Methodologie
Les 1: efficacy en effectiveness
Efficacy Effectiveness
Drug staat centraal = drug-centered Patiënt staat centraal = patiënt centered
RCT =
Random controled trails ---> = besta manier om evidentie te verkrijgen = interventionele studies
---> definiëren = volgens PICO(T) =
- Patiënt
- Interventie
- Controle interventie
- Outcome
- Tijd
---> = randomiseren = zorgen dat 2 groepen aan elkaar gelijk zijn BUITEN blootstelling aan
geneesmiddel vs placebo/oude geneesmiddel
---> blindering
• = liefst dubbelblind = zowel onderzoeker als patiënt weet niet wat patiënt krijgt
• Niet mogelijk = open studie ---> risico voor bias
Fases van klinische studies =
- Klinische studies = op mens
- Pre-klinisch = in vitro/dieren/stamlijnen/ …
---> verschillende fases klinische studie =
Fase Beschrijving
Fase I Studies bij een klein aantal vrijwilligers om de veiligheid te testen ---> =
- Op jonge vrijwilligers = vaak studenten
- Soms/vaak eerste keer op mensen
Fase II Kleine gerandomiseerde studies = 100-tal patiënten ---> om:
- Verdraagbaarheid
- Verschillende doseringen v behandeling te testen
---> op biomarkers of klinische uitkomsten
Fase Grote gerandomiseerde, geblindeerde studies om definitief effect v therapie op klinische
III uitkomsten + bijwerkingen te beoordelen =
- Bv. sterfte bekijken
- Heel grote studies = 1000-en mensen 1
- Liefst dubbelblind
,Fase 3 positief =
Kan goedgekeurd worden dr FDA/EMA om op de markt te komen ---> daarom niet gedaan met
testen + onderzoeken
---> Fase 4 =
- Grote studies of observationele onderzoeken
- Uitgevoerd nadat therapie is goedgekeurd dr FDA/EMA
- Doel = opsporen van zeldzame + ernstige bijwerkingen
- Evalueren v extra toepassingen v therapie
- Nagaan v effectiviteit in praktijk (real-life effectiviteit)
Effect v geneesmiddel op gwne patiënt in dagelijkse praktijk =
Doeltreffendheid = real-life effectiveness
Verschil werkzaamheid en doeltreffendheid
- Efficacy = werkzaamheid =
RTC in 2 ongeveer gelijke groepen ---> vaak wel enkel mannen hebben want vrouwen
zouden zwanger kunnen worden en er is geen idee v effecten daarop
---> mannen =
• Niet roken/drinken = enorme selectiebias
• Geen andere GM nemen
• Geen andere aandoeningen hebben
---> = in perfecte setting = in ziekenhuis met veel expertise
- Effectiveness = doeltreffendheid =
Alle mensen bekijken die op consultatie komen =
• Oudere mensen
• Alcoholisten
• Zwangere vrouwen
• Heel obese mensen
---> = waren allemaal uitgesloten v fase 2 + 3 studies MAAR moeten ook geholpen
worden
---> daarom studies nodig die kijken nr effect voor iedereen = 2 manieren =
- Interventioneel = pragmatische RCT
- Observationeel
2
, Probleem =
Farma-bedrijven testen geneesmiddelen op heel selectieve groep + testen dit over korte tijd --->
enken gegevens hebben v GM ivm placebo =
- Werkzaamheid
- Korte termijn veiligheid
---> = onderzoek is gefocust op geneesmiddel = dit op de markt krijgen
Pragmatische controled trial =
Patiënten random verdelen in beide armen --->
- NIET kijken nr GM vs placebo
- WEL hoe gaat nieuwe GM zich vergelijken met bestaand GM
---> kijken of nieuwe geneesmiddelen beter zijn + veiligheid op lange termijn = fase 4 studies
= effectiveness
Guidelines ontwikkelen =
Gegevens nodig over:
- Efficacy = werkzaamheid
- Safety = veiligheid
- Effectiveness = doeltreffendheid
- Kosteneffectiviteit
Klassieke RCT om GM te laten goedkeuren =
Werkzaamheid + veiligheid op korte termijn onderzoeken in fase 2 en 3 studies ---> patiënten =
- Sterk geselecteerd
- Follow-up = heel strikt ---> heel therapietrouw blijven
- Op korte termijn
- In vergelijking met placebo
- Surrogaat uitkomsten = voorbeelden =
• Verhoogde bloeddruk
• Longfunctie
---> = meestal gecorreleerd met klinische uitkomsten + patiënt zelf wordt dit niet
gewaar
3
Les 1: efficacy en effectiveness
Efficacy Effectiveness
Drug staat centraal = drug-centered Patiënt staat centraal = patiënt centered
RCT =
Random controled trails ---> = besta manier om evidentie te verkrijgen = interventionele studies
---> definiëren = volgens PICO(T) =
- Patiënt
- Interventie
- Controle interventie
- Outcome
- Tijd
---> = randomiseren = zorgen dat 2 groepen aan elkaar gelijk zijn BUITEN blootstelling aan
geneesmiddel vs placebo/oude geneesmiddel
---> blindering
• = liefst dubbelblind = zowel onderzoeker als patiënt weet niet wat patiënt krijgt
• Niet mogelijk = open studie ---> risico voor bias
Fases van klinische studies =
- Klinische studies = op mens
- Pre-klinisch = in vitro/dieren/stamlijnen/ …
---> verschillende fases klinische studie =
Fase Beschrijving
Fase I Studies bij een klein aantal vrijwilligers om de veiligheid te testen ---> =
- Op jonge vrijwilligers = vaak studenten
- Soms/vaak eerste keer op mensen
Fase II Kleine gerandomiseerde studies = 100-tal patiënten ---> om:
- Verdraagbaarheid
- Verschillende doseringen v behandeling te testen
---> op biomarkers of klinische uitkomsten
Fase Grote gerandomiseerde, geblindeerde studies om definitief effect v therapie op klinische
III uitkomsten + bijwerkingen te beoordelen =
- Bv. sterfte bekijken
- Heel grote studies = 1000-en mensen 1
- Liefst dubbelblind
,Fase 3 positief =
Kan goedgekeurd worden dr FDA/EMA om op de markt te komen ---> daarom niet gedaan met
testen + onderzoeken
---> Fase 4 =
- Grote studies of observationele onderzoeken
- Uitgevoerd nadat therapie is goedgekeurd dr FDA/EMA
- Doel = opsporen van zeldzame + ernstige bijwerkingen
- Evalueren v extra toepassingen v therapie
- Nagaan v effectiviteit in praktijk (real-life effectiviteit)
Effect v geneesmiddel op gwne patiënt in dagelijkse praktijk =
Doeltreffendheid = real-life effectiveness
Verschil werkzaamheid en doeltreffendheid
- Efficacy = werkzaamheid =
RTC in 2 ongeveer gelijke groepen ---> vaak wel enkel mannen hebben want vrouwen
zouden zwanger kunnen worden en er is geen idee v effecten daarop
---> mannen =
• Niet roken/drinken = enorme selectiebias
• Geen andere GM nemen
• Geen andere aandoeningen hebben
---> = in perfecte setting = in ziekenhuis met veel expertise
- Effectiveness = doeltreffendheid =
Alle mensen bekijken die op consultatie komen =
• Oudere mensen
• Alcoholisten
• Zwangere vrouwen
• Heel obese mensen
---> = waren allemaal uitgesloten v fase 2 + 3 studies MAAR moeten ook geholpen
worden
---> daarom studies nodig die kijken nr effect voor iedereen = 2 manieren =
- Interventioneel = pragmatische RCT
- Observationeel
2
, Probleem =
Farma-bedrijven testen geneesmiddelen op heel selectieve groep + testen dit over korte tijd --->
enken gegevens hebben v GM ivm placebo =
- Werkzaamheid
- Korte termijn veiligheid
---> = onderzoek is gefocust op geneesmiddel = dit op de markt krijgen
Pragmatische controled trial =
Patiënten random verdelen in beide armen --->
- NIET kijken nr GM vs placebo
- WEL hoe gaat nieuwe GM zich vergelijken met bestaand GM
---> kijken of nieuwe geneesmiddelen beter zijn + veiligheid op lange termijn = fase 4 studies
= effectiveness
Guidelines ontwikkelen =
Gegevens nodig over:
- Efficacy = werkzaamheid
- Safety = veiligheid
- Effectiveness = doeltreffendheid
- Kosteneffectiviteit
Klassieke RCT om GM te laten goedkeuren =
Werkzaamheid + veiligheid op korte termijn onderzoeken in fase 2 en 3 studies ---> patiënten =
- Sterk geselecteerd
- Follow-up = heel strikt ---> heel therapietrouw blijven
- Op korte termijn
- In vergelijking met placebo
- Surrogaat uitkomsten = voorbeelden =
• Verhoogde bloeddruk
• Longfunctie
---> = meestal gecorreleerd met klinische uitkomsten + patiënt zelf wordt dit niet
gewaar
3
