Criminologie (cursus is achtergrond)
Definitie
The term refers to all scholarly, scientific and professional knowledge concerning
the explanation prevention control treatment of crime, delinquency, offenders
and victims, including the measurement & detection of crime, legislation and practise
of criminal law, law enforcement and judicial and correctional systems
=> Theoretische invalshoek nr fenomeen vn crimi kijken, academisch.
Veiligheidsdiagnostiek – criminologie – strafrecht – studie van dader & slachtoffer –
wetgeving veiligheid & Deontologie – methodiek integrale veiligheid – psychologie –
biologie – sociologie …
Aantal mensen per 100 000 die gevangengenomen zijn, in westerse landen. In
Amerika het dubbele van de 2de, IJsland. Id VS is crimi 10x meer dan in BE.
Definitie van criminaliteit
2 grote stromingen
1 Traditionele criminaliteitsdefinitie
• Verwijst naar de norm
• Daarom ook normatieve criminaliteitsdefinitie
• Criminaliteit is een eigenschap van gedrag, er is bepaald gedrag dat je
kan zeggen dat is criminaliteit en dat is geen criminaliteit
2 Kritische criminaliteitsdefinitie
• Reactieve definitie
• Criminaliteit is eigenschap van maatschappelijke reactie op gedrag,
resultaat van een defineringsproces waardoor sommige mesnen
bepaald gedrag als criminaliteit gaan benoemen
Belangrijk kader!!!
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Juridische misdaaddefinitie
1. Strafrechtelijke definitie
Ø Norm = strafrecht
2. Eng-juridische definitie
1
, Ø Opzet
Ø Zonder verdediging en rechtvaardiging (Crime is an intentional act in
violation of the criminal law, commited without defense or excuse, and
penalized by the state as a felony.)
Ø Overtreding SW
Ø Veroordeling door rechter
3. Breed-juridische definitie
Ø Sociaal schadelijk
Ø Juridische sanctie
Ø MD(=maatschappelijk deviant): wanneer een handeling door de wet
wordt gedefinieerd en een sanctie voorzien is die kan worden
uitgesproken door een administratief orgaan/rechtbank
Bv: GAS-boetes (op gemeentelijk niveau), vennootschapsrecht, ...
Het is niet omdat je door de politie bent opgepakt dat je strafbaar bent, enkel als
je door de rechter veroordeeld wordt ben je strafbaar. 3,3% vd mensen die
opgepakt worden krijgen effectief een dagvaardiging. De grootste frequenties
(61%) zijn afhandeling zonder straf, seponering vaak door technische redenen
(geen bewijs).
Sutherland: hij zegt dat je u ook moe bezig houden met criminaliteit dat minder
zichtbaar is (fraude in bedrijven).
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Naturalistische misdaaddefinitie
• Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
• Criminaliteit: handelingen die altijd en overal als crimineel worden
beschouwd = natuurlijk misdrijf
• Morele sentimenten als norm (Gemiddelde altruïstische gevoelens, e.g.
Medelijden & eerlijkheid)
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Socio-formalistische misdaaddefinitie
• Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
• Immers – politieke formaties ontwikkelen SR-regels en deze veranderen in
tijd & ruimte
• Gedragsnormen of Conduct norms (kan afhangen van groep tot groep)
• Individu maakt deel uit van sociale groepen, deze sociale groepen
ontwikkelen gedragsnormen, een gedragscode.
Kritische criminaliteitsdefintie - Labeling-definitie
• Criminaliteit is niet universeel (hangt af van tijd en ruimte)
• Omkering van causaliteit in vergelijking met normatieve definities:
crimineel gedrag leidt niet tot een maatschappelijke reactie maar een
maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
• Etiket dat op bepaalde gedragingen wordt gekleefd – criminaliteit is dan
ook sociale constructie
• Bv. Druggebruik: crimineel of gezondheidsprobleem?
Kritische criminaliteitsdefintie - Conflicttheoretische definitie
• Conflictperspectief: individuen en groepen nemen verschillende positie in
samenleving in
• Deze dominantieverhoudingen creëren conflicten
• Criminaliteit is gedrag dat in strijd is met de politieke machthebbers
• Criminaliteit door conflicten tussen belangengroepen
• Bv. Taliban, Mosquito
2
,Kritische criminaliteitsdefintie - Marxistische definitie
• Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat (bezitsloze
arbeiders)
• Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is
• Bv: slavernij, belastingontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar maken,
Kritische/normatieve criminaliteitsdefinitie?!- Radicale definitie
• Kritiek op traditionele criminologie omdat ze vertrekt vanuit gevestigde
orde (bestaande wetgeving, waarden & normen)
• Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
• Mensenrechtendefinitie van criminaliteit
– Mensenrechten is enige criterium
– Gelijkheid, welzijn, veiligheid
– Individuen, sociale verhoudingen, systemen
• Bv. Praktijktesten, migratie.
Studiedomein
Eng
– Misdaad en misdadiger
Breed
– Misdaad, misdadiger, criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
Zeer breed
– Studie van afwijkend gedrag
Historische ontwikkeling van de criminologie
Overzicht
1. Voorgeschiedenis van de criminologie
Demonologische verklaring
Naturalistische verklaring
2 Klassieke criminologie
3 Empirische criminologie
1e helft 19e eeuw
2e helft 19e eeuw
o Italiaanse Antropologische School
o Franse Milieuschool
o Biosociale School
Voorgeschiedenis
Demonologische verklaring van criminaliteit
Criminaliteit als gevolg van geesten/buitenaardse krachten
Niet door de menselijke geest te begrijpen; noch te controleren
Afhankelijk van de periode in de geschiedenis; anders te verklaren:
o Primitieve samenleving / boze geesten
o ME / aanwezigheid van duivels & demonen
o 16 – 19 e Eeuw : incorrecte verhouding tot God
Vertrekt vanuit een niet-fysische invalshoek!
Naturalistische verklaring van criminaliteit
Plato & Aristoteles ~ verband tussen armoede & criminaliteit
o waar armoede heerst (& bedelaars in straatbeeld zichtbaar
zijn) : dieven / zakkenrollers
o IMMERS : belang dat gehecht wordt aan rijkdom = oorzaak van
criminaliteit
3
, o Iemand pleegt al dan niet misdaad?! Afhankelijk of het ‘goede’
of ‘slechte’ bovenhand heeft (wordt bepaald door omgeving &
opvoeding)
Thomas van Aquino ~ verband tussen armoede & criminaliteit
Thomas More ~ verband tussen armoede & criminaliteit (Utopia)
o Mensen kunnen niet in levensonderhoud voorzien
criminaliteit
o Ex-soldaten & belang van wolexport (gemeenschappelijk
weiden verdwijnen) + confrontatie met luxe van de rijken
o Bestrijden & wegwerken slechte levensomstandigheden!
Vertrekt wél vanuit een fysische & materiële invalshoek
Klassieke criminologie
2e helft 18e eeuw – instabiliteit!
Toenemende principes van kapitalisme vragen nieuwe sociale
verhoudingen
Stijging bevolking
Beginnende industrialisering
Grotere geografische mobiliteit
Toename werkloosheid & armoede
Spanningen in het AR
2e helft 18e eeuw – instabiliteit!
Instabiele samenleving laat zich voelen in criminaliteit:
o Stijging vermogensdelicten
o Roversbenden
o Strafrechtsysteem van het AR kan problemen niet indijken
Franse revolutie 1789
18e E = tijd van Verlichting!
Rede staat centraal, niet langer predestinatie van AR
Strafrecht van toen slaagt er niet in om de stijging tegen te gaan
Klassieke criminologie: strafrechtssysteem in Ancien Regime
Niet alle voorbeelden kennen maar wel enkelen
Autoritaire strafrechtsystemen, niet tegenin gaan
18e eeuw : Periode van Verlichting (tweede stuk waarin crimi begrepen kan
worden)
waarde van de mens i.p.v. God komt centraal: mensheid uit geestelijke
onmondigheid bevrijden
Kritisch i.p.v. dogmatisch denken: mens beschikt over de rede – laat
veranderingen toe
Streven naar menselijke (keuze)vrijheid en vooruitgang
4
Definitie
The term refers to all scholarly, scientific and professional knowledge concerning
the explanation prevention control treatment of crime, delinquency, offenders
and victims, including the measurement & detection of crime, legislation and practise
of criminal law, law enforcement and judicial and correctional systems
=> Theoretische invalshoek nr fenomeen vn crimi kijken, academisch.
Veiligheidsdiagnostiek – criminologie – strafrecht – studie van dader & slachtoffer –
wetgeving veiligheid & Deontologie – methodiek integrale veiligheid – psychologie –
biologie – sociologie …
Aantal mensen per 100 000 die gevangengenomen zijn, in westerse landen. In
Amerika het dubbele van de 2de, IJsland. Id VS is crimi 10x meer dan in BE.
Definitie van criminaliteit
2 grote stromingen
1 Traditionele criminaliteitsdefinitie
• Verwijst naar de norm
• Daarom ook normatieve criminaliteitsdefinitie
• Criminaliteit is een eigenschap van gedrag, er is bepaald gedrag dat je
kan zeggen dat is criminaliteit en dat is geen criminaliteit
2 Kritische criminaliteitsdefinitie
• Reactieve definitie
• Criminaliteit is eigenschap van maatschappelijke reactie op gedrag,
resultaat van een defineringsproces waardoor sommige mesnen
bepaald gedrag als criminaliteit gaan benoemen
Belangrijk kader!!!
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Juridische misdaaddefinitie
1. Strafrechtelijke definitie
Ø Norm = strafrecht
2. Eng-juridische definitie
1
, Ø Opzet
Ø Zonder verdediging en rechtvaardiging (Crime is an intentional act in
violation of the criminal law, commited without defense or excuse, and
penalized by the state as a felony.)
Ø Overtreding SW
Ø Veroordeling door rechter
3. Breed-juridische definitie
Ø Sociaal schadelijk
Ø Juridische sanctie
Ø MD(=maatschappelijk deviant): wanneer een handeling door de wet
wordt gedefinieerd en een sanctie voorzien is die kan worden
uitgesproken door een administratief orgaan/rechtbank
Bv: GAS-boetes (op gemeentelijk niveau), vennootschapsrecht, ...
Het is niet omdat je door de politie bent opgepakt dat je strafbaar bent, enkel als
je door de rechter veroordeeld wordt ben je strafbaar. 3,3% vd mensen die
opgepakt worden krijgen effectief een dagvaardiging. De grootste frequenties
(61%) zijn afhandeling zonder straf, seponering vaak door technische redenen
(geen bewijs).
Sutherland: hij zegt dat je u ook moe bezig houden met criminaliteit dat minder
zichtbaar is (fraude in bedrijven).
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Naturalistische misdaaddefinitie
• Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
• Criminaliteit: handelingen die altijd en overal als crimineel worden
beschouwd = natuurlijk misdrijf
• Morele sentimenten als norm (Gemiddelde altruïstische gevoelens, e.g.
Medelijden & eerlijkheid)
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Socio-formalistische misdaaddefinitie
• Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
• Immers – politieke formaties ontwikkelen SR-regels en deze veranderen in
tijd & ruimte
• Gedragsnormen of Conduct norms (kan afhangen van groep tot groep)
• Individu maakt deel uit van sociale groepen, deze sociale groepen
ontwikkelen gedragsnormen, een gedragscode.
Kritische criminaliteitsdefintie - Labeling-definitie
• Criminaliteit is niet universeel (hangt af van tijd en ruimte)
• Omkering van causaliteit in vergelijking met normatieve definities:
crimineel gedrag leidt niet tot een maatschappelijke reactie maar een
maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
• Etiket dat op bepaalde gedragingen wordt gekleefd – criminaliteit is dan
ook sociale constructie
• Bv. Druggebruik: crimineel of gezondheidsprobleem?
Kritische criminaliteitsdefintie - Conflicttheoretische definitie
• Conflictperspectief: individuen en groepen nemen verschillende positie in
samenleving in
• Deze dominantieverhoudingen creëren conflicten
• Criminaliteit is gedrag dat in strijd is met de politieke machthebbers
• Criminaliteit door conflicten tussen belangengroepen
• Bv. Taliban, Mosquito
2
,Kritische criminaliteitsdefintie - Marxistische definitie
• Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat (bezitsloze
arbeiders)
• Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is
• Bv: slavernij, belastingontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar maken,
Kritische/normatieve criminaliteitsdefinitie?!- Radicale definitie
• Kritiek op traditionele criminologie omdat ze vertrekt vanuit gevestigde
orde (bestaande wetgeving, waarden & normen)
• Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
• Mensenrechtendefinitie van criminaliteit
– Mensenrechten is enige criterium
– Gelijkheid, welzijn, veiligheid
– Individuen, sociale verhoudingen, systemen
• Bv. Praktijktesten, migratie.
Studiedomein
Eng
– Misdaad en misdadiger
Breed
– Misdaad, misdadiger, criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
Zeer breed
– Studie van afwijkend gedrag
Historische ontwikkeling van de criminologie
Overzicht
1. Voorgeschiedenis van de criminologie
Demonologische verklaring
Naturalistische verklaring
2 Klassieke criminologie
3 Empirische criminologie
1e helft 19e eeuw
2e helft 19e eeuw
o Italiaanse Antropologische School
o Franse Milieuschool
o Biosociale School
Voorgeschiedenis
Demonologische verklaring van criminaliteit
Criminaliteit als gevolg van geesten/buitenaardse krachten
Niet door de menselijke geest te begrijpen; noch te controleren
Afhankelijk van de periode in de geschiedenis; anders te verklaren:
o Primitieve samenleving / boze geesten
o ME / aanwezigheid van duivels & demonen
o 16 – 19 e Eeuw : incorrecte verhouding tot God
Vertrekt vanuit een niet-fysische invalshoek!
Naturalistische verklaring van criminaliteit
Plato & Aristoteles ~ verband tussen armoede & criminaliteit
o waar armoede heerst (& bedelaars in straatbeeld zichtbaar
zijn) : dieven / zakkenrollers
o IMMERS : belang dat gehecht wordt aan rijkdom = oorzaak van
criminaliteit
3
, o Iemand pleegt al dan niet misdaad?! Afhankelijk of het ‘goede’
of ‘slechte’ bovenhand heeft (wordt bepaald door omgeving &
opvoeding)
Thomas van Aquino ~ verband tussen armoede & criminaliteit
Thomas More ~ verband tussen armoede & criminaliteit (Utopia)
o Mensen kunnen niet in levensonderhoud voorzien
criminaliteit
o Ex-soldaten & belang van wolexport (gemeenschappelijk
weiden verdwijnen) + confrontatie met luxe van de rijken
o Bestrijden & wegwerken slechte levensomstandigheden!
Vertrekt wél vanuit een fysische & materiële invalshoek
Klassieke criminologie
2e helft 18e eeuw – instabiliteit!
Toenemende principes van kapitalisme vragen nieuwe sociale
verhoudingen
Stijging bevolking
Beginnende industrialisering
Grotere geografische mobiliteit
Toename werkloosheid & armoede
Spanningen in het AR
2e helft 18e eeuw – instabiliteit!
Instabiele samenleving laat zich voelen in criminaliteit:
o Stijging vermogensdelicten
o Roversbenden
o Strafrechtsysteem van het AR kan problemen niet indijken
Franse revolutie 1789
18e E = tijd van Verlichting!
Rede staat centraal, niet langer predestinatie van AR
Strafrecht van toen slaagt er niet in om de stijging tegen te gaan
Klassieke criminologie: strafrechtssysteem in Ancien Regime
Niet alle voorbeelden kennen maar wel enkelen
Autoritaire strafrechtsystemen, niet tegenin gaan
18e eeuw : Periode van Verlichting (tweede stuk waarin crimi begrepen kan
worden)
waarde van de mens i.p.v. God komt centraal: mensheid uit geestelijke
onmondigheid bevrijden
Kritisch i.p.v. dogmatisch denken: mens beschikt over de rede – laat
veranderingen toe
Streven naar menselijke (keuze)vrijheid en vooruitgang
4
