Verbintenissenrecht
Inhoudsopgave
Vraagjes ....................................................................................................................................... 5
Inleiding les.................................................................................................................................. 8
Andere bronnen van VB (pdf) – 5.3 lid 1 BW .................................................................................... 11
Inleiding Boek ............................................................................................................................. 13
D1: contractsvrijheid, contractuele gebondenheid en hun beperkingen ......................................... 16
H1: Fundamentele rechten .............................................................................................................16
H2: Contractsvrijheid – 5.69/5.74 lid 1 .............................................................................................16
H3: Contractuele gebondenheid......................................................................................................16
H4: Mechanismen ter beperking van de contractvrijheid en de contractuele gebondenheid ................17
A. OO/DWR – 1.3 & 5.58 ......................................................................................................... 17
B. Fundamentele rechten....................................................................................................... 18
C. Verbod van rechtsmisbruik ................................................................................................. 19
D. Fraus omnia corrumpit....................................................................................................... 21
E. Verbod van wetsontduiking ................................................................................................ 21
F. BCTTA ............................................................................................................................... 22
D2: ontstaan en geldigheid van contracten ................................................................................... 23
H1: onderhandelingen ....................................................................................................................26
A. Onderhandelingsvrijheid .................................................................................................... 26
B. Precontractuele aansprakelijkheid ..................................................................................... 27
1. Foutief afbreken – 5.17 BW ............................................................................................. 27
2. Informatieplicht miskennen ........................................................................................... 27
3. Geweld/misbruik van kwetsbare positie.......................................................................... 30
4. Ongeldige clausule inlassen .......................................................................................... 30
5. Onderhandelingsproces niet volgen ............................................................................... 30
C. Afspraken tijdens de onderhandelingen .............................................................................. 30
H2: Totstandkoming ........................................................................................................................30
A. Consensualisme en formaliteiten – 5.28/5.3 ....................................................................... 30
B. Wilsovereenstemming ....................................................................................................... 32
C. Bedoeling om juridisch te verbinden of andere rechtsgevolgen te creëren............................. 32
D. Wilsautonomie .................................................................................................................. 32
E. Algemene voorwaarden ..................................................................................................... 33
H3: Geldigheid(sgebreken) ..............................................................................................................35
A. Gebrek in de wil van een partij ............................................................................................ 35
1) Bewustzijnsverlies ......................................................................................................... 35
2) Wilsgebreken ................................................................................................................ 36
B. Gebrek aan rechts of handelingsbekwaamheid ................................................................... 39
1
, 1) Rechtsbekwaamheid ..................................................................................................... 39
2) Handelingsbekwaamheid .............................................................................................. 39
C. Onbestaand, onmogelijk, ongeoorloofd of onbepaalbaar voorwerp ...................................... 39
1) Voorwaarde moet mogelijk zijn – 5.47 ............................................................................. 40
2) Voorwaarde moet geoorloofd zijn – 5.51 ......................................................................... 41
3) Voorwaarde moet bepaalbaar zijn – 5.49......................................................................... 42
D. Onbestaand, valse of ongeoorloofde oorzaak – 5.27, 4° & 5.53-56 ........................................ 43
1) VB moet een oorzaak hebben/niet vals zijn ..................................................................... 43
2) Oorzaak moet geoorloofd zijn ......................................................................................... 44
E. Benadeling – 5.38 .............................................................................................................. 45
F. Strijdigheid met OO of DWR ............................................................................................... 45
Onrechtmatige bedingen ........................................................................................................ 47
H4: sancties voor geldigheidsgebreken: nietigverklaring en verval .....................................................48
A. Nietigverklaring en restitutie ............................................................................................... 48
1. Toepassingsvereisten van vernietiging ............................................................................ 49
2. Reikwijdte van nietigverklaring ....................................................................................... 50
3. Gevolgen....................................................................................................................... 52
4. Contractualisering ......................................................................................................... 53
5. Andere verwante rechtsfiguren ....................................................................................... 54
B. Verval/caducité ...................................................................................................................... 54
H5: contracteren via vertegenwoordiging .........................................................................................55
A. Soorten ............................................................................................................................. 56
1. Onmiddellijke/ volkomen/rechtstreekse ......................................................................... 56
2. Middellijke/onvolkomen/onrechtstreekse ....................................................................... 56
3. Gehoudenheid of aansprakelijkheid/toerekening ............................................................ 57
B. Vertegenwoordigingsbevoegdheid ...................................................................................... 57
C. Gevolgen ........................................................................................................................... 57
D. Schijnvertegenwoordiging – 1.8 §5 ...................................................................................... 57
E. Gemeenrechtelijke regel inzake belangenconflicten – 1.8 §6 ................................................ 58
D3: inhoud en werking van contracten .......................................................................................... 59
H1: t.a.v. contractspartijen ..............................................................................................................59
A. Verbindende kracht ........................................................................................................... 59
B. VB en niet-verbintenisrechtelijke afspraken......................................................................... 59
C. Interpretatie ...................................................................................................................... 59
D. Kwalificatie ....................................................................................................................... 62
1. Herkwalificatie door rechter ........................................................................................... 62
2. Kwalificatie bij gemengde contracten ............................................................................. 62
E. Aanvulling – 5.71 ................................................................................................................ 63
1. Aanvulling o.g.v. wet....................................................................................................... 63
4. Contractualisering van aanvulling................................................................................... 64
F. Matigende of beperkende werking van GT ........................................................................... 64
G. Obligatoire gevolgen .......................................................................................................... 65
1. Al dan niet persoonsgebonden VB .................................................................................. 65
2. Opeisbaarheid .............................................................................................................. 65
3. Duur van contractuele VB .............................................................................................. 68
4. Wederzijdse of minnelijke beëindiging ............................................................................ 69
5. Eenzijdige opzegging ...................................................................................................... 69
2
, 6. Ontbindende vwd .......................................................................................................... 70
H. Goederenrechtelijke gevolgen ............................................................................................ 71
1. Consensueel en monistisch stelsel ................................................................................ 72
2. Causaal stelsel van overdracht....................................................................................... 72
H2: t.a.v. derden .............................................................................................................................72
A. Partij vs. derde ................................................................................................................... 72
B. Relativiteit en uitzonderingen ............................................................................................. 73
Relativiteit van ovk ................................................................................................................. 73
Uitzonderingen ...................................................................................................................... 74
C. Tegenwerpelijkheid en uitzonderingen ................................................................................ 80
Tegenwerpelijkheid ................................................................................................................ 80
Uitzonderingen op de tegenwerpelijkheid ................................................................................ 82
D4: wanprestatie, verzuim en sancties ......................................................................................... 84
H1: toerekenbare niet nakoming/WP ...............................................................................................84
A. Contractuele tekortkoming van de SA ................................................................................. 84
Een WP veronderstelt de toerekenbare niet-nakoming van een opeisbare contractuele VB ........ 84
In functie van de aard van de VB ............................................................................................. 86
Types en gradaties van tekortkomingen ................................................................................... 86
B. Fouten van hulppersonen................................................................................................... 87
C. WP ingevolge gebruik van gebrekkige voorwerpen – 5.230 .................................................... 89
H2: Verzuim en ingebrekestelling .....................................................................................................89
A. Verzuim – 5.227 ................................................................................................................. 89
B. Ingebrekestelling – 5.231 lid 1 ............................................................................................. 89
H3: Sancties wegens WP – 5.83 .......................................................................................................90
A. Vooraf ............................................................................................................................... 90
B. Uitvoering in natura door SA ............................................................................................... 91
Toepassingsvereisten ............................................................................................................. 91
Gevolgen ............................................................................................................................... 91
C. Uitvoering in natura van SA door 3e of SE – 5.235/5.85 .......................................................... 92
Toepassingsvereisten ............................................................................................................. 92
Gevolgen ............................................................................................................................... 93
D. Schadeherstel: herstel in natura of SV/in geld 5.237 ............................................................ 93
Basisregel.............................................................................................................................. 93
Toepassingsvereisten ............................................................................................................. 93
Wijze van schadeherstel ......................................................................................................... 94
Schadebeperkingsplicht – 5.238 ............................................................................................. 95
Contractuele invulling van schadeherstel: schadebedingen –5.88............................................ 95
Exoneratie- of bevrijdingsbedingen – 5.89 ............................................................................... 97
Vrijwaringsbedingen .............................................................................................................. 98
E. Prijsvermindering – 5.97 ..................................................................................................... 99
F. Opschortingsrecht (ENAC) – 5.98 + 5.239 .......................................................................... 100
G. Retentierecht – art 73-76 pandwet .................................................................................... 102
H. Ontbinding wegens WP en restitutie – 5.90 ........................................................................ 102
Toepassingsvereisten ........................................................................................................... 102
Reikwijdte en gevolgen ......................................................................................................... 103
Contractuele invulling .......................................................................................................... 104
3
, I. Zijdelingse vordering ........................................................................................................ 105
H4: Samenlopende BCTTA met doorwerking van contractuele verweermiddelen bij contractuele
schade......................................................................................................................................... 105
D5: gewijzigde omstandigheden: overmacht en imprevisie .......................................................... 107
H1: Overmacht – force majeur – 5.226/5.80/5.99-102 ..................................................................... 107
A. Belang, begrip en grondslag ............................................................................................. 107
B. Toepassingsvereisten ....................................................................................................... 107
C. Gevolgen ......................................................................................................................... 108
D. Overmachtsclausules ...................................................................................................... 109
H2: Imprevisie 5.74 ....................................................................................................................... 109
A. Begrip en grondslag ......................................................................................................... 109
B. Toepassingsvereisten ....................................................................................................... 110
C. Gevolgen imprevisieregel ................................................................................................. 110
D. Hardship- of imprevisieclausules ..................................................................................... 110
EX:
- Enkel open vragen
- casussen
- Geef verschilpunten of gelijkenissen tussen deze 2 rechtsfiguren
- Franse woordjes + Latijnse adagia
Handboek: gaat over het contractenrecht
à Omslachtig maar handig voor zaken wnr je iets niet weet
Cursus: leidraad voor VB recht + de regels die gelden voor VB’n ongeacht de bron ervan
4
Inhoudsopgave
Vraagjes ....................................................................................................................................... 5
Inleiding les.................................................................................................................................. 8
Andere bronnen van VB (pdf) – 5.3 lid 1 BW .................................................................................... 11
Inleiding Boek ............................................................................................................................. 13
D1: contractsvrijheid, contractuele gebondenheid en hun beperkingen ......................................... 16
H1: Fundamentele rechten .............................................................................................................16
H2: Contractsvrijheid – 5.69/5.74 lid 1 .............................................................................................16
H3: Contractuele gebondenheid......................................................................................................16
H4: Mechanismen ter beperking van de contractvrijheid en de contractuele gebondenheid ................17
A. OO/DWR – 1.3 & 5.58 ......................................................................................................... 17
B. Fundamentele rechten....................................................................................................... 18
C. Verbod van rechtsmisbruik ................................................................................................. 19
D. Fraus omnia corrumpit....................................................................................................... 21
E. Verbod van wetsontduiking ................................................................................................ 21
F. BCTTA ............................................................................................................................... 22
D2: ontstaan en geldigheid van contracten ................................................................................... 23
H1: onderhandelingen ....................................................................................................................26
A. Onderhandelingsvrijheid .................................................................................................... 26
B. Precontractuele aansprakelijkheid ..................................................................................... 27
1. Foutief afbreken – 5.17 BW ............................................................................................. 27
2. Informatieplicht miskennen ........................................................................................... 27
3. Geweld/misbruik van kwetsbare positie.......................................................................... 30
4. Ongeldige clausule inlassen .......................................................................................... 30
5. Onderhandelingsproces niet volgen ............................................................................... 30
C. Afspraken tijdens de onderhandelingen .............................................................................. 30
H2: Totstandkoming ........................................................................................................................30
A. Consensualisme en formaliteiten – 5.28/5.3 ....................................................................... 30
B. Wilsovereenstemming ....................................................................................................... 32
C. Bedoeling om juridisch te verbinden of andere rechtsgevolgen te creëren............................. 32
D. Wilsautonomie .................................................................................................................. 32
E. Algemene voorwaarden ..................................................................................................... 33
H3: Geldigheid(sgebreken) ..............................................................................................................35
A. Gebrek in de wil van een partij ............................................................................................ 35
1) Bewustzijnsverlies ......................................................................................................... 35
2) Wilsgebreken ................................................................................................................ 36
B. Gebrek aan rechts of handelingsbekwaamheid ................................................................... 39
1
, 1) Rechtsbekwaamheid ..................................................................................................... 39
2) Handelingsbekwaamheid .............................................................................................. 39
C. Onbestaand, onmogelijk, ongeoorloofd of onbepaalbaar voorwerp ...................................... 39
1) Voorwaarde moet mogelijk zijn – 5.47 ............................................................................. 40
2) Voorwaarde moet geoorloofd zijn – 5.51 ......................................................................... 41
3) Voorwaarde moet bepaalbaar zijn – 5.49......................................................................... 42
D. Onbestaand, valse of ongeoorloofde oorzaak – 5.27, 4° & 5.53-56 ........................................ 43
1) VB moet een oorzaak hebben/niet vals zijn ..................................................................... 43
2) Oorzaak moet geoorloofd zijn ......................................................................................... 44
E. Benadeling – 5.38 .............................................................................................................. 45
F. Strijdigheid met OO of DWR ............................................................................................... 45
Onrechtmatige bedingen ........................................................................................................ 47
H4: sancties voor geldigheidsgebreken: nietigverklaring en verval .....................................................48
A. Nietigverklaring en restitutie ............................................................................................... 48
1. Toepassingsvereisten van vernietiging ............................................................................ 49
2. Reikwijdte van nietigverklaring ....................................................................................... 50
3. Gevolgen....................................................................................................................... 52
4. Contractualisering ......................................................................................................... 53
5. Andere verwante rechtsfiguren ....................................................................................... 54
B. Verval/caducité ...................................................................................................................... 54
H5: contracteren via vertegenwoordiging .........................................................................................55
A. Soorten ............................................................................................................................. 56
1. Onmiddellijke/ volkomen/rechtstreekse ......................................................................... 56
2. Middellijke/onvolkomen/onrechtstreekse ....................................................................... 56
3. Gehoudenheid of aansprakelijkheid/toerekening ............................................................ 57
B. Vertegenwoordigingsbevoegdheid ...................................................................................... 57
C. Gevolgen ........................................................................................................................... 57
D. Schijnvertegenwoordiging – 1.8 §5 ...................................................................................... 57
E. Gemeenrechtelijke regel inzake belangenconflicten – 1.8 §6 ................................................ 58
D3: inhoud en werking van contracten .......................................................................................... 59
H1: t.a.v. contractspartijen ..............................................................................................................59
A. Verbindende kracht ........................................................................................................... 59
B. VB en niet-verbintenisrechtelijke afspraken......................................................................... 59
C. Interpretatie ...................................................................................................................... 59
D. Kwalificatie ....................................................................................................................... 62
1. Herkwalificatie door rechter ........................................................................................... 62
2. Kwalificatie bij gemengde contracten ............................................................................. 62
E. Aanvulling – 5.71 ................................................................................................................ 63
1. Aanvulling o.g.v. wet....................................................................................................... 63
4. Contractualisering van aanvulling................................................................................... 64
F. Matigende of beperkende werking van GT ........................................................................... 64
G. Obligatoire gevolgen .......................................................................................................... 65
1. Al dan niet persoonsgebonden VB .................................................................................. 65
2. Opeisbaarheid .............................................................................................................. 65
3. Duur van contractuele VB .............................................................................................. 68
4. Wederzijdse of minnelijke beëindiging ............................................................................ 69
5. Eenzijdige opzegging ...................................................................................................... 69
2
, 6. Ontbindende vwd .......................................................................................................... 70
H. Goederenrechtelijke gevolgen ............................................................................................ 71
1. Consensueel en monistisch stelsel ................................................................................ 72
2. Causaal stelsel van overdracht....................................................................................... 72
H2: t.a.v. derden .............................................................................................................................72
A. Partij vs. derde ................................................................................................................... 72
B. Relativiteit en uitzonderingen ............................................................................................. 73
Relativiteit van ovk ................................................................................................................. 73
Uitzonderingen ...................................................................................................................... 74
C. Tegenwerpelijkheid en uitzonderingen ................................................................................ 80
Tegenwerpelijkheid ................................................................................................................ 80
Uitzonderingen op de tegenwerpelijkheid ................................................................................ 82
D4: wanprestatie, verzuim en sancties ......................................................................................... 84
H1: toerekenbare niet nakoming/WP ...............................................................................................84
A. Contractuele tekortkoming van de SA ................................................................................. 84
Een WP veronderstelt de toerekenbare niet-nakoming van een opeisbare contractuele VB ........ 84
In functie van de aard van de VB ............................................................................................. 86
Types en gradaties van tekortkomingen ................................................................................... 86
B. Fouten van hulppersonen................................................................................................... 87
C. WP ingevolge gebruik van gebrekkige voorwerpen – 5.230 .................................................... 89
H2: Verzuim en ingebrekestelling .....................................................................................................89
A. Verzuim – 5.227 ................................................................................................................. 89
B. Ingebrekestelling – 5.231 lid 1 ............................................................................................. 89
H3: Sancties wegens WP – 5.83 .......................................................................................................90
A. Vooraf ............................................................................................................................... 90
B. Uitvoering in natura door SA ............................................................................................... 91
Toepassingsvereisten ............................................................................................................. 91
Gevolgen ............................................................................................................................... 91
C. Uitvoering in natura van SA door 3e of SE – 5.235/5.85 .......................................................... 92
Toepassingsvereisten ............................................................................................................. 92
Gevolgen ............................................................................................................................... 93
D. Schadeherstel: herstel in natura of SV/in geld 5.237 ............................................................ 93
Basisregel.............................................................................................................................. 93
Toepassingsvereisten ............................................................................................................. 93
Wijze van schadeherstel ......................................................................................................... 94
Schadebeperkingsplicht – 5.238 ............................................................................................. 95
Contractuele invulling van schadeherstel: schadebedingen –5.88............................................ 95
Exoneratie- of bevrijdingsbedingen – 5.89 ............................................................................... 97
Vrijwaringsbedingen .............................................................................................................. 98
E. Prijsvermindering – 5.97 ..................................................................................................... 99
F. Opschortingsrecht (ENAC) – 5.98 + 5.239 .......................................................................... 100
G. Retentierecht – art 73-76 pandwet .................................................................................... 102
H. Ontbinding wegens WP en restitutie – 5.90 ........................................................................ 102
Toepassingsvereisten ........................................................................................................... 102
Reikwijdte en gevolgen ......................................................................................................... 103
Contractuele invulling .......................................................................................................... 104
3
, I. Zijdelingse vordering ........................................................................................................ 105
H4: Samenlopende BCTTA met doorwerking van contractuele verweermiddelen bij contractuele
schade......................................................................................................................................... 105
D5: gewijzigde omstandigheden: overmacht en imprevisie .......................................................... 107
H1: Overmacht – force majeur – 5.226/5.80/5.99-102 ..................................................................... 107
A. Belang, begrip en grondslag ............................................................................................. 107
B. Toepassingsvereisten ....................................................................................................... 107
C. Gevolgen ......................................................................................................................... 108
D. Overmachtsclausules ...................................................................................................... 109
H2: Imprevisie 5.74 ....................................................................................................................... 109
A. Begrip en grondslag ......................................................................................................... 109
B. Toepassingsvereisten ....................................................................................................... 110
C. Gevolgen imprevisieregel ................................................................................................. 110
D. Hardship- of imprevisieclausules ..................................................................................... 110
EX:
- Enkel open vragen
- casussen
- Geef verschilpunten of gelijkenissen tussen deze 2 rechtsfiguren
- Franse woordjes + Latijnse adagia
Handboek: gaat over het contractenrecht
à Omslachtig maar handig voor zaken wnr je iets niet weet
Cursus: leidraad voor VB recht + de regels die gelden voor VB’n ongeacht de bron ervan
4
