Functionele Histologie
EMB2: De embryonale ontwikkeling
1. Inleiding: herhaling 6e middelbaar
Te kennen periodes:
• Prenatale periode = voor de geboorte
- = 38 weken van bevruchting tot geboorte (gemidd) “foetale” leeftijd
- Gynaecologisch timing van ‘menstruele periode’ (2 weken voor bevruchting) hierdoor refereert men
naar 40 ipv 38 “gestationele” leeftijd
- Wij gebruiken 38 weken!
• Embryonale periode = eerste 8 weken
- Alle majeure organen worden gevormd
• Foetale periode = resterende 30 weken
- Organen worden groter en worden complexer
1.1. Gametogenese man
= spermatogenese (vorming van zaadcellen)
➔ gebeurt in de testes (tubuli seminiferi) en loopt continu vanaf de
puberteit
Proces:
1) Spermatogonium (2n, diploïd)
• Stamcel die zich mitotisch deelt.
• Sommige blijven stamcel, andere differentiëren verder
2) Primaire spermatocyt (2n)
• Start meiose I (reductiedeling).
• DNA is verdubbeld → 4 chromatiden per chromosoom
3) Secundaire spermatocyt (n)
• Na meiose I → haploïd, maar chromatiden nog dubbel.
• Ondergaat meiose II
4) Spermatiden (n)
• Na meiose II → haploïde cellen met enkel chromatiden.
• Nog niet beweeglijk
5) Spermiogenese → spermatozoa
• Morfologische rijping:
- vorming acrosoom
- flagel (staart)
- mitochondriën in middenstuk
Resultaat: 4 functionele zaadcellen per primaire spermatocyt
1
, 1.2. Gametogenese vrouw
= Oögenese (vorming van eicellen)
➔ gebeurt in de ovaria en is fundamenteel anders dan spermatogenese.
Prenataal (voor de geboorte!):
= Oogonium → primaire oocyt
• Oögonia delen mitotisch.
• Differentiëren tot primaire oocyten.
• Starten meiose I maar blijven steken in profase I (dictyote stadium)
Dit kan tientallen jaren duren.
Vanaf puberteit – elke cyclus:
= Primaire oocyt → secundaire oocyt
• Vlak voor ovulatie voltooit één primaire oocyt meiose I.
• Resultaat:
- 1 grote secundaire oocyt
- 1 klein poollichaampje (polair lichaam)
Asymmetrische deling: cytoplasma blijft in oocyt.
Ovulatie
• Secundaire oocyt start meiose II
• Blijft steken in metafase II
• Wordt ovuleert (dit is wat je ovuleert!)
Alleen bij bevruchting
• Meiose II wordt voltooid
• Nog een poollichaampje ontstaat
• Resultaat: 1 functionele eicel
! Belangrijk verschil met sperma = 1 primaire oocyt → 1 eicel (niet 4!)
2
EMB2: De embryonale ontwikkeling
1. Inleiding: herhaling 6e middelbaar
Te kennen periodes:
• Prenatale periode = voor de geboorte
- = 38 weken van bevruchting tot geboorte (gemidd) “foetale” leeftijd
- Gynaecologisch timing van ‘menstruele periode’ (2 weken voor bevruchting) hierdoor refereert men
naar 40 ipv 38 “gestationele” leeftijd
- Wij gebruiken 38 weken!
• Embryonale periode = eerste 8 weken
- Alle majeure organen worden gevormd
• Foetale periode = resterende 30 weken
- Organen worden groter en worden complexer
1.1. Gametogenese man
= spermatogenese (vorming van zaadcellen)
➔ gebeurt in de testes (tubuli seminiferi) en loopt continu vanaf de
puberteit
Proces:
1) Spermatogonium (2n, diploïd)
• Stamcel die zich mitotisch deelt.
• Sommige blijven stamcel, andere differentiëren verder
2) Primaire spermatocyt (2n)
• Start meiose I (reductiedeling).
• DNA is verdubbeld → 4 chromatiden per chromosoom
3) Secundaire spermatocyt (n)
• Na meiose I → haploïd, maar chromatiden nog dubbel.
• Ondergaat meiose II
4) Spermatiden (n)
• Na meiose II → haploïde cellen met enkel chromatiden.
• Nog niet beweeglijk
5) Spermiogenese → spermatozoa
• Morfologische rijping:
- vorming acrosoom
- flagel (staart)
- mitochondriën in middenstuk
Resultaat: 4 functionele zaadcellen per primaire spermatocyt
1
, 1.2. Gametogenese vrouw
= Oögenese (vorming van eicellen)
➔ gebeurt in de ovaria en is fundamenteel anders dan spermatogenese.
Prenataal (voor de geboorte!):
= Oogonium → primaire oocyt
• Oögonia delen mitotisch.
• Differentiëren tot primaire oocyten.
• Starten meiose I maar blijven steken in profase I (dictyote stadium)
Dit kan tientallen jaren duren.
Vanaf puberteit – elke cyclus:
= Primaire oocyt → secundaire oocyt
• Vlak voor ovulatie voltooit één primaire oocyt meiose I.
• Resultaat:
- 1 grote secundaire oocyt
- 1 klein poollichaampje (polair lichaam)
Asymmetrische deling: cytoplasma blijft in oocyt.
Ovulatie
• Secundaire oocyt start meiose II
• Blijft steken in metafase II
• Wordt ovuleert (dit is wat je ovuleert!)
Alleen bij bevruchting
• Meiose II wordt voltooid
• Nog een poollichaampje ontstaat
• Resultaat: 1 functionele eicel
! Belangrijk verschil met sperma = 1 primaire oocyt → 1 eicel (niet 4!)
2
