Samenvatting Pathofysiologie II | Locomotorisch stelsel | UGent |

Pathofysiologie
HOOFDSTUK 1: HET LOCOMOTORISCH STELSEL

1. Het skelet
1.1. Basisbegrippen anatomie & gewrichtsbeweging

Het skelet v/e volwassen mens:

 206 beenderige structuren/ elementen —> 300 bij geboorte (sommige fuseren bij groei)
 Voet – en enkelcomplex: 26 botstructuren (52 in totaal)
o Functie: mobiliteit, stabiliteit & voortbeweging

Het skelet is onderverdeeld in 3 delen:

1) Axiale gedeelte & bestaat uit:
- Sacrum (heilig been/ staartbeen)
- Wervelkolom
- Borstbeen
- Ribben
- Grote delen v/d schedel

2) Appendiculaire skelet = extremiteiten die opgehangen zijn aan het axiale skelet
- Schouder en bekkengordel
- Botten van ledematen
 Onderste ledematen via bekkengordel (heel sterk)
 Bovenste ledematen via schoudergordel  musculair verbonden met
skelet

3) Visceraal skelet (ingewanden) —> onderkaak & delen v/d bovenkaak


Beschrijving v/d bewegingen: t.o.v. anatomische positie
= rechtopstaande houding met armen naast lichaam & handpalmen naar voor gericht

Vlakken:

 Frontale vlak (breedtevlak) —> rood
 Sagittale vlak (dieptevlak) —> blauw
 Transversale vlak (horizontaal vlak) —> groen

Assen:

 Laterolaterale (breedte as): bewegingen in sagittale vlak
 Ventrodorsale (diepte as): bewegingen in frontale vlak
 Craniocaudale (lengte as): bewegingen in transversale vlak

 Flexie & extensie: bewegingen in sagittale vlak & verlopen rond
laterolaterale – as

, - Flexie: buigen
- Extensie: strekken
 Abductie & adductie: bewegingen in frontale vlak & verlopen rond ventrodorsale as
- Abductie: zijwaartse beweging weg van de middelijk
- Adductie: zijwaartse beweging naar de middelijn toe
 Endo - & exorotatie: bewegingen in transversale vlak en verlopen rond crandiocaudale as
- Endorotatie: inwendige rotatie —> voorzijde v/lichaamsdeel draait naar binnen
- Exorotatie: uitwendige rotatie —> voorzijde v/h lichaamsdeel draait naar buiten
 Circumductie: cirkelbeweging
 Pronatie: onderarm naar binnen & enkelgewricht naar buiten
 Supinatie: onderarm naar buiten & enkelgewricht naar binnen

Mogelijke bewegingen bepaald door vorm v/h gewricht



1.2. Structuur en functies van de skeletelementen

Botcellen:

 Ongedi erentieerde mesenchymale cellen/ embryonale cellen
 Osteoblasten
- Jonge cellen
- Vezelvorming en & rol in ossificatieproces
- Vormen organische bestanddelen (collageen) van matrix  botaanmaak
 Osteocyten
- Volwassen/mature botcellen
- Gelegen in geossificeerd extracellulair materiaal/ ingekapseld in matrix
 Osteoclasten: afbraak van botmatrix

Osteoblasten & osteoclasten —> modellering v/h bot



ECM:

 Collageenvezels (type I) omgeven door hydroxyappatietkristallen
 Grondstof die bestaat uit proteoglycanen



Botweefsel:

 Anorganisch kristallen (mineralen)  60%
o Voornamelijk calcium  typische harde onelastische structuur
o Stabiele & rigide indruk aan verschillende belastingen
 Kunnen zich aanpassen aan verschillende belastingen
 Organische component (collageen weefsel)  ECM 30%: vangt trekkrachten op
 Water —> 10%
 Goede vascularisatie: voor uitwisseling voedings – en afvalsto en

,  Functies:
- Dragend:
o voor tegen zwaartekracht in te bewegen & staande te houden
o In wervelcolom zitten curvaturen
 Belasting opvangen
 Inwendige organen kunnen zich beter positioneren
 Sacrale, lumbale, thoracale & cervicale curvatuur
- Beschermend:
o Thorax —> interne organen
o schedel & warvelkolom —> het ZS
o Ribben —> hart & longen
- vormgevend: thorax, bekken, schouders & schedel bepalen vorm
- Aanhechtingsplaats: voor spieren & ligamenten —> beweging & stabilisatie
- Producerend:
o Rood beenmerg: productie rode/witte bloedcellen & bloedplaatjes
o Geel beenmerg: bevat stamcellen, opslagplaats van vet voor energie
- Opslagfunctie voor calcium & fosfaten


Rol van calcium:

 Bloedstollingsproces na verwondingen
 Impulstransport v/zenuwen & prikkelbaarheid v/d zenuw – en spiermembranen
 Contractie van spieren
- Contractiekracht v/h hart correleert met calciumspiegel in weefselvloeistof hart
 Functioneren van enzymen



1.3. Het metabolisme van calcium
1.3.1. De huishouding van calcium

Belastingsprikkels:

Belasting & ontlasting = prikkels voor betere fysiologische ontwikkeling

Verhoogde belasting veroorzaakt:

 In diafyse (schacht v/bot): buit – en rotatiekrachten
 In epifysen: vervorming vezelnet door optredende compretties
 Verandering in elektrische spanning: het piëzo – elektrisch e ect
- Negatieve kant: osteoblasten —> botopbouw
- Positieve kant: osteoclasten —> botafbraak
 Grotere stabiliteit & hogere mineralisering

Vitaminen & hormonen:

Belang v/e constante calciumspiegel:

 Het lichaam houdt bloedcalciumconcentratie v/ongeveer 2.4 mmol/L of 100 mg/L aan

,  99% v/h calcium zit in skelet als hydroxy – apatietkristallen
 1% bevindt zich in bloed, voornamelijk in geïoniseerde vorm
o 50% v/calcium gebonden aan EW (vooral albumine)
o 50% vrij (niet – gebonden) & actief in geïoniseerde vorm
o Klein deel in niet – geïoniseerde vorm



Calciumopname – en uitscheiding:

 Opgenomen calcium uit voeding:
 Wordt opgeslagen in bot of uitgescheiden via stoelgang & urine


Regulering v/d calciumhuishouding:

 Alleen geïoniseerd calcium (Ca2+) actief
 Regulatie afhankelijk v/:
o Vitamine D – hormoon  bevordert calciumopname uit voeding
o Calcitonine  stimuleert opslag v/calcium in bot
o Parathormoon: haalt calcium uit bot & verhoogt opname uit voorurine


Hypocalciëmie = tekort Ca2+ in bloed

 Destabiliseert rustpotentiaal v/zenuwcellen (vooral motorneuronen)
 Onwillekeurige contracties skeletspieren


1.3.2. Regeling plasma Ca2+ - spiegels

Parathormoon

 Regelt Ca2+ concentratie in bloedplasma
 Geproduceerd in bijschildklieren  Bestaan uit 4 kliertjes aan achterkant schildklier
 Levensduur v/30 minuten
 PTH – afgifte afhankelijk v/calciumspiegel in bloed
o Daling calcium  stimulatie PTH – synthese & - secretie
o Stijging calcium  remming PTH – synthese & - secretie
 PTH verhoogt calciumconcentratie via volgende mechanismen:
o Op botweefsel:
 Stimuleert osteocyten om calcium & fosfaten af te geven
 Activeert osteoclasten & remt osteoblasten  calcium komt vrij
 Mobilisatie v/calcium uit botten (kan leiden tot botbroosheid)
o Op nieren:
 Verhoogt resorptie v/calcium uit voorurine & uitscheiding v/fosfaten
 5 – 10% calcium wordt uitgescheiden via urine
o Op vitamine D – synthese:
 Stimuleert aanmaak 1,25 – dyhydroxy – vitamine D in nieren