Samenvatting Preventie in verpleegkunde | Welzijns en gezondheidspromotie 1 | VIVES | 2025/26

Hoofdstuk 3 – Preventie binnen de verpleegkundige
beroepsuitoefening

Dit hoofdstuk legt uit wat preventie is, welke soorten er bestaan en hoe
verpleegkundigen hiermee werken in de praktijk.



3.1 Preventie in het zorgcontinuüm

Het zorgcontinuüm loopt van gezond → ziek → herstel → chronische
zorg.
Preventie kan op elk moment plaatsvinden.

Drie grote niveaus:

🟢 1. Primaire preventie

Voorkomen dat ziekte ontstaat.

Voorbeelden:

 Vaccinaties

 Gezonde voeding promoten

 Valpreventie bij ouderen

 Stoppen met roken ondersteunen

🟡 2. Secundaire preventie

Ziekte vroeg opsporen zodat behandeling sneller kan starten.

Voorbeelden:

 Screening borstkanker

 Bloeddrukmeting

 Glucosecontrole

 Depressiescreening

🔴 3. Tertiaire preventie

Voorkomen dat een bestaande ziekte erger wordt; complicaties vermijden.

Voorbeelden:

 Revalidatie na CVA

 Wondzorg bij diabetes

 Zelfzorgondersteuning bij astma/COPD

,  Therapeutische educatie

➡️
In de praktijk lopen deze niveaus vaak door elkaar.



3.2 Indeling volgens risico

Preventie kan ook op basis van risico worden ingedeeld:

🟦 Universele preventie

Voor iedereen, los van risico.

Voorbeelden:

 Campagnes: “30 minuten bewegen per dag”

 Vaccinaties voor de algemene bevolking

🟧 Selectieve preventie

Voor groepen met een verhoogd risico.

Voorbeelden:

 Jongeren met ongezonde leefstijl

 Mensen met lage SES

🟥 Geïndiceerde preventie

Voor personen met eerste symptomen of duidelijke risicofactoren.

Voorbeelden:

 Mensen met prediabetes

 Hoog cholesterol

🟨 Zorggerelateerde preventie

Binnen de gezondheidszorg zelf.

Voorbeelden:

 Voorkomen van doorligwonden

 Preventie van valincidenten op de afdeling



3.3 Individueel en collectief niveau van preventie

🧍 Individuele preventie

Gericht op één persoon.