Samenvatting Bacteriologie H1-H4 Emanuel Andre - Microbiologie & infectieziekten

Hoofdstuk 1: Clinical
microbiology and epidemiology
of infectious diseases:
1. Van miasma naar microbe:
- ‘Dark Ages’ (voor 20ste eeuw):
o Miasmatheorie: slechte lucht of moreel falen = oorzaak
ziekte
 Pathogeen meestal onzichtbaar  schadelijke
behandelingen
 Bv. syfilis  blootstellen aan toxische kwikdamp
o Transitie naar moderne microbiologie obv 2 fundamenten:
 1676: Antoine van Leeuwenhoek:
 Observatie 1ste micro-organismen
 1880s: Robert Koch:
 Bewijs pathogeen: directe oorzaak specifieke
ziekte (etiologie)  principe 1ste klinische
microbiologie
 Verschuiving  start therapeutische
interventies

2. Biologische grondslagen en selectieve toxiciteit:
- Selectieve toxiciteit:
o =vermogen om pathogeen te elimineren zonder gastheer te
schaden
o Hoe? Fundamenteel onderscheid tussen prokaryoot <->
eukaryoot:
 Ribosomale structuur  target AB (=/ eiwit synthese
mens)
 Bacteriële celwand  target AB (=/ mens geen
celwand)

,Geen celorganellen, circulair Nucleus, mitochondria, ribosomen
chromosoom, ribosomen & celwand


3. De antibioticum-revolutie en de dynamiek van resistentie:
- Penicilline (1928): Alexander Flemming
o Onderzoek staphylococcen  groei remmen
via schimmel (Penicillium)  stimuleren lysis
bacteria
- AB & TBC prognoses:
o Voor AB: 80% kans dat pt binnen 10j na diagnose dood
o Na AB: radicale verandering, toename overlevingskans!
- AMR: mechanisme van antibacteriële resistentie:
o Onvermijdelijk proces van natuurlijke selectie
 Mutatie  overleven AB (survival of the fittest)
 Mutanten snel toenemen in aantallen, door 3
factoren:
 Overmatig gebruik AB
 Onvolledige dosering
 Mileuresidu’s
 Gevolg: vormen ‘super bugs’
 MDR-TB: multiresistente tuberculose
 MRSA : meticilline resistente staphylococcus
aureus
 CRE : carbapenem-resistente Enterobacteriacea

4. Invasie en evasie strategieën:

,Fagocytose: fagocyten die grote vaste deeltjes zoals bacteria, virussen of
dode cellen opnemen en verteren  bacteria ontsnapt immuunsysteem
via biofilm

5. De rol van het klinische microbiologisch laboratorium:
- Diagnostische tijdlijn:
o Dag 0: afname monster bij opname in zienhuis
 Uitstel kan dodelijk zijn  gramkleuring uitvoeren
 Arts start empirische behandeling
 Beredeneerd obv statistische risico & lokale
epidemiologie
o Dag 1: identificatie:
 Via kweek, PCR of MALDI-TOF isoleren van organisme
 Functie? Identificatie pathogeen
o Dag 2: Gevoeligheidsbepaling:
 Antibiogram beschikbaar  cruciaal moment clinicus
 Opstarten correcte gerichte therapie ipv
breedspectrum
 Belangrijk resistentiedruk op afdeling minimaliseren
o Stewardship:
 Antibiotic stewardship: aanvragen juiste test op juiste
moment
 Antibiotic stewardship: verantwoordelijkheid arts om
kortste, meest effectieve & minst toxische kuur te
garanderen
o Aantonen antistoffen (serologie):
 Niet gewoonlijk bij bacteriële
infecties  soms wel handig!
 Essentieel bij virale infecties (want
geen AB-therapie)
 IgM: vroege piek  indicatie voor acute fase
 igG: late piek  indicatie voor immuniteit/
doorgemaakte infectie

6. De mens als holobiont: microbiomen en ‘omics’
- Holobiont: complex ecosysteem van gastheer & microbiotica
o = genen + theatre of activity:
 Humane genoom: +/- 20 000 genen
 Microbiotica genoom: +/- 33 milj genen
 Theatre of activity: samenspel van microbiële
structurele elementen (lipiden, eiwit, polysach) &
microbiële metabolieten (signaalmol & toxines) 
directe interactie met fysiologie

, - ‘Omics’ ladder:
o Metagenomics: genetische potentieel  wie mogelijks
aanwezig
o Metatranscriptomics: genexpressie  wie effectief actief
o Metaproteomics: enzymatische machine  wat als
katalysatoren
o Metabolomics: signiaalmoleculen, nutriënten & toxines 
wat output




7. Epidemiologie en de mechanica van transmissie:
- Epidemiologie: wet die dynamiek van infecties in populatie
kwantificeert
- Verspreiding infectieziekten:
o Hoe? Via infectieketen
 Start: reservoir:
 Natuurlijke habitat pathogeen 
vermenigvuldigen
 Infectie nieuwe gastheer:
 Agens verlaat reservoir via uittreedpoort
o Luchtwegen, feces, …
 Overdracht via transmissieroute

Directe transmissie Indirecte transmissie
=>Direct contact & =>Via lucht: druppelkernen
druppelverspreiding: langdurig in lucht zweven bv.
Bv. Huid-op huid, bloed, seksueel mazelen
contact of hoesten/niezen =>Via voertuigen: besmet voedsel,
water, levenloze objecten zoals
speelgoed of medische
instrumenten
=>Via vectoren: levende
organismen bv. muggen of teken