cultuurwetenschappen 1B: hoofdstuk 8 gecombineerde samenvatting
hoofdstuk 8: 19e eeuw en proces van industrialisering
algemene rode draad: hoe de industriële revolutie de samenleving volledig veranderde
- context
- van landelijk naar industrieel landschap
- nieuwe gebouwentypes en constructiematerialen
- Chicago: wolkenkrabbers
industrialiseren veranderde dus economie, werk, steden en architectuur
1 context
opkomst van de handelsstad en nieuwe ruimtes voor consumptie
sinds 17e eeuw: Londen en Amsterdam zijn belangrijke plaatsen voor modernisering in
Europa
steden worden rijk door: internationale handel en kolonisering, koopmanschap
ontstaan van middenklasse
ontwikkeling handelsstad en nieuwe ruimtes voor consumptie
groot recreatiepark in Londen ->
mensen kwamen hier voor ontspanning,
wandelen, muziek, sociaal contact, …
vroege vorm van massaconsumptie en
amusement
eigenlijk een voorloper van pretparken,
shoppingcentra
vergelijk Ukiyo (= drijvend, voorbijgaand)
entertainment voor stedelingen
restaurants, winkels, theaters met courtisanes
dicht bij kanalen
omarming van het tijdelijke
Ukiyo-e (= ‘prenten van de vlietende wereld’, houtsnedes
die sinds het midden van de 18e eeuw ook in Europa
populair werden)
prenten werden geproduceerd op industriële schaal door
professionele drukkers
prenten tonen de voorkeuren van de adel
opkomst van de handelsstad en nieuwe ruimtes voor consumptie
handelsstad (handel, havens, koopmannen) is voorloper van de industriële stad (productie,
fabrieken, arbeiders, machines) -> handelsstad bereid alles al voor: geld, transport, markten,
consumptie
industriële stad is moeilijk vergelijkbaar met de handelsstad (minder interessant op vlak van
beleving)
maar producten gemaakt in de industriële stad hadden een impact op het stedelijke leven
, verduidelijking Eerste Industriële Revolutie (ca. 1750)
begon in 1750 in Engeland en volgde begin 19e eeuw in de rest van Europa
van handmatig naar machinaal vervaardigde goederen
van ambachtelijke werkplaatsen naar grote fabrieken, grootschalige industrie
nieuwe materialen en processen: gietijzer, staal, stoomtechnologie en textielproductie
verduidelijking Tweede Industriële Revolutie (1870-1910) = Technologische revolutie
culmineert in opkomst van massaproductie en de productielijn
nieuwe technologieën: elektriciteit, olie-industrie, verbrandingsmotor, chemicaliën,
communicatietechnologieën (telegraaf en radio)
gevolg: massaproductie ontstaat
18e en 19e eeuw: kapitalisme en modernisering gaan hand in hand
industrialisering hangt samen met kapitalisme ->
investeren om winst te maken, bedrijven groeien, steden
worden economisch georganiseerd
kapitalisme bepaalt grotendeels de stedelijke processen
vastgoedspeculatie (= het kopen en verkopen van
vastgoed met het oog op winst) wordt factor in
ontwikkeling van 18e en 19e-eeuwse Londen
arbeidsproblemen: lage lonen, lange werkdagen, weinig
rechten -> arbeiders zijn boos (sociale interractie valt ook weg) -> ontstaan vakbonden
(nemen het op voor arbeiders)
Karl Marx wordt hier vermeld als criticus van het kapitalisme
focus: nieuwe industriële landschappen (productie van glas, ijzer en textiel op grote schaal in
fabrieken) en nieuwe gebouwentypes door de mogelijkheden van nieuwe
constructiematerialen (glas en ijzer)
2 van landelijk naar industrieel landschap
Engeland, 18e eeuw
18e eeuwse Engeland: belangrijke plaats voor technologische verandering
- goedkope werkkrachten en globaal handelsnetwerk (kolonisering)
- nieuwe technologische processen (ijzer, textiel en energie)
- gevolg: uitbreiding productie en opkomst tweede industriële revolutie
ijzer
‘Upper Works’ in Coalbrookdale
toegang tot ruwe materialen zoals kool =
ongeziene toename productie ijzer
belangrijke brug = volledig in gietijzer gemaakt
(ijzer wordt niet meer alleen gebruikt voor
gereedschap nu ook voor architectuur en
infrastructuur, essemblage zorgde voor creatie van deze brug) -> een lokale ijzersmid die op
hoofdstuk 8: 19e eeuw en proces van industrialisering
algemene rode draad: hoe de industriële revolutie de samenleving volledig veranderde
- context
- van landelijk naar industrieel landschap
- nieuwe gebouwentypes en constructiematerialen
- Chicago: wolkenkrabbers
industrialiseren veranderde dus economie, werk, steden en architectuur
1 context
opkomst van de handelsstad en nieuwe ruimtes voor consumptie
sinds 17e eeuw: Londen en Amsterdam zijn belangrijke plaatsen voor modernisering in
Europa
steden worden rijk door: internationale handel en kolonisering, koopmanschap
ontstaan van middenklasse
ontwikkeling handelsstad en nieuwe ruimtes voor consumptie
groot recreatiepark in Londen ->
mensen kwamen hier voor ontspanning,
wandelen, muziek, sociaal contact, …
vroege vorm van massaconsumptie en
amusement
eigenlijk een voorloper van pretparken,
shoppingcentra
vergelijk Ukiyo (= drijvend, voorbijgaand)
entertainment voor stedelingen
restaurants, winkels, theaters met courtisanes
dicht bij kanalen
omarming van het tijdelijke
Ukiyo-e (= ‘prenten van de vlietende wereld’, houtsnedes
die sinds het midden van de 18e eeuw ook in Europa
populair werden)
prenten werden geproduceerd op industriële schaal door
professionele drukkers
prenten tonen de voorkeuren van de adel
opkomst van de handelsstad en nieuwe ruimtes voor consumptie
handelsstad (handel, havens, koopmannen) is voorloper van de industriële stad (productie,
fabrieken, arbeiders, machines) -> handelsstad bereid alles al voor: geld, transport, markten,
consumptie
industriële stad is moeilijk vergelijkbaar met de handelsstad (minder interessant op vlak van
beleving)
maar producten gemaakt in de industriële stad hadden een impact op het stedelijke leven
, verduidelijking Eerste Industriële Revolutie (ca. 1750)
begon in 1750 in Engeland en volgde begin 19e eeuw in de rest van Europa
van handmatig naar machinaal vervaardigde goederen
van ambachtelijke werkplaatsen naar grote fabrieken, grootschalige industrie
nieuwe materialen en processen: gietijzer, staal, stoomtechnologie en textielproductie
verduidelijking Tweede Industriële Revolutie (1870-1910) = Technologische revolutie
culmineert in opkomst van massaproductie en de productielijn
nieuwe technologieën: elektriciteit, olie-industrie, verbrandingsmotor, chemicaliën,
communicatietechnologieën (telegraaf en radio)
gevolg: massaproductie ontstaat
18e en 19e eeuw: kapitalisme en modernisering gaan hand in hand
industrialisering hangt samen met kapitalisme ->
investeren om winst te maken, bedrijven groeien, steden
worden economisch georganiseerd
kapitalisme bepaalt grotendeels de stedelijke processen
vastgoedspeculatie (= het kopen en verkopen van
vastgoed met het oog op winst) wordt factor in
ontwikkeling van 18e en 19e-eeuwse Londen
arbeidsproblemen: lage lonen, lange werkdagen, weinig
rechten -> arbeiders zijn boos (sociale interractie valt ook weg) -> ontstaan vakbonden
(nemen het op voor arbeiders)
Karl Marx wordt hier vermeld als criticus van het kapitalisme
focus: nieuwe industriële landschappen (productie van glas, ijzer en textiel op grote schaal in
fabrieken) en nieuwe gebouwentypes door de mogelijkheden van nieuwe
constructiematerialen (glas en ijzer)
2 van landelijk naar industrieel landschap
Engeland, 18e eeuw
18e eeuwse Engeland: belangrijke plaats voor technologische verandering
- goedkope werkkrachten en globaal handelsnetwerk (kolonisering)
- nieuwe technologische processen (ijzer, textiel en energie)
- gevolg: uitbreiding productie en opkomst tweede industriële revolutie
ijzer
‘Upper Works’ in Coalbrookdale
toegang tot ruwe materialen zoals kool =
ongeziene toename productie ijzer
belangrijke brug = volledig in gietijzer gemaakt
(ijzer wordt niet meer alleen gebruikt voor
gereedschap nu ook voor architectuur en
infrastructuur, essemblage zorgde voor creatie van deze brug) -> een lokale ijzersmid die op
