Functionele Histologie
HIS1: epithelen
VORM EN FUNCTIE VAN EPITHELIA
1. Epitheelcellen
= cellen die samen het epitheelweefsel vormen. Dit is een soort weefsel dat je lichaam bedekt en bekleedt
Epithelia: sterk samenhangende celvlakken van epitheelcellen
Functies
• Bedekking lichaamsoppervlakten → huid, holten, buizen
• Functionele eenheid van secretoire klieren → bv. speekselklier en lever
• Adhesiespecialisaties = verankering het cytoskelet van elke epitheelcel aan zijn buren en aan de onder- of
omliggende extracellulaire matrixmaterialen
• Oppervlaktespecialisaties → epitheelcellen zijn door modificaties aan hun opp. gespecialiseerd voor hun
specifieke functie = absorptie, secretie of het vormen van een barrière
2. Classificatie van epitheelcellen:
= gebaseerd op de tweedimensionale vorm van cellen die wordt waargenomen onder de lichtmicroscoop
→ De traditionele classificatie verdeelt de cellen in drie hoofdgroepen:
• Plaveisel (plat)
• Kubisch (even hoog als breed)
• Cilindrisch (2-5 keer zo hoog als breed)
Gegroepeerd in meerlagig of éénlagig:
• Eénlagig epitheel: epitheelcellen vormen een enkele laag waarbij alle cellen contact hebben met de
onderliggende extracellulaire matrix
- Endotheel = afgeplat epitheel dat de bloedvaten bekleed
- Mesotheel = bekleding van de abdominale en pleurale holtes
• Meerlagig epitheel: epitheelcellen vormen meer gestapelde lagen waarvan alleen de onderste laag
contact heeft met de extracellulaire matrix
• Pseudomeerlagig epitheel: epitheelcellen die in meer lagen lijken te zijn gerangschikt, maar toch allemaal
contact maken met de extracellulaire matrix
Overgangsepitheel = gespicialiseerde type meerlagig epitheel om de urinewegen te bekleden (varieert tussen
kubisch en plaveisel) → past zich aan bij uitrekking
Worden ook gegroepeerd op basis van hun voorkomen als oppervlak of klier
! Hoewel twee epithelia beschreven kunnen worden als kubisch kan hun functie en biologie erg verschillend
zijn
Naamgeving: begin vanboven en beschrijf dan wat je ziet
1
,Voorbeelden:
1 lagig plaveiselepitheel → afgeplatte kernen, centraal in de cel
1 lagig kubisch epitheel → ronde kernen, centraal in de cel
1 lagig cilindrisch epitheel → cilindrische kernen in de basaal geschikte laag
Meerlagig plaveiselepitheel
Pseudomeerlagig epitheel (ook meerrijig genoemd)
2
, CELJUNCTIES
= celverbindingen
= Gespecialiseerde structuren aanwezig in epithelia die individuele cellen tot een functioneel geheel
koppelen
➔ De structurele integriteit van epitheel wordt behouden door adhesie van de cellen aan elkaar en aan de
extracellulaire matrix, verkregen door twee systemen:
1) Celmembraan-eiwitten werken als gespecialiseerde celadhesiemoleculen
2) Gespecialiseerde gebieden van de celmembraan zijn onderdeel van de celverbindingsstructuren
Drie soorten celverbindingsstructuren:
• Afsluitende verbinding (zona occluden): koppelen cellen zodanig ze een impermeabele barrière vormen
• Hechtingsstructuren (zona adherens): mechanische stevigheid
• Communicatieverbindingen: moleculen tussen cellen uitwisselen
3. Afsluitende verbindingen (tights junctions, zona occludens)
= verankeren cellen aan elkaar en behouden de integriteit van epitheelcellen als barrière
Twee hoofdfuncties:
• voorkomen van diffusie van moleculen tussen aangrenzende cellen (bv. Bij actief transsport)
• voorkomen van laterale migratie van gespecialiseerde celmembraaneiwitten → begrenst en behoud
gespecialiseerde celmembraandomeinen
Het afsluitend effect = verkregen door intramembraan-eiwitten (afb)
Ultrastructureel:
• nauwe hechtingen tussen aan elkaar grenzende celmembranen (CM)
‘tight junction’
• Zeer goed ontwikkeld in de epitheelcelbekleding van de dunne darm
waar ze …
- Voorkomen dat verteerde macromoleculen tussen de cellen door
glippen
- Betrokken bij absorptie of secretie
3
HIS1: epithelen
VORM EN FUNCTIE VAN EPITHELIA
1. Epitheelcellen
= cellen die samen het epitheelweefsel vormen. Dit is een soort weefsel dat je lichaam bedekt en bekleedt
Epithelia: sterk samenhangende celvlakken van epitheelcellen
Functies
• Bedekking lichaamsoppervlakten → huid, holten, buizen
• Functionele eenheid van secretoire klieren → bv. speekselklier en lever
• Adhesiespecialisaties = verankering het cytoskelet van elke epitheelcel aan zijn buren en aan de onder- of
omliggende extracellulaire matrixmaterialen
• Oppervlaktespecialisaties → epitheelcellen zijn door modificaties aan hun opp. gespecialiseerd voor hun
specifieke functie = absorptie, secretie of het vormen van een barrière
2. Classificatie van epitheelcellen:
= gebaseerd op de tweedimensionale vorm van cellen die wordt waargenomen onder de lichtmicroscoop
→ De traditionele classificatie verdeelt de cellen in drie hoofdgroepen:
• Plaveisel (plat)
• Kubisch (even hoog als breed)
• Cilindrisch (2-5 keer zo hoog als breed)
Gegroepeerd in meerlagig of éénlagig:
• Eénlagig epitheel: epitheelcellen vormen een enkele laag waarbij alle cellen contact hebben met de
onderliggende extracellulaire matrix
- Endotheel = afgeplat epitheel dat de bloedvaten bekleed
- Mesotheel = bekleding van de abdominale en pleurale holtes
• Meerlagig epitheel: epitheelcellen vormen meer gestapelde lagen waarvan alleen de onderste laag
contact heeft met de extracellulaire matrix
• Pseudomeerlagig epitheel: epitheelcellen die in meer lagen lijken te zijn gerangschikt, maar toch allemaal
contact maken met de extracellulaire matrix
Overgangsepitheel = gespicialiseerde type meerlagig epitheel om de urinewegen te bekleden (varieert tussen
kubisch en plaveisel) → past zich aan bij uitrekking
Worden ook gegroepeerd op basis van hun voorkomen als oppervlak of klier
! Hoewel twee epithelia beschreven kunnen worden als kubisch kan hun functie en biologie erg verschillend
zijn
Naamgeving: begin vanboven en beschrijf dan wat je ziet
1
,Voorbeelden:
1 lagig plaveiselepitheel → afgeplatte kernen, centraal in de cel
1 lagig kubisch epitheel → ronde kernen, centraal in de cel
1 lagig cilindrisch epitheel → cilindrische kernen in de basaal geschikte laag
Meerlagig plaveiselepitheel
Pseudomeerlagig epitheel (ook meerrijig genoemd)
2
, CELJUNCTIES
= celverbindingen
= Gespecialiseerde structuren aanwezig in epithelia die individuele cellen tot een functioneel geheel
koppelen
➔ De structurele integriteit van epitheel wordt behouden door adhesie van de cellen aan elkaar en aan de
extracellulaire matrix, verkregen door twee systemen:
1) Celmembraan-eiwitten werken als gespecialiseerde celadhesiemoleculen
2) Gespecialiseerde gebieden van de celmembraan zijn onderdeel van de celverbindingsstructuren
Drie soorten celverbindingsstructuren:
• Afsluitende verbinding (zona occluden): koppelen cellen zodanig ze een impermeabele barrière vormen
• Hechtingsstructuren (zona adherens): mechanische stevigheid
• Communicatieverbindingen: moleculen tussen cellen uitwisselen
3. Afsluitende verbindingen (tights junctions, zona occludens)
= verankeren cellen aan elkaar en behouden de integriteit van epitheelcellen als barrière
Twee hoofdfuncties:
• voorkomen van diffusie van moleculen tussen aangrenzende cellen (bv. Bij actief transsport)
• voorkomen van laterale migratie van gespecialiseerde celmembraaneiwitten → begrenst en behoud
gespecialiseerde celmembraandomeinen
Het afsluitend effect = verkregen door intramembraan-eiwitten (afb)
Ultrastructureel:
• nauwe hechtingen tussen aan elkaar grenzende celmembranen (CM)
‘tight junction’
• Zeer goed ontwikkeld in de epitheelcelbekleding van de dunne darm
waar ze …
- Voorkomen dat verteerde macromoleculen tussen de cellen door
glippen
- Betrokken bij absorptie of secretie
3
