Samenvatting Nier en Urinewegen - Radiologie - Vandermeulen

NIER EN URINEWEGEN:
RADIOLOGIE
VANDERMEULEN




Inhoudsopgave
NIER- EN URINEWEGENRADIOLOGIE.................................................................2
1. INLEIDING....................................................................................................................... 2
2. UROLITHIASIS.................................................................................................................. 3
2.1 Samenvatting chemische samenstelling van stenen..............................................3
2.2 Conventionele radiologie (NSE/BSE).......................................................................3
2.3 Echografie.............................................................................................................. 3
2.4 Intraveneuze urografie (IVU)..................................................................................4
2.5 CT-urografie / Low-dose CT....................................................................................5
3. ONTSTEKINGEN................................................................................................................ 7
4. FOCALE NIERPARENCHYMLETSELS......................................................................................... 7
cysten.......................................................................................................................... 7
nierparenchymtumoren..............................................................................................10
5. UROTHELIALE TUMOREN................................................................................................... 13
6. LAGERE URINEWEGEN...................................................................................................... 13
7. PROSTAATPATHOLOGIE.................................................................................................... 14
8. SCROTALE PATHOLOGIE................................................................................................... 16
9. FUNCTIONELE NIERPARENCHYMAANDOENINGEN.....................................................................17
10. SAMENVATTEND OVERZICHT MODALITEITEN........................................................................17

,NIER- EN URINEWEGENRADIOLOGIE

1. INLEIDING

Vakgebied:
Uroradiologie (nieren, ureters, blaas, urethra, prostaat, scrotum).

Beeldvorming bij:

 Lithiasis
 Ontstekingen
 Focale nierletsels
 Cysten
 Tumoren (renaal, urotheel)
 Functionele nierziekten (nefrologisch)

Onderzoeksmodaliteiten:

1. Conventionele RX (NSE, BSE, IVU, cystografie)
2. Echografie
3. CT (incl. CT-urografie)
4. MRI (MR-urografie, MR-angiografie)
5. Nucleaire geneeskunde (PET-CT, SPECT-CT)
6. Angiografie (diagnostisch of therapeutisch)

Overzicht modaliteiten

Modalit Straling Contra Voordelen Nadelen Toepassing
eit st
RX Ja Nee Snel, Lage sensitiviteit, Eerstelijns
(NSE/BSE 0.08 mSv goedkoop overprojecties screening
)
IVU Ja Jodium Anatomisch Contrast + straling Vervangen
detail door CTU
PCS/ureter
Echo Nee Nee Veilig, breed Onderzoekerafhankel Eerste keuze
toepasbaar ijk bij koliek
CT (low- Ja ± Zeer Straling Gouden
dose) 10 mSv accuraat standaard bij
lithiasis
MRI Nee ± Geen Duur, trager Alternatief bij
straling, contra-
vasculaire indicatie voor
info CT
Nucleair Ja (laag) Nee Functionele Lage resolutie Nierfunctie,
evaluatie scintigrafie

Cave: intraveneuze urografie (niet meer gebruikt want straling is 7.2 mSv)

Cave: CT-scan van wervelkolom (ook minder gebruikt want 10 mSv, alternatief is MRI van
wervelkolom)

iGuide = het juiste onderzoek kiezen obv kost en stralingsbelasting

, Substitutierecht = de arts in de röntgendiagnose kan een of meerdere onderzoeken die
door de voorschrijver worden voorgesteld vervangen door een ander onderzoek

2. UROLITHIASIS

Urolithiasis = nier- ureter- en blaasstenen

Meest frequente plaats van vastzitten stenen:

 VUJ (vesico-urethrale junctie)
 PUJ (pelico-urethrale junctie = nierbekken)
 Pelvische ureter (bij overbrugging van iliacale vaten)


2.1 SAMENVATTING CHEMISCHE SAMENSTELLING VAN STENEN
Type steen Radiodensiteit % Oorzaak
Calciumoxalaat/ Radiopaak (wit) 75– Meest voorkomend
fosfaat 80%
Struviet Radiopaak (wit) 10– Ureasesplitsende
(infectieus) 15% bacteriën
Urinezuur Radiolucent 5–10% Lage urine-pH
(zwart)
Cystine, xanthine Radiolucent <1% Erfelijk
(zwart)
Gemengd Variabel <5% Debris, eiwitten, Ca²⁺
(composiet)


2.2 CONVENTIONELE RADIOLOGIE (NSE/BSE)

Indicaties

 NBSE = Nierstreek Enkel – Blaasstreek Enkel
 IVU = IntraVeneuze Urografie (niet meer gebruikt)
 Cystografie = beeldvorming blaas

Voordelen:

 Eenvoudig en goedkoop (essentiële referentieopname voor IVU)
 Goed voor verkalkingen - radiopake stenen (>90% = zichtbare stenen)

Nadelen:

 Radiolucente stenen niet zichtbaar (10% = niet zichtbare stenen)
 Verkalkingen buiten de urologische tractus
o Flebolieten, arteriële verkalkingen
o Ribkraakbeenverkalkingen, verkalkte lymfeklieren)
 Moeilijke lokalisatie van stenen
 Superpositie (darminhoud – skelet), door de 3D  2D
 Stralingsbelasting: ±0,86 mSv/opname (~140 dagen natuurlijke blootstelling)

Belangrijk:
Geen zichtbare opaciteit ≠ geen steen → radiolucente stenen mogelijk.


2.3 ECHOGRAFIE