H9; DE SPEEKSELKLIEREN
INTRO
SPEEKSELKLIEREN
• Speeksel = complexe vloeistof die een filter vormt over de tanden en orale mucosa
• Speeksel houdt de mondholte vochtig
• Essentieel voor de orale homeostase
• Problemen met speeksel geef andere problemen zoals
xerstomie (dronge tong en mond) & caries door
verminderde secretie door bv radiografie
KLEINE SPEEKSELKLIEREN
▪ Gelegen in het mondslijmvlies (met uitzondering van gingiva en hard gehemelte)
▪ Labiale, linguale, palatinale, buccale en retromolaire klieren
▪ Klein, niet-geëncapsuleerd, korte afvoerkanalen
▪ Continue secretie
GROTE SPEEKSELKLIEREN
▪ Glandula parotis, submandibularis, sublingualis
▪ Gelegen buiten de mondholte → Geëncapsuleerd & goed ontwikkeld afvoerkanaalsysteem
▪ Secretie gestimuleerd (gustatoir, olfactorisch, mechanisch)
SAMENSTELLING VAN SPEEKSEL
Bespreek de samenstelling en functies van speeksel.
Beschrijf de belangrijkste componenten van speeksel en leg hun functionele betekenis uit.
,Heel complex biologisch vocht →antimicrobieel → imunologische & herstellende functie
Totaalspeeksel: complex gemengd vocht
= secreties van grote en kleine speekselklieren, epitheelcellen, micro-organismen, voedselresten en
componenten uit de gingivale creviculaire vloeistof
- muceus = slijmerig → bescherming & smering. ➔ rijk aan mucines
- sereus = waterig & eiwitrijk → rol in vertering
FUNCTIE VAN SPEEKSEL
- Bescherming is de belangrijkste rol, naast de andere functies
- Mucine; beschermende barriere tegen irriterende stoffen & lichte mechanische trauma’s
- Ureum & ammoniak → behoud en verhogen van de pH om demineralisatie tegen te gaan
- Speeksel is oververzadigd → postoperatieve maturatie & verhoogde remineralisatie
, Bespreek de algemene anatomische en histologische organisatie van de speekselklieren.
Beschrijf de organisatie van het klierparenchym en het stroma.
ANATOMIE VAN SPEEKSELKLIEREN
GROTE SPEEKSELKLIEREN
GLANDULA PAROTIS
• Grootte: grootste grote speekselklier
• Ligging: anterieur van het oor
• Afvoerkanaal: ductus parotideus (Stensen) mondt uit tegenover de
tweede bovenmolaar
• Secretie / histologie: zuiver sereus
• Nervus facialis verloopt doorheen de klier
GLANDULA SUBMANDIBULARIS
• Grootte: 2e grootste grote speekselklier
• Ligging: posterieur deel van de mondbodem – nauwe relatie met
ramus mandibulae
• rond de achterrand van de musculus mylohyoideus
• Afvoerkanaal: ductus submandibularis (Wharton) mondt uit naast
het frenulum linguae
• Secretie / histologie: gemengd, overwegend sereus (±80%)
GLANDULA SUBLINGUALIS
• Grootte: kleinste grote speekselklier
• Ligging: anterieur deel van de mondbodem; tussen het
mondslijmvlies en de musculus mylohyoideus
• Afvoergangen naar MH: meerdere kleine ductus sublinguales (±
één grotere afvoergang)
→ of ductus die samenvloeit met ductus submandibularis
• Secretie / histologie: voornamelijk muceus, met enkele
gemengde acini
INTRO
SPEEKSELKLIEREN
• Speeksel = complexe vloeistof die een filter vormt over de tanden en orale mucosa
• Speeksel houdt de mondholte vochtig
• Essentieel voor de orale homeostase
• Problemen met speeksel geef andere problemen zoals
xerstomie (dronge tong en mond) & caries door
verminderde secretie door bv radiografie
KLEINE SPEEKSELKLIEREN
▪ Gelegen in het mondslijmvlies (met uitzondering van gingiva en hard gehemelte)
▪ Labiale, linguale, palatinale, buccale en retromolaire klieren
▪ Klein, niet-geëncapsuleerd, korte afvoerkanalen
▪ Continue secretie
GROTE SPEEKSELKLIEREN
▪ Glandula parotis, submandibularis, sublingualis
▪ Gelegen buiten de mondholte → Geëncapsuleerd & goed ontwikkeld afvoerkanaalsysteem
▪ Secretie gestimuleerd (gustatoir, olfactorisch, mechanisch)
SAMENSTELLING VAN SPEEKSEL
Bespreek de samenstelling en functies van speeksel.
Beschrijf de belangrijkste componenten van speeksel en leg hun functionele betekenis uit.
,Heel complex biologisch vocht →antimicrobieel → imunologische & herstellende functie
Totaalspeeksel: complex gemengd vocht
= secreties van grote en kleine speekselklieren, epitheelcellen, micro-organismen, voedselresten en
componenten uit de gingivale creviculaire vloeistof
- muceus = slijmerig → bescherming & smering. ➔ rijk aan mucines
- sereus = waterig & eiwitrijk → rol in vertering
FUNCTIE VAN SPEEKSEL
- Bescherming is de belangrijkste rol, naast de andere functies
- Mucine; beschermende barriere tegen irriterende stoffen & lichte mechanische trauma’s
- Ureum & ammoniak → behoud en verhogen van de pH om demineralisatie tegen te gaan
- Speeksel is oververzadigd → postoperatieve maturatie & verhoogde remineralisatie
, Bespreek de algemene anatomische en histologische organisatie van de speekselklieren.
Beschrijf de organisatie van het klierparenchym en het stroma.
ANATOMIE VAN SPEEKSELKLIEREN
GROTE SPEEKSELKLIEREN
GLANDULA PAROTIS
• Grootte: grootste grote speekselklier
• Ligging: anterieur van het oor
• Afvoerkanaal: ductus parotideus (Stensen) mondt uit tegenover de
tweede bovenmolaar
• Secretie / histologie: zuiver sereus
• Nervus facialis verloopt doorheen de klier
GLANDULA SUBMANDIBULARIS
• Grootte: 2e grootste grote speekselklier
• Ligging: posterieur deel van de mondbodem – nauwe relatie met
ramus mandibulae
• rond de achterrand van de musculus mylohyoideus
• Afvoerkanaal: ductus submandibularis (Wharton) mondt uit naast
het frenulum linguae
• Secretie / histologie: gemengd, overwegend sereus (±80%)
GLANDULA SUBLINGUALIS
• Grootte: kleinste grote speekselklier
• Ligging: anterieur deel van de mondbodem; tussen het
mondslijmvlies en de musculus mylohyoideus
• Afvoergangen naar MH: meerdere kleine ductus sublinguales (±
één grotere afvoergang)
→ of ductus die samenvloeit met ductus submandibularis
• Secretie / histologie: voornamelijk muceus, met enkele
gemengde acini
