Samenvatting Algemene Psychologie | Mensenkennis & Wetenschap | Hogeschool PXL | 2025/26

ALGEMENE PSYCHOLOGIE

HOOFDSTUK 1: PSYCHOLOGIE VS MENSENKENNIS

1.1 MENSENKENNIS

Mensenkennis = baseren op wat die heeft meegemaakt

 Om anderen te beschrijven & hun beweegredenen te begrijpen
 Om je eigen gedrag af te stemmen op dat (te voorspellen) gedrag van een ander
 Om het gedrag van anderen te beïnvloeden
 Om over zichzelf & het eigen gedrag na te denken
 Om in te schatten hoe anderen over ons denken
o = intuitief & subjectief
o Op basis van beperkte ervaringen
o Bouw je geleidelijk aan op
 Bv: op stage  ga je iets doen vanuit je buikgevoel

1.2 PSYCHOLOGIE

Psychologie = veel misverstanden  leer van de ziel = we weten niet waar de ziel ligt

 Oorsprong: ‘zielkunde’
o De psychologie = de wetenschap die zich bezighoudt met het gedrag van de mens
als individu
o Vooral gedrag staat centraal = psychologen verklaren dat gedrag
 Zoekt naar het waarom van het gedrag
o De psychologie = een wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt
bestudeerd, als de gevoelens & de gedachten die mensen hebben bij het ervaren van
hun gedrag & de omstandigheden waarin het plaatsvindt
 Onderbouwde kennis (geen veronderstellingen)
 Objectief & methodisch
 Bv: Patiënt wilt niet meer bestaan, eet niet meer, rookt, drinkt. Je gaat
proberen er een connectie mee maken met vragen te stellen (heb je
geslapen, nee, ben je al lang wakker, nee) = gedrag  moeten gedrag gaan
classeren/verklaren (veel factoren kunnen het gedrag verklaren: moeilijke
jeugd, financiële problemen, rascisme  begeleider gaat voorspellen:
combinatie slaappillen + alcohol = psychose  gaan invloeden: we gaan die
helpen, bij de huisarts langsgaan, moeten acties ondernemen  we kunnen
het niet oplossen maar wel verbeteren

VERSCHIL TUSSEN PSYCHOLOGIE EN MENSENKENNIS
Psychologie Mensenkennis
Objectief Subjectief, intuïtief

Feiten verzamelen op systematisch wijze, geen Op basis van eigen ervaringen
speculaties

Theoretisch De boekjes: toevalligheden, beperkt aantal
Gefundeerd/experiment/wetmatigheden waarnemingen
vastleggen


1

, Literatuur: veel onderzoek

Controleerbaar Oncontroleerbaar

Gedrag beschrijven, verklaren, voorspellen, Gedrag verklaren vanuit onze ervaring, vanuit
beïnvloeden sociale contacten, door zelfkennis/zelfontleding
 Vragen stellen: heel veel vragen om te
bevragen
o Hoe dikwijls?
o Wanneer heeft die daar
last/geen last van?


HOOFDSTUK 2: PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP

Sinds 1879: eerste labo experimentele psychologie te Leipzig (Duitsland)  niet van buiten kennen

 Experimenteren op baby’s

2.1 HET STUDIEOBJECT

= gedrag

 Beschrijven: wat?
 Verklaren: waarom?
 Voorspellen: wanneer? Hoe?
 Beïnvloeden: veranderen

  in volgorde maar wel een handig systeem

Van waaruit vertrekt de psychologie?

 Betrekking op het individu
o Maar ook op de maatschappij op individu
 Maatschappelijke gebeurtenissen = problemen uit de praktijk
o Bv: gameverslaving, schoolmoeheid, stress

Peter Adriaensens: verschillende factoren

 context, gedrag

2.2 DE METHODEN BINNEN DE PSYCHOLOGIE

 Het beschrijvend onderzoek
o De naturalistische observatie (Wat scheelt er met die persoon, welk gedrag stelt die)
o De psychologische testen (stress-level controleren, testen = wat gaan we daar aan
doen)
o Vragenlijsten (professioneel aan iedereen hetzelfde vragen, gestandaliseerd,
antwoorden voor onderzoek)
o De gevalsstudie/casus (samenvatting van alles over een persoon, voordat die
geboren is)
o Het interview (persoonlijke vragen stellen, is 1 op 1)
 Het correlationeel onderzoek
o /
 Het verklarend onderzoek

2

, o Het experiment (oorzaak-gevolg)
o Kenmerken
 Objectiviteit
 Opzettelijk & doelgericht gedrag
 Verificatiemogelijkheden & controle

Mogelijke examenvraag: definitie geven & dan welk beschrijvend onderzoek dat is (5
beschrijvende onderzoeken)

Experiment: Milgram 1963  krijgt een soort druk (link naar realiteit: partner die u zo dwingt)

2.3 DE DEELGEBIEDEN BINNEN DE PSYCHOLOGIE

Gemeenschappelijk: het gedrag van de mens (gedrag analyseren = hebben verschillende
invalshoeken) + onderzoeksmethoden + begrippen/vakjargon

Theoretische psychologie (Theorieën Toegepaste psychologie (Theorieën
bedenken) toepassen & in praktijk omzetten)
Functieleer Klinische psychologie
 Theorie die zich met alle functies bezig  Heel die theorie gebruiken om de
houdt die psychologisch vlak heeft hoe welzijn op te bouwen, psychische klacht
wij iets verwerken, gedrag, hoe leren om die te helpen/verbeteren,
wij, hoe verwerken wij onze emoties, verschillende stoornissen, sneller lezen
hoe zit dat, vanwaar komen onze & nachecken, psychologern in privé
angsten, motivatie (DSM 5)
 Verzameling van alle functies  alles
ter hoogte van ons brein

Ontwikkelingspsychologie Forensische psychologie
 Vertelt hoe het kind voor de geboorte tot  Gevangeniswereld, heeft veel ervaring
uw dood evolueert, ontwikkelin loopt bij met dat type gevangen
iedereen hetzelfde, lopen allemaal
dezelfde weg, fases zijn allemaal
uitgewerkt  wat kan die emotioneel,
motorisch… (stage: komen terecht in
een doelgroep die niet ‘normaal’ zijn)

Differentiële psychologie Onderwijspsychologie
 Different  Op het CLB, onderwijs, motivatie, leren,
 De verschillen tussen mensen, allemaal pesten op school, klas- of
een andere persoonlijkheid, schoolgebeuren, alle leerstoornissen
karaktereigenschappen, verschillen
tussen mensen in kaart te brengen qua
persoonlijk
 Big 5  5 eigenschappen:
introvert/extrovert, iedereen heeft een
geweten, alles op een lijn, maken testen
daarover, meten,
persoonlijkheidstrekken

Sociale psychologie Bedrijfs- & organisatiepsychologie
 Die bestudeert hoe jij u gedraagt in het  Verdienen het meeste
bijzijn van andere mensen, aanpassen,  Ingehuurd voor grote bedrijven, juiste
invloeden op elkaar, beïnvloeding, kandidaat op de juiste post, weten alles
welke invloed heeft een nieuwe over werk, bedrijf, pesten op werk,
autoriteit heeft de hulpverlener, twijfelen, veiligheid, selectieprocedures;
druk in onbekende groep, wat geeft solliciteren
beïnvloeding


3