cultuurwetenschappen 1B: hoofdstuk 9 gecombineerde samenvatting
hoofdstuk 9: gastcollege
herbestemming van het gebouwde erfgoed: inleiding tot erfgoed en herbestemming
wat is erfgoed?
letterlijk: eigendom dat van de ene generatie op de andere kan worden doorgegeven
waardevolle objecten en kwaliteiten zoals historische gebouwen en culturele traditites die
werden doorgegeven vanuit vorige generaties
tot de 19e eeuw betekende erfgoed vooral: oude ruïnes en gebouwen, middeleeuwse
religieuze gebouwen, kastelen, …
verbonden met nationalisme: om nationale trots en identiteit te versterken = als natie zichzelf
wou gaan tonen
interbellum: begrip erfgoed gaat uitbreiden, door verwoestingen gaan mensen nadenken
over wat ze willen herdenken -> ze merken dat het veel meer is dan ze toen hadden
bestemepld als erfgoed
- allerlei private en publieke gebouwen (ook recentere gebouwen) -> bv. gemeentehuis
- vernacularie architectuur (door mensen zelf gebouwd) en industriële sites -> bv.
Cmine
- steden en landschappen
restauratie: een plaats terugbrengen naar een
gekende vroegere toestand, wordt vaak
gedacht dat dit terug wordt gebracht naar de
oorspronkelijke staat -> maar ze gaan het
terugbrengen naar een specifiek punt waar dat
de architectuur van het monument zijn piek had
- vb. Huis van Horta: werd voortdurend aangepast door Horta omdat het ook zijn
werkplek was -> waardoor de restauratie werd uitgevoerd naar het toppunt van zijn
carrière
adaptive reuse = herbestemming: het proces waarbij bestaande gebouwen worden
getransformeerd voor een nieuw of verdergezet gebruik = aanpassen en opnieuw gebruiken,
niet enkel functieverschuiving ook aanpassing
vb. Tate Modern, Library Esculus Pias Lavapies
= ruïne tot universiteitsbib
High Line New York: meer een structuur
herbestemming als manier om naar de gebouwde omgeving te kijken
- herbestemming als alternatief tussen volledige afbraak en puur behoud
- tabula rasa (alles afbreken) <-> hergebruik <-> conservatie (behoud)
- herbestemming houdt het midden, wat is nog betekenisvol voor de toekomst en wat
moeten we voor de toekomst aanpassen
herbestemming is geen nieuw fenomeen
- vroeger: makkelijk om te werken met gebouwen die al bestaan -> gebouwen die
structureel veilig waren, werden aangepast aan nieuwe noden en verlangens
- 3 benaderingen van gebouwen: tabula rasa -> slopen en opnieuw bouwen,
conservatie -> behouden zoals het is, adaptief hergebruik -> aanpassen aan nieuwe
functies
, - adaptief hergebruik zit tussen behoud en vernieuwing
- vb. gebouw Diocletianus: 1 paleis werd gebouwd, 2 familie
woonde later daar en deed aanpassingen en ook rond ruïne
werd gebouwd = heel veel historische lagen zijn zichtbaar ->
werd later een stad en gebouwen evolueren met de tijd
bescherming van monumenten/erfgoed: modern concept
ontstaat tijdens Franse Revolutie (1789)
toegenomen nationalistische gevoelens -> bewustzijn van nationaal erfgoed
bescherming van dit erfgoed: verantwoordelijkheid van de staat
‘Commission des Monuments’ -> taak: inventaris opstellen van alle gebouwen
- nuttig voor de opvoeding van het Franse volk (educatie)
- behorend tot het Franse grondgebied (nationale identiteit)
e
20 eeuw: spanningen in architectuur
eerste helft: twee stromingen = architectuur en historici -> beschermen, architecten en
modernisme -> toekomst als beeld
- conservatie: reconstructie en restauratie van oude gebouwen <-> architectuur:
nieuwe gebouwen creëren die volledig breken met traditioneel bouwen
tweede helft: architecten gaan werken met historische gebouwen = een interessante
uitdaging en een belangrijk aspect van hun werk, ze willen zich ook zo profileren
- vb. Carlo Scarpa, Lina Bobardi
ontwikkelingen naar adaptief hergebruik: 19e eeuw -> restauratie, 20e eeuw -> modernisme,
vanaf jaren 1960 -> combinatie van oud en nieuw
ontstaan van adaptief hergebruik
toont hoe architectuur en
conservatie evolueren
- 19e eeuw: samen ->
nieuwe gebouwen volgen
oude stijlen
- 20e eeuw: ze groeien uit
elkaar, architectuur =
modern en vernieuwend,
conservatie = bewaren
van het oude
- vanaf 1960: oplossing =
adaptive reuse (= oude
gebouwen behouden en een nieuwe functie geven (bv. fabriek -> woningen)
kort: eerst samen -> dan gescheiden -> daarna opnieuw verbonden via hergebruik
bouwen vraagt heel veel grondstoffen dus als we onze maatschappij willen verbeteren
moeten we ecologischer kunnen bouwen, speelt dus ook een grote rol binnen
herbestemming
we zien dat afbraak heel sterk gemotiveerd moet worden en dat
restauratie minder aangemoedigd wordt
gebouw als palimpsest
hoofdstuk 9: gastcollege
herbestemming van het gebouwde erfgoed: inleiding tot erfgoed en herbestemming
wat is erfgoed?
letterlijk: eigendom dat van de ene generatie op de andere kan worden doorgegeven
waardevolle objecten en kwaliteiten zoals historische gebouwen en culturele traditites die
werden doorgegeven vanuit vorige generaties
tot de 19e eeuw betekende erfgoed vooral: oude ruïnes en gebouwen, middeleeuwse
religieuze gebouwen, kastelen, …
verbonden met nationalisme: om nationale trots en identiteit te versterken = als natie zichzelf
wou gaan tonen
interbellum: begrip erfgoed gaat uitbreiden, door verwoestingen gaan mensen nadenken
over wat ze willen herdenken -> ze merken dat het veel meer is dan ze toen hadden
bestemepld als erfgoed
- allerlei private en publieke gebouwen (ook recentere gebouwen) -> bv. gemeentehuis
- vernacularie architectuur (door mensen zelf gebouwd) en industriële sites -> bv.
Cmine
- steden en landschappen
restauratie: een plaats terugbrengen naar een
gekende vroegere toestand, wordt vaak
gedacht dat dit terug wordt gebracht naar de
oorspronkelijke staat -> maar ze gaan het
terugbrengen naar een specifiek punt waar dat
de architectuur van het monument zijn piek had
- vb. Huis van Horta: werd voortdurend aangepast door Horta omdat het ook zijn
werkplek was -> waardoor de restauratie werd uitgevoerd naar het toppunt van zijn
carrière
adaptive reuse = herbestemming: het proces waarbij bestaande gebouwen worden
getransformeerd voor een nieuw of verdergezet gebruik = aanpassen en opnieuw gebruiken,
niet enkel functieverschuiving ook aanpassing
vb. Tate Modern, Library Esculus Pias Lavapies
= ruïne tot universiteitsbib
High Line New York: meer een structuur
herbestemming als manier om naar de gebouwde omgeving te kijken
- herbestemming als alternatief tussen volledige afbraak en puur behoud
- tabula rasa (alles afbreken) <-> hergebruik <-> conservatie (behoud)
- herbestemming houdt het midden, wat is nog betekenisvol voor de toekomst en wat
moeten we voor de toekomst aanpassen
herbestemming is geen nieuw fenomeen
- vroeger: makkelijk om te werken met gebouwen die al bestaan -> gebouwen die
structureel veilig waren, werden aangepast aan nieuwe noden en verlangens
- 3 benaderingen van gebouwen: tabula rasa -> slopen en opnieuw bouwen,
conservatie -> behouden zoals het is, adaptief hergebruik -> aanpassen aan nieuwe
functies
, - adaptief hergebruik zit tussen behoud en vernieuwing
- vb. gebouw Diocletianus: 1 paleis werd gebouwd, 2 familie
woonde later daar en deed aanpassingen en ook rond ruïne
werd gebouwd = heel veel historische lagen zijn zichtbaar ->
werd later een stad en gebouwen evolueren met de tijd
bescherming van monumenten/erfgoed: modern concept
ontstaat tijdens Franse Revolutie (1789)
toegenomen nationalistische gevoelens -> bewustzijn van nationaal erfgoed
bescherming van dit erfgoed: verantwoordelijkheid van de staat
‘Commission des Monuments’ -> taak: inventaris opstellen van alle gebouwen
- nuttig voor de opvoeding van het Franse volk (educatie)
- behorend tot het Franse grondgebied (nationale identiteit)
e
20 eeuw: spanningen in architectuur
eerste helft: twee stromingen = architectuur en historici -> beschermen, architecten en
modernisme -> toekomst als beeld
- conservatie: reconstructie en restauratie van oude gebouwen <-> architectuur:
nieuwe gebouwen creëren die volledig breken met traditioneel bouwen
tweede helft: architecten gaan werken met historische gebouwen = een interessante
uitdaging en een belangrijk aspect van hun werk, ze willen zich ook zo profileren
- vb. Carlo Scarpa, Lina Bobardi
ontwikkelingen naar adaptief hergebruik: 19e eeuw -> restauratie, 20e eeuw -> modernisme,
vanaf jaren 1960 -> combinatie van oud en nieuw
ontstaan van adaptief hergebruik
toont hoe architectuur en
conservatie evolueren
- 19e eeuw: samen ->
nieuwe gebouwen volgen
oude stijlen
- 20e eeuw: ze groeien uit
elkaar, architectuur =
modern en vernieuwend,
conservatie = bewaren
van het oude
- vanaf 1960: oplossing =
adaptive reuse (= oude
gebouwen behouden en een nieuwe functie geven (bv. fabriek -> woningen)
kort: eerst samen -> dan gescheiden -> daarna opnieuw verbonden via hergebruik
bouwen vraagt heel veel grondstoffen dus als we onze maatschappij willen verbeteren
moeten we ecologischer kunnen bouwen, speelt dus ook een grote rol binnen
herbestemming
we zien dat afbraak heel sterk gemotiveerd moet worden en dat
restauratie minder aangemoedigd wordt
gebouw als palimpsest
