samenvatting Psychodiagnostiek 1 | Arteveldehogeschool | 2025/26

WCO1

,PSYCHODIAGNOSTIEK - WCO 1
diagnostiek : diagnostiek is een proces waarbij sprake is van een hulp- of zorgvraag die in
kaart wordt gebracht en geanalyseerd met als doel het waarmaken van zorg
→ Wat heeft die cliënt nodig, hoe kunnen wij die het beste helpen en wat is de beste
interventie? = geen labels geven
beschrijvende beschrijven van moeilijkheden, context, protectieve factoren uit
diagnostiek verschillende bronnen

verklarende streven naar begrijpen en verklaren van hoe klachten ontwikkeld zijn;
diagnostiek hypothesen opstellen

voorschrijvende brug tussen diagnostisch process en behandeling/ interventies
diagnostiek


Wat is psychodiagnostiek?
diagnostiek : Het proces van de verzameling, ordening en verwerking van de beschikbare
relevante gegevens vanuit de hulp- of zorgvraag van een natuurlijke persoon ten behoeve
van de zorg

indicatiestelling : Het proces dat op basis van de hulp of zorgvraag van een natuurlijke
persoon en de analyse van de beschikbare relevante gegevens betreffende de persoon de
behoefte aan hulp- en zorgverlening van die persoon vaststelt

→ verschil indicatiestelling en diagnostiek : diagnostiek is een overkoepelende term en
indicatiestelling gaat vooral kijken naar of iemand in aanmerking komt voor bepaalde zorg
⇒ termen zijn nauw verweven ze wijzen op verschillende mogelijke stappen die na
aanmelding met een hulp- of zorgvraag genomen kunnen worden

zorginschaling: het bepalen van de behoefte aan hulp- en zorgverlening van een natuurlijke
persoon aan de hand van een daarvoor bestemd meetinstrument

→ Gemeenschappelijk aan deze definities is dat er
-​ sprake is van een hulp- of zorgvraag die;
-​ in kaart gebracht en geanalyseerd wordt,
-​ met als finaliteit zorg te kunnen waarmaken.
Uit deze definities blijkt verder dat diagnostiek, indicatiestelling en zorginschaling nauw
verweven zijn met elkaar.

assessment : Afhankelijk van de context verwijst deze term naar de volledige diagnostische
cyclus of naar een specifiek onderdeel ervan.
-​ Arbeids- en organisatie-psychologie : het beoordelen v/d competenties van een sollicitant
-​ Klinische psychologie : 'psychological assessment' – volledig diagnostische cyclus
-​ Inschalen van zorgbehoefte : assessmentinstrumenten

classificatie : het indelen van personen op basis van overeenkomsten met anderen, het is
beschrijvend en niet verklarend, het heeft een algemeen beeld

,categoriale classificatie: er wordt gewerkt met duidelijke categorieën: je hebt een stoornis
of je hebt ze niet, afhankelijk van het aantal criteria dat je haalt. Het is een
alles-of-niets-systeem.

dimensionele classificatie: gedrag of functioneren wordt gezien als een continuüm:
iedereen scoort ergens op bepaalde dimensies, en stoornissen zijn kwantitatieve variaties
van normaal functioneren. Stoornissen zijn dus niet scherp afgelijnde categorieën, maar
verschillen in mate van ernst.

→ niet hetzelfde als diagnostiek maar kan wel een deel zijn van diagnostiek




handelingsgerichte diagnostiek: een cyclisch zoek- en beslissingsproces van het centrum
waarbij informatie over het individu en zijn omgeving wordt verzameld, geïntegreerd en afgewogen
met als doel de problemen, de onderwijsnoden of de hulpvragen te objectiveren, te analyseren
en te verklaren met het oog op adequate advisering voor het handelen. Voor de analyse
wordt gebruikgemaakt van wetenschappelijk verantwoorde methoden, en als die voorhanden
zijn, van vastgelegde standaarden

Diagnostiek kan gezien worden als het geheel van al deze deelprocessen van de
diagnostische cyclus.




→ diagnostische cyclus van De bruyn
verschillende componenten:
-​ klachtanalyse: fase van de verhelderende diagnostiek → In deze fase worden de klachten
van de cliënt verduidelijkt en de hulpvraag geëxpliciteerd.
-​ probleemanalyse: fase van de ontkennende diagnostiek → Negatieve en positieve
gedragingen (handelingen, gedachten, gevoelens) worden geïnventariseerd,
beschreven en benoemd. De ernst van probleemgedrag wordt getaxeerd (= ingeschat).
-​ verklaringsanalyse: fase van de verklarende diagnostiek → het formuleren en opstellen
van alternatieve verklaringen voor het probleemgedrag en het vormen van een integratief
beeld.

, -​ indicatieanalyse: fase van de indicerende diagnostiek → Er wordt nagegaan wat de best
passende aanpak is. Interventiedoelen worden geformuleerd en geprioriteerd en de
inzetbaarheid van een bepaalde interventie wordt beoordeeld.

tussen diagnostiek en assessment kan er verwarring ontstaan →
Assessment = wordt vaak gebruikt in arbeids- en organisatiepsychologie
bv. beoordeling van sollicitanten
diagnostiek = begrijpen, verklaren en classificeren van problemen, vooral in de klinische zorg.

Het onderscheid tussen assessment en diagnostiek is voornamelijk artificieel van aard.
Het hangt af van de context of men de term assessment hanteert in een ruimere betekenis
van het woord als het geheel van processen binnen de diagnostische cyclus,
dan wel of men het beschouwt als een specifiek onderdeel van deze cyclus

diagnostiek binnen de verschillende werkgebieden




Psychodiagnostisch proces
empirische cyclus: algemene procedure om op
een wetenschappelijke manier kennis te
verwerven.
→ wordt in verschillende wetenschappen
gebruikt (fysica, wiskunde, menswetenschappen)

de empirische cyclus vormt de basis voor
psychodiagnostiek omdat een diagnostisch
onderzoek een vorm is van toegepast onderzoek