Samenvatting Volop Taal - Kijkwijzers

ALGEMENE KIJKWIJZER: 7 PRINCIPES
 Talige grondhouding
 Moedig je je leerlingen aan om te experimenteren met taal? Weten ze dat ze fouten mogen
maken?
 Vertonen de leerlingen voldoende spreek- en schrijfdurf?
 Geef je thuistalen en -culturen een plaats in de klas?
 Geloof je in het taalleerpotentieel van alle leerlingen? Toon je dat door je leerlingen talig uit te
dagen?
 Contextrijk
 Kies je opdrachten en/of pas je die aan op basis van input en interesses van de leerlingen?
 Roep je voorkennis op? Verbind je nieuwe kennis aan eerdere kennis en ervaringen?
 Zorg je voor een voldoende rijk (taal)aanbod, dat je begrijpelijk maakt door parafrasering en
visuele ondersteuning?
 Functioneel
 Leiden je lessen tot een concreet eindresultaat (dat ook niet-talig kan zijn)?
 Werken de leerlingen aan een voor hen relevant en interessant doel?
 Is er een kloof tussen het niveau waarop de leerlingen nu functioneren en het niveau van de
opdrachten?
 (Inter)actief
 Zorg je dat je tijd en ruimte hebt om in interactie te gaan met leerlingen? Geef je voldoende input
tijdens interacties met leerlingen?
 Stel je veel open vragen, denkvragen en opinievragen?
 Lok je interactie tussen leerlingen uit?
 Is er een variatie aan werkvormen die leiden tot actief en samenwerkend leren?
 Ondersteuning
 Geef je voldoende feedback op taaluitingen tijdens betekenisvolle activiteiten? Combineer je
daarbij feedback, feed-up en feedforward om het leerproces van leerlingen voort te stuwen?
 Differentieer je, zodat de leerlingen de kloof kunnen overbruggen tussen het niveau waarop ze nu
functioneren en het niveau van de opdracht?
 Zorg je tijdens het taalleerproces voor zowel individuele als klassikale ondersteuning?
 Aandacht voor impliciet en expliciet leren
 Besteed je tijdens contextrijke, functionele activiteiten expliciet aan- dacht aan strategieën en
vormelijke aspecten van taal?
 Maak je ruimte voor betekenisonderhandeling met de leerlingen en tussen de leerlingen
onderling?
 Model je? Doe je hardop denkend voor hoe leerlingen strategieën kun- nen toepassen bij het
uitvoeren van een (talige) opdracht?
 Krijgen leerlingen meerdere kansen om nieuwe taal op te pikken? Werk je, met andere woorden,
voldoende cyclisch in de loop van het schooljaar?
 Kansen tot reflectie
 Maak je voldoende ruimte om samen met de leerlingen te reflecteren over product en proces?
 Weten de leerlingen wat ze aan het leren zijn (= lesdoelen) en zijn ze zich daarvan bewust tijdens
de lessen?

, Kijkwijzer: luisteren+ spreken
 Talige grondhouding
 Moedig je leerlingen aan om te luisteren en te spreken? Weten ze dat ze fouten mogen maken?
 Zijn leerlingen gemotiveerd om te luisteren en te spreken? Vertonen de leerlingen voldoende spreekdurf?
 Laat je leerlingen hun thuistaal inzetten om een boodschap beter te begrijpen of om inhoud te genereren?
 Geloof je dat elke leerling een goede luisteraar/spreker kan worden? Toon je dat door leerlingen talig uit te
dagen?
 Contextrijk
 Kies je luister- of spreekopdrachten en/of pas je die aan op basis van input en interesses van de leerlingen?
 Roep je voorkennis op vóór leerlingen luisteren of spreken?
 Is er een voldoende rijk aanbod (taal, boeken, materialen…) om leerlingen te inspireren bij het luisteren en
spreken? Zorg je zelf voor een rijk taalaanbod en maak je dat begrijpelijk door parafrasering en visuele
ondersteuning?
 Functioneel
 Hebben leerlingen een echte reden om te luisteren of te spreken? Kunnen ze iets doen met de beluisterde
boodschap? Is er een echte luisteraar als leerlingen spreken?
 Luisteren of spreken de leerlingen met een voor hen relevant en interessant doel? Weten de leerlingen
waarom en naar wie ze luisteren en waarom en voor wie ze spreken?
 Organiseer je verschillende soorten gesprekken onder leerlingen: discussie, brainstorm,
probleemoplossend gesprek, besluitvormend gesprek…?
 Is er voldoende uitdaging voor leerlingen, waardoor ze nieuwe taal kunnen oppikken en uiten?
 (Inter)actief
 Voorzie je tijd en ruimte om in interactie te gaan met leerlingen? Geef je voldoende input tijdens
interacties met leerlingen?
 Stel je veel open vragen, denkvragen en opinievragen tijdens luister- en spreekopdrachten?
 Voorzie je momenten waarop de leerlingen samen brainstormen over, of feedback geven op elkaars
luister- en spreekopdrachten?
 Is er een variatie aan werkvormen die leiden tot effectieve en exploratieve gesprekken? Organiseer je
regelmatig groepsgesprekken tussen leerlingen in functie van het leren?
 Ondersteuning
 Geef je voldoende feedback op taaluitingen van leerlingen en zorgt jouw feedback ervoor dat ze beter gaan
luisteren en spreken? Combi- neer je daarbij feedback, feed-up en feedforward?
 Geef je systematisch feedback over de manier waarop leerlingen met elkaar gesprekken voeren?
 Differentieer je, zodat de leerlingen de kloof kunnen overbruggen tussen het niveau waarop ze nu luisteren
en spreken en het niveau van de les? Voorzie je bijvoorbeeld spreekkaders, inspirerende zinnen of
voorbeeldteksten?
 Zorg je voor zowel individuele als klassikale ondersteuning tijdens het luister- en spreekproces?
 Aandacht voor impliciet en expliciet leren
 Besteed je tijdens het luisteren en spreken expliciet aandacht aan strategieën en vormelijke aspecten van
taal?
 Model je hoe leerlingen (verder) aan de slag moeten gaan met een luister- en spreekopdracht? Doe je
hardop denkend voor hoe leerlingen strategieën en effectieve gesprekstechnieken kunnen inzetten?
 Krijgen leerlingen meerdere kansen om hun mondelinge vaardigheden te verbeteren? Werk je voldoende
cyclisch aan mondelinge vaardigheden in de loop van het schooljaar?
 Kansen tot reflectie
 Maak je voldoende ruimte om samen met leerlingen te reflecteren, zowel voor, tijdens als na het luisteren
en spreken? Maak je daarvoor gebruik van vooraf gecommuniceerde criteria?
a. Reflecteren leerlingen over hun eigen luisteren en spreken?
b. Reflecteren leerlingen over elkaars luister- en spreekproces?
 Zijn jouw instructie en ondersteuning gericht op de lesdoelen rond luisteren en spreken? Zijn de leerlingen
zich bewust van de lesdoelen?