FISCAAL RECHT
H1: BEGRIPPEN EN PRINCIPES
1. HET BEGRIP BELASTING
GEEN algemene definitie
WEL consensus over essentiële kenmerken:
1. Een door de overheid
2. Eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage
3. Op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop OH
gezag heeft
4. Die bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren
DUS NIET in de wet GEEN belasting
In moderne belastingstelsels: geldbijdrage (in
cash) MAAR niet altijd geld:
o Vroeger veel in natura:
• Tiendrecht: verplichte afgifte van een tiende deel van landbouwopbrengsten
• Herendienst/corvée
o Nu: Vlaamse erfbelasting
• Zorgt voor herverdeling (rijke dragen meer bij dan armen)
• Iets doen aan kunstpatrimonium: je mag je erfbelasting betalen met bepaalde
cultuurgoederen af te geven
1.1 ONTLEDING DEFINITIE: “DOOR DE OVERHEID”
Belang van soevereiniteit: belastingen enkel door OH
Monopolie: fiscale soevereiniteit bij de OH
Staat binnen eigen grenzen hoogste gezag = interne soevereiniteit
Mechanismen in de GW: nood aan jaarlijkse parlementaire goedkeuring voor
bescherming democratie + apart gelijkheidsbeginsel voor belastingen
OH als enige bevoegd om eigen functioneren te financieren
Welke OH? Federale, gewesten, gemeenschappen, provincie, gemeenten…
wat als regels clashen? Als ene OH tussenkomt, mag andere niet meer tussenkomen
veel creatieve oplossingen: veel ‘nieuwe’ belastingen opgelegd
Invloed op manier waarop betaling bijdrage afgedwongen kan worden:
OH creëert haar eigen uitvoerbare titel om de belastingen te heffen (art. 298 WIB
1992)
• FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via ‘kohier’
• Kohier = document waarin fiscale schuld ten laste van bepaalde belastingplichtige
, (BP) vastgelegd w en geldt als uitvoerbare titel
1.2 ONTLEDING DEFINITIE: “EENZIJDIG EN VERPLICHT”
Belasting is eenzijdig opgelegd: overheid legt deze eenzijdig op
+ Waarom belasten?
In essentie:
1) OH heeft geld nodig, zonder geld niet functioneren
2) Economische reden: risico op marktfalen bij publieke goederen +
schaalvoordelen waarom bepaalde goederen/diensten door de OH worden
aangelegd
Grootste deel goederen/diensten die OH ons aanbied zijn “publieke
goederen”, als niet iedereen bijdraagt => onmogelijk goederen aan te
leggen
Schaalvoordelen? Sommige dingen zijn goedkoper als OH gezamenlijk regelt
Verplichte karakter: Elke persoon die verschuldigd is, is verplicht te betalen
Geen keuzerecht
(Arrest Brusselse HvB 2010: man weigerde door gewetensnood bij te dragen
aan militaire uitgaven (want daar gaat deel belastinggeld naartoe))
Als weigeren? OH kan sancties opleggen + dwangmaatregelen
WANT openbare-ordekarakter fiscale wet
Verplichte karakter onderscheid belastingen met enkele andere betalingen aan OH
Giften: vrijwillig wettelijke verplichting
Verplichte betalingen die niet eenzijdig zijn opgelegd door OH
(betaling gebaseerd op contract met OH of buitencontractuele
aansprakelijkheid)
Verplichte en eenzijdige betalingen, als niet bestemd voor diensten van
algemeen nut te financieren
(boete opgelegd door OH heeft bestraffend doel, niet een financierend doel)
1.3 ONTLEDING DEFINITE: “TERRITORIALITEIT”
Belastingen enkel op personen/feiten die band hebben met territorium
= nexusvereiste (hangt samen met idee van soevereiniteit)
Dit territorialiteitsprincipe is heel belangrijk binnen internationale fiscaliteit
Maar nexusvereiste stilaan onder druk door opkomst digitale economie
- Online retailers? Deze inkomsten kan België niet belasten
- Je betaald Shein, maar onderneming niet actief in BE, dus kan niet belast worden
- Fiscaal systeem probeert daar iets tegen te doen
1.4 ONTLEDING DEFINITIE: “VOOR ALGEMEEN NUT”
Bestemming van belastingen = diensten van algemeen nut financieren
kijk naar het doel! Niet de toevallige besteding
= financieel doel!
,Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
Belastingen komen op 1 hoop te liggen, je weet niet wat er met jou deel gebeurt
Dit zorgt ervoor dat belastingen anders zijn dan andere types betalingen
Geen rechtstreeks verband tss hoeveelheid belastingen persoon
betaalt en overheidsdiensten die deze persoon kan genieten
2. ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN
Niet elke betaling aan OH heet “belasting” => term is niet doorslaggevend!
Echter belangrijk om te weten wat een echte ‘belasting’ is, want enkel dan
gelden de basisregels en -principes vh fiscaal recht (niet op andere
heffingen!)
DUS altijd inhoudelijke analyse doen
2.1 RETRIBUTIES
= heffing door/namens OH gevorderd in ruil voor specifieke overheidsprestatie
in persoonlijke belang van de betaler + bedrag in redelijke verhouding tot
belang verleende dienst
voorwaarden (anders is het geen retributie, maar een belasting):
1. Aanwijsbare tegenprestatie (rechtstreeks belang)
Niet noodzakelijk dat betaler de enige begunstigde is van die dienst
Bv. Haven- en kaaigelden, tolgelden, parkeergeld
2. Redelijke verhouding
Opbrengsten retributie moet uitgaven dekken om de dienst te
verstrekken
Dus niet onredelijk hoog, maar ook niet onredelijk laag!
Bv. Rolrechten zijn belastingen, geen retributies! Het bedrag is veel
lager dan de werkelijke kosten vd rechtspleging
3. Individueel beslissingsmoment / vrijwillig karakter?
Sommige RS vereist dat de betrokkene vrijwillig gebruikmaakt vd overheidsdienst,
dus keuze om hier heffing voor te betalen
Maar “kiezen voor heffing” is niet de juiste vraag: echte vraag is: “zodra
betrokkene in toestand bevindt, is hij dan verplicht om gebruik te maken vd
overheidsdienst?”
Neen, niet verplicht: dan enkel retributie
Ja: dan belasting
Bv. Combitaks
Foute vraag: kiezen voor heffing?
Juiste vraag: zodra politie je ziet, heb je dan de keuze om al dan niet het
vervoer te gebruiken?
, Bv. Vignet kopen voor op betaalde snelwegen in Oostenrijk te rijden
Bv. Roerrechten in BEL rechtbanken
2.2 SOCIALE ZEKERHEIDSBIJDRAGEN
Lijken op belastingen, maar zijn het
niet
Gelijkenis: verplichte betalingen aan OH
Voor werknemer en werkgever is onderscheid eigenlijk niet zo van belang:
Wat werknemer maandelijks ontvangt is al verminderd met
personenbelastingen (omdat werkgever de bedrijfsvoorheffing afhoud) en met
werknemersbijdragen voor sociale zekerheid
Daarboven is werkgever socialezekerheidsbijdragen verschuldigd
Dus de betaling van het loon = toepassing 3 verschillende heffingen
Brutoloon
Bedrijfsvoorheffing
Werknemersbijdrage Werkgeversbijdrage
Nettoloon
Vb. hoe van brutoloon naar nettoloon gaan
verschil met belasting: vanuit economisch perspectief geen verschil maar juridisch groot
verschil: belasting is in algemeen belang en discretionair beheer door de OH
H1: BEGRIPPEN EN PRINCIPES
1. HET BEGRIP BELASTING
GEEN algemene definitie
WEL consensus over essentiële kenmerken:
1. Een door de overheid
2. Eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage
3. Op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop OH
gezag heeft
4. Die bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren
DUS NIET in de wet GEEN belasting
In moderne belastingstelsels: geldbijdrage (in
cash) MAAR niet altijd geld:
o Vroeger veel in natura:
• Tiendrecht: verplichte afgifte van een tiende deel van landbouwopbrengsten
• Herendienst/corvée
o Nu: Vlaamse erfbelasting
• Zorgt voor herverdeling (rijke dragen meer bij dan armen)
• Iets doen aan kunstpatrimonium: je mag je erfbelasting betalen met bepaalde
cultuurgoederen af te geven
1.1 ONTLEDING DEFINITIE: “DOOR DE OVERHEID”
Belang van soevereiniteit: belastingen enkel door OH
Monopolie: fiscale soevereiniteit bij de OH
Staat binnen eigen grenzen hoogste gezag = interne soevereiniteit
Mechanismen in de GW: nood aan jaarlijkse parlementaire goedkeuring voor
bescherming democratie + apart gelijkheidsbeginsel voor belastingen
OH als enige bevoegd om eigen functioneren te financieren
Welke OH? Federale, gewesten, gemeenschappen, provincie, gemeenten…
wat als regels clashen? Als ene OH tussenkomt, mag andere niet meer tussenkomen
veel creatieve oplossingen: veel ‘nieuwe’ belastingen opgelegd
Invloed op manier waarop betaling bijdrage afgedwongen kan worden:
OH creëert haar eigen uitvoerbare titel om de belastingen te heffen (art. 298 WIB
1992)
• FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via ‘kohier’
• Kohier = document waarin fiscale schuld ten laste van bepaalde belastingplichtige
, (BP) vastgelegd w en geldt als uitvoerbare titel
1.2 ONTLEDING DEFINITIE: “EENZIJDIG EN VERPLICHT”
Belasting is eenzijdig opgelegd: overheid legt deze eenzijdig op
+ Waarom belasten?
In essentie:
1) OH heeft geld nodig, zonder geld niet functioneren
2) Economische reden: risico op marktfalen bij publieke goederen +
schaalvoordelen waarom bepaalde goederen/diensten door de OH worden
aangelegd
Grootste deel goederen/diensten die OH ons aanbied zijn “publieke
goederen”, als niet iedereen bijdraagt => onmogelijk goederen aan te
leggen
Schaalvoordelen? Sommige dingen zijn goedkoper als OH gezamenlijk regelt
Verplichte karakter: Elke persoon die verschuldigd is, is verplicht te betalen
Geen keuzerecht
(Arrest Brusselse HvB 2010: man weigerde door gewetensnood bij te dragen
aan militaire uitgaven (want daar gaat deel belastinggeld naartoe))
Als weigeren? OH kan sancties opleggen + dwangmaatregelen
WANT openbare-ordekarakter fiscale wet
Verplichte karakter onderscheid belastingen met enkele andere betalingen aan OH
Giften: vrijwillig wettelijke verplichting
Verplichte betalingen die niet eenzijdig zijn opgelegd door OH
(betaling gebaseerd op contract met OH of buitencontractuele
aansprakelijkheid)
Verplichte en eenzijdige betalingen, als niet bestemd voor diensten van
algemeen nut te financieren
(boete opgelegd door OH heeft bestraffend doel, niet een financierend doel)
1.3 ONTLEDING DEFINITE: “TERRITORIALITEIT”
Belastingen enkel op personen/feiten die band hebben met territorium
= nexusvereiste (hangt samen met idee van soevereiniteit)
Dit territorialiteitsprincipe is heel belangrijk binnen internationale fiscaliteit
Maar nexusvereiste stilaan onder druk door opkomst digitale economie
- Online retailers? Deze inkomsten kan België niet belasten
- Je betaald Shein, maar onderneming niet actief in BE, dus kan niet belast worden
- Fiscaal systeem probeert daar iets tegen te doen
1.4 ONTLEDING DEFINITIE: “VOOR ALGEMEEN NUT”
Bestemming van belastingen = diensten van algemeen nut financieren
kijk naar het doel! Niet de toevallige besteding
= financieel doel!
,Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
Belastingen komen op 1 hoop te liggen, je weet niet wat er met jou deel gebeurt
Dit zorgt ervoor dat belastingen anders zijn dan andere types betalingen
Geen rechtstreeks verband tss hoeveelheid belastingen persoon
betaalt en overheidsdiensten die deze persoon kan genieten
2. ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN
Niet elke betaling aan OH heet “belasting” => term is niet doorslaggevend!
Echter belangrijk om te weten wat een echte ‘belasting’ is, want enkel dan
gelden de basisregels en -principes vh fiscaal recht (niet op andere
heffingen!)
DUS altijd inhoudelijke analyse doen
2.1 RETRIBUTIES
= heffing door/namens OH gevorderd in ruil voor specifieke overheidsprestatie
in persoonlijke belang van de betaler + bedrag in redelijke verhouding tot
belang verleende dienst
voorwaarden (anders is het geen retributie, maar een belasting):
1. Aanwijsbare tegenprestatie (rechtstreeks belang)
Niet noodzakelijk dat betaler de enige begunstigde is van die dienst
Bv. Haven- en kaaigelden, tolgelden, parkeergeld
2. Redelijke verhouding
Opbrengsten retributie moet uitgaven dekken om de dienst te
verstrekken
Dus niet onredelijk hoog, maar ook niet onredelijk laag!
Bv. Rolrechten zijn belastingen, geen retributies! Het bedrag is veel
lager dan de werkelijke kosten vd rechtspleging
3. Individueel beslissingsmoment / vrijwillig karakter?
Sommige RS vereist dat de betrokkene vrijwillig gebruikmaakt vd overheidsdienst,
dus keuze om hier heffing voor te betalen
Maar “kiezen voor heffing” is niet de juiste vraag: echte vraag is: “zodra
betrokkene in toestand bevindt, is hij dan verplicht om gebruik te maken vd
overheidsdienst?”
Neen, niet verplicht: dan enkel retributie
Ja: dan belasting
Bv. Combitaks
Foute vraag: kiezen voor heffing?
Juiste vraag: zodra politie je ziet, heb je dan de keuze om al dan niet het
vervoer te gebruiken?
, Bv. Vignet kopen voor op betaalde snelwegen in Oostenrijk te rijden
Bv. Roerrechten in BEL rechtbanken
2.2 SOCIALE ZEKERHEIDSBIJDRAGEN
Lijken op belastingen, maar zijn het
niet
Gelijkenis: verplichte betalingen aan OH
Voor werknemer en werkgever is onderscheid eigenlijk niet zo van belang:
Wat werknemer maandelijks ontvangt is al verminderd met
personenbelastingen (omdat werkgever de bedrijfsvoorheffing afhoud) en met
werknemersbijdragen voor sociale zekerheid
Daarboven is werkgever socialezekerheidsbijdragen verschuldigd
Dus de betaling van het loon = toepassing 3 verschillende heffingen
Brutoloon
Bedrijfsvoorheffing
Werknemersbijdrage Werkgeversbijdrage
Nettoloon
Vb. hoe van brutoloon naar nettoloon gaan
verschil met belasting: vanuit economisch perspectief geen verschil maar juridisch groot
verschil: belasting is in algemeen belang en discretionair beheer door de OH
