen
neuronen (synapsen)

 Hoe vaker gebruikt → hoe sterker
 Dit idee komt van Donald Hebb
 “Cells that fire together, wire together”


Leren door conditionering

Klassieke conditionering

 Ivan Pavlov
 Koppeling tussen prikkels

Voorbeeld:

 Bel → eten → speeksel
 Later: bel alleen → speeksel

Operante conditionering

 Edward Thorndike
 Gedrag wordt gestuurd door gevolgen
 Beloning → gedrag vaker
 Straf → gedrag minder

Waar zit geheugen?
Niet op één plek

2

, Verspreid over de hersenschors


Slaap en geheugen

Slaap (vooral REM) helpt:

 Info vastleggen (consolidatie)
 Slechte slaap → slechter leren


Voorbeeld van plasticiteit

Fantoompijn:

 Iemand verliest een vinger
 Hersenen passen zich aan
 Maar je voelt die vinger nog
 Bewijs dat hersenen zich reorganiseren


Plasticiteit blijft heel je leven

Vroeger dacht men: hersenen veranderen niet meer

Nu weten we:

 Nieuwe verbindingen blijven ontstaan
 Soms zelfs nieuwe cellen
 Dit helpt bij leren, revalidatie (bv. na beroerte)

Belangrijk inzicht

 Leren = fysieke verandering in je hersenen
 Hoe meer je oefent, hoe sterker de netwerken



Samenvatting

 Cognitie = denken, leren, geheugen, taal
 Geheugen = info opslaan
 Leren = gedrag veranderen door ervaring
 Info zit in neurale netwerken
 Neuroplasticiteit maakt leren mogelijk
 Herhaling versterkt verbindingen

Leren is verbindingen maken, herhalen is verbindingen versterken.

Wat is leren en geheugen?
 Leren = kennis verwerven en gedrag aanpassen
 Geheugen = die kennis opslaan en later terughalen

Ze horen samen: zonder geheugen → geen leren

3